تاريح • 11 ماۋسىم, 2018

ەسىمى ەلگە ەلەۋلى: ورەسى بيىك بيجىگىت

1045 رەت
كورسەتىلدى
16 مين
وقۋ ءۇشىن

ءسوز ارقاۋى – كورنەكتى زاڭگەر, بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, ارداقتى ازامات – سەرىك قاتەن ۇلى بايباتىروۆ. ونىڭ ءومىر جولى, جارتى عاسىرعا جۋىق ەل يگىلىگىنە اتقارىپ جۇرگەن قىزمەتى, جاقسىلىق پەن ىزگىلىككە, ادامگەرشىلىك پەن ادالدىققا, ادىلدىك پەن تازالىققا تولى تۇلعالىق ۇستانىمدارى تەك ءوزىنىڭ عانا ابىروي, بەدەلى ەمەس, اسىرەسە وسكەلەڭ جاس ۇرپاققا ونەگە. 

ەسىمى ەلگە ەلەۋلى: ورەسى بيىك بيجىگىت

سەرىك قاتەن ۇلى بالا كەزى­نەن بويى دا, ويى دا ءوز قاتار­لارىنان, كلاستاستارىنان وزىق ءوستى. قانداي جاعدايلاردا دا ونىڭ مەكتەپتە بىرگە وقىعان قۇرداس­تارى, اسىرەسە قازاق مەملە­كەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندەگى كۋرستاس­تارى سوزىنە قۇلاق اسىپ, «سە­رىك نە ايتار ەكەن» دەپ, ءجۇرىس-تۇرىسىنا قارايلاپ جۇرەتىن. ويتكەنى ول جاستايىنان ءالدىنىڭ السىزگە كۇش كورسەتۋىنە, بىرەۋدىڭ باسقا بىرەۋگە قيانات جاساۋىنا جول بەرمەي, تۇسىنىسپەستىكتى جاراستىرار ءسوز ايتار ەدى. ءوزى جاقسى وقىدى. سپورتتا دا مەرەيى ۇستەم – ونىڭ توڭىرەگىنە جاستار شوعىرلانىپ, سەرىك باستاعان ۋنيۆەرسيتەت ۆولەيبولشىلارى جۇلدەلى ورىنداردان كورىنىپ ءجۇردى. جاستايىنان اعالىق مىنەز-ق ۇلىققا بەيىم بولىپ ەرجەتتى. ول ەرتە ەسەيگەندەر قاتارىنان. ادەتتە مۇنداي مىنەز كوپ بالالى وتباسىنىڭ ەڭ ۇلكەنىنە ءتان. ال سەرىكتىڭ جاعدايىندا – كەرىسىنشە, ول قاتەن اعامىز بەن ساليحا انامىزدىڭ ۇل-قىز­دارى­نىڭ ەڭ كەنجەسى. عاجابى – سەرىك ءوزىنىڭ الدىنداعى اعا, اپكە­لەرىنىڭ قامقورشىسى, قور­عانى بولىپ ءوستى. ءتىپتى سەرىكتەن جيىرما جاسقا جۋىق ۇلكەن دۇكەن اعاسىنىڭ ءوزى سە­رىككە اعا­سىنا ارقا سۇيەگەندەي ەر­كە­لەيتىن. وتباسىندا وسىلايشا قا­لىپتاسقان قارىم-قاتىناس ەسەيە كەلە ارتا تۇسپەسە ازايعان جوق. 

سەرىك قاتەن ۇلى جيىرما التى جاسىندا سول كەزدەگى تالدىقورعان وبلىسىنىڭ گۆارديا اۋدانى سايلاۋ­شىلارىنىڭ 99,97 پروتسەنت س­ەنىمىن يەلەنىپ, حالىق سوتى بولىپ سايلانىپ, قازاقستاندا ەڭ جاس اۋداندىق سوت توراعاسى لاۋازىمىن ون ءبىر جىل اتقارىپ, ەلدىڭ سەنىمىن ارقالاپ, اۋدان, وبلىس كولەمىندە زور ابىروي بيىگىنە كوتەرىلدى. اۋداندىق سوت توراعاسى قىزمەتىندە جاڭا ۋنيۆەرسيتەت بىتىرگەندەي كوپ نارسەگە كوزى اشىلدى. ءومىردىڭ بۇرىن-سوڭدى كورمەگەن, بىلمەگەن تۇرمىستىق قارىم-قاتىناستاردىڭ, الۋان ءتۇرلى ادامدار تاعدىرلارىنىڭ كۇردەلى قايشىلىقتارىن كورىپ, كەيبىرىنىڭ ءتۇيىنىن شەشۋدە دە ىركىلىپ قالعان جوق. وراسان مول تاجىريبە جيناقتادى. كەزىندە ونىڭ ءادىل سوت دەگەن جاقسى اتى تەك ءبىر اۋدان كولەمىندە عانا ەمەس بۇكىل جەتىسۋ وڭىرىنە ايگىلى بو­لىپ, رەسپۋبليكا دارەجەسىندە لايىق­تى باعاسىن الدى. بۇل دا كەز كەل­گەن لاۋازىمدى قىزمەتكەردىڭ پەشە­نەسىنە بەرىلە بەرمەيتىن باقىت. 

