ەكى شەكتىڭ ءبىرىن قاتتى,
ءبىرىن ءسال-ءسال كەم بۇرا,
ناعىز قازاق – قازاق ەمەس,
ناعىز قازاق – دومبىرا!
قارا ولەڭنىڭ قادىرىن ارتتىرعان قادىر اقىننىڭ وسى ولەڭىندە تۇتاس ءداۋىر كەلبەتى, تۇڭعيىق تاريح, تىم بيىك تالعام بار. ءاسىلى, ماڭگىلىك ەلدىڭ اسىل مۇراتىن ارقالاعان الاش تاريحىن دومبىراسىز ەلەستەتۋ استە مۇمكىن ەمەس. كونە مۇراعاتتاردىڭ ىزىنە كوز جۇگىرتەر بولساق, قازاق حالقى جايلى ايتىلعان ءار اڭىز-ءاپسانا وسى دومبىراعا قاتىستى بولىپ شىعادى. التايدان انادولىعا دەيىنگى الىپ يمپەرياعا باس بولعان ۇلى تۇركى حالىقتارىنىڭ كەز كەلگەن تاريحى دومبىرانىڭ پەرنەسىندە, زامانالاردىڭ زەردەسىندە كۇي بولىپ كۇڭىرەنەدى. ونىڭ ىشىندە ۇلى دالانىڭ ءتوسىن ۇرپاقتان ۇرپاققا بۇلجىتپاي اماناتتاپ كەلە جاتقان قازاق حالقى بۇل اسپاپتىڭ اقى يەسى ەكەنى بەلگىلى. بۇگىندە قازاقتىڭ جانى قارا دومبىرادا ەكەنىن ءبىز ايتپاساق تا بۇكىل الەم مويىنداپ وتىر.
دومبىرا ناعىز قازاق ەكەنىنە ەش كۇمان تۋماسى انىق. سەبەبى جەردىڭ شەتىنە جاۋ, ەلدىڭ ىشىنە داۋ كىرگەندە دومبىرا قازاقپەن بىرگە قان كەشىپ, مايدان دالاسىندا ەرلىكتى ۇرىستار جۇرگىزدى. شارشى توپتا ءباتۋالى ءبيدىڭ ءسوزىن دە دومبىرا ايتا الدى. سول دومبىرا العاداي شەپتە قازتۋعانداي باتىرلارمەن, اقتامبەردىدەي اقىندارمەن كۇرەسكەن جاۋدى نايزاعا مىنگىزدى, ايلاعا كىرگىزدى. ۇرىس الدىنداعى تۇمەن-تۇمەن قازاق قولىنىڭ اسقاق رۋحىن جورىق كۇيلەرىمەن ءبىرىنشى وياتقان دا وسى قۋ تاقتاي.
بۇگىنگى قازاق بالاسى دومبىرانىڭ ۇنىندە سويلەپ, تىلىندە حات الماسۋى كەرەك. ول – وزىق ءداستۇر. باعزىدان بەرگى قازاق تاريحىنا مويىن بۇرساق تا وسى دومبىرا جوشى حاننىڭ ءولىمىن ەستىرتىپ, باتۋ حاننىڭ جورىعىن باستاپ شىققانىنا ەسكى اڭگىمەلەردەن قانىقپىز.
دومبىرا – قىلىشتان وتكىر, قۇرىشتان بەرىك ارنالى اسپاپ. ول باتىر انالارىمىزدىڭ دا رۋحىن جانىپ, ايبارىن اسىرىپ كەلدى. شاتتىقتى كۇندەردىڭ دە شۇعىلالى ساۋلەسى شاناقتان شارتاراپقا ءان بولىپ توگىلدى. قانقۇيلى نەبىر قاسىرەتتى زاماندار قازاقپەن قوسا دومبىرانى دا دارعا اسىپ, قوبىزدى يتجەككەنگە ايداتتى.
سال-سەرى, كۇيشى-كۇرەسكەرلەرمەن قوسا دومبىرا اتىلدى, مۇڭلى, قاسىرەتتى اندەر سوتتالدى. مىنا ءبىر شتريح وسى ايتىلعان تاقسىرەتتى تاريحتىڭ كەسكىن-كەلبەتىن بۇلتارتپاي باياندايدى:
ارقادا شەرتپە كۇيدىڭ شەشەنى اققىز احمەتقىزى دەگەن ونەرپاز وتكەن. داۋلەتتى تۇقىمنىڭ ونەرلى پەرزەنتى قيلى زاماندا تاعدىر كەشىپ, قاتال تسەنزۋرا كۇيشىگە دومبىرا تارتۋعا تىيىم سالعان. شەرى ىشىنە ءتۇسىپ كەتكەن اققىز اجە سول كەزدە قولىنا قاپ الىپ, ۇيدەگىلەرگە «تەزەك تەرىپ كەلەيىن» دەپ اۋلاققا كەتىپ قالادى ەكەن. ونداعى گاپ, تەزەك تەرۋگە ارنالعان الا قاپتىڭ ىشىنە جاسىرىپ دومبىراسىن سالىپ, ەكى-ءۇش قىر اسىپ, كۇيدى توگىلدىرتۋ. جاراسىن كۇيمەن ەمدەپ, نالاسىن سالقار ساقاراعا توگۋ... شيىر-شيىر شەردى, قيىر-قيىر قايعىنى جەڭىلدەتۋ ءۇشىن سوندا ءومىرى قولىنا تەزەك ۇستاماق تۇگىل, ساۋساعىنا قاپ ءىلىپ كورمەگەن اقسۇيەك اققىزعا دومبىرا سەرىك بولعان...
قازاققا دومبىرادان شەشەن, دومبىرادان كوسەم دوس جوق. بۇگىنگى تىلمەن ايتساق, قازاقتىڭ بىرەگەي برەندى – دومبىرا. ايشىقتى بەلگى. انىق بولمىس.
تاۋبە!
دومبىرا ءداۋىرى قايتا جاڭعىرىپ كەلەدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا اتاپ وتكەندەي, تارلان تاريحتىڭ, جاسامپاز بۇگىنگى كۇن مەن جارقىن بولاشاقتىڭ كوكجيەكتەرىن ۇيلەسىمدى ساباقتاستىراتىن ۇلت جادىنىڭ تۇعىرناماسى دا وسى ءتول اسپابىمىزدى تورگە شىعارۋمەن تىكەلەي بايلانىستى بولماق.
پرەزيدەنتىمىز جوعارىدا ايتقان كەلەشەككە كەرەك كەشەندى جۇمىستار بۇگىندە كەزەڭ-كەزەڭىمەن اتقارىلىپ تا كەلەدى.
ايتالىق, الداعى 1 شىلدە كۇنى, ساعات 11.30-12.30-دا ەلىمىزدىڭ باستى الاڭى «قازاق ەلى» مونۋمەنتىنىڭ الدىندا, دومبىرا دۋمانى باستالماق. «ۇلتتىق دومبىرا كۇنى» مەيرامى دەگەن ات بەرىلىپ, ايدار تاعىلعان الامان جوبادا داۋلەسكەر كۇشى سەكەن تۇرىسبەك, اقتاڭگەر ءانشى بەكبولات تىلەۋحان باستاعان, مەيرامبەك بەسباەۆ, اسىلبەك ەڭسەپوۆ, ايگۇل ۇلكەنباەۆا, بولات ماجاعۇلوۆ سىندى ونەر مايتالماندارىمەن بىرگە قازاق دالاسى دومبىرا ۇنىنە بولەنبەك. سونداي-اق, الاڭدا ەتنواۋىل ۇيىمداستىرىلىپ, دومبىرا مۇراجايى مەن قازاق حالقىنىڭ باسقا دا ۇلتتىق اسپاپتارى كورسەتىلەتىن بولادى. وندا مۋزىكالىق اسپاپتاردىڭ جاسالۋ ءتاسىلىن كورسەتەتىن قولونەرشىلەرگە ارنالىپ كيىز ءۇي تىگىلەدى.
مىنە, ناعىز رۋحاني جاڭعىرۋ!
تۋرا سول كۇنى كەۋدەمىزدى كەرنەگەن الاش مۇراتى دومبىرا پەرنەسىنەن پىراق بوپ كوتەرىلىپ, شىراق بوپ قازاق اسپانىندا جارقىراماق!
تۇرەگەل, تۇران!
تورلەت, دومبىرا!
ميراس اسان,
«ەگەمەن قازاقستان»