ارينە, ابىروي تەك سايلانۋمەن وزدىگىنەن كەلە قويمايتىنى بەلگىلى. سايلانعاننان سوڭ – سە­نىم ۇدەسىنەن شىعۋ – سەنىمگە يە بولۋدان الدەقايدا قيىن. اۋداندا سوت توراعاسىنىڭ ءاربىر وتكىز­گەن پروتسەسى, قابىلداعان ۇكىم, شەشىمى, ەل-جۇرتپەن كەزدە­سۋلەرى, سويلەگەن سوزدەرى, بار اڭگىمەسى, قىسقاسى – جۇرگەن-تۇرعا­نى حالىقتىڭ كوز الدىندا. حا­لىق سىنشى. سوتقا كەلگەن ءاربىر ءىس, ءبىر نەمەسە بىرنەشە ادام­نىڭ تاعدىرى. 

ۋنيۆەرسيتەت ساباقتارىندا جادىنا تۇيگەن ۇلاعاتتى ۇستازدا­رىنىڭ اقىل-كەڭەستەرىن دە ەسىنەن شىعارعان ەمەس. قانداي قىسپاقتى قيىن جاعدايلاردا ۇلى ۇستازى – ءبىلىمى مەن پاراساتى, ارى مەن قايراتى ۇلت ۇلگىسىنە اينالعان اكادەميك, پروفەسسور سالىق زيمان ۇلى زيمانوۆتىڭ ايتاتىن: «كۇنى ەرتەڭ سوت بولىپ قىلمىسقا بيلىك ايتاتىن تۇستارىڭدا ءارتۇرلى قيىندىقتارعا كەزدەسۋلەرىڭ مۇمكىن. ونىڭ ىشىندە – سوت قىز­مەتىندەگى ادامدى كولگىرسىپ, ءجوندى-ءجونسىز قۇرمەتتەگەن بولىپ, الدى-ارتىڭدى وراپ ماداق­تاپ, ءوزىنىڭ ارام پيعىلىن, شىن­دىقتى ىشىنە تەرەڭ جاسىرىپ تۇرىپ – وتىرىك ايتۋى, سوعان سەندىرۋگە تىرىسۋى, نەمەسە جى­مىسقىلىقپەن ىقپالدى الدە­كىمدەردىڭ مۇددەلىلىگىن كول­دەنەڭ تارتىپ, شاتاستىرۋى, كەي­بىر جاعدايدا قوقان-لوقى جاساپ, اشىقتان-اشىق قورقىتۋى, ءارتۇرلى جولدارمەن پارا بەرۋگە تىرىسۋى تاعى باسقا تولىپ جاتقان سايقالدىققا بارۋلارى ومىردە تالاي بولعان ءارى بولاتىن جاعدايلار. اسىرەسە مۇنداي جاعدايلار جاس كەزدەرىڭدە, بيىك لاۋازىمدارعا كوتەرىلگەندە ءجيى كەزدەسۋى مۇمكىن. وسىندايعا ساق بولىڭدار. سەندەر ەستەن شىعارمايتىن ەكى قۇندىلىق بار. ءبىرى – ارلارىڭ. تازالىقتارىڭ. قازاقتىڭ «جانىم – ارىمنىڭ ساداعاسى» دەگەن مارتتىك مۇرا­سى. ەكىنشىسى – زاڭنىڭ, قۇقىق­تىڭ ساقتالۋى, بۇزىلماۋى, بۇرما­لانباۋى», دەگەن سوزدەرىن ءبىزدىڭ سەرىك جانىنا, ومىرىنە سەرىك ەتە العان تۇعىرلى تۇلعا. سەكەڭ بۇل قۇندىلىقتاردى تەك قانا قىزمەت ۇستىندە ساقتاۋمەن شەكتەلمەيدى. ول كادىمگى ومىردە دە وسىلاردى ۇستانادى. بۇل ونىڭ بولمىسى.

ونداي ادامي قاسيەتتەرى تۋرالى «يۋريديچەسكايا گازەتا» با­سىلىمىنىڭ ءجۋرناليسى قاب­دراحمان ناۋرىزباەۆتىڭ «ۆلاست ليۋبۆي. سلوۆو و سەريكە باي­باتىروۆە» دەگەن دەرەكتى پوۆە­سىن­دە وتە شەبەرلىكپەن بايان­دالعان.

سەرىك – وتباسىنان, اناسىنان – «ادام بالاسىنا قايىرىمدى, مەيىرىمدى بول, جەتىمگە, كەمتارعا, السىزگە جاناشىر قول ۇشىڭدى بەر, پەندەنىڭ الا ءجىبىن اتتاما, زورلىق-زومبىلىققا جول بەرمە» دەگەن قاعيدامەن وسكەن. مەكتەپتە, ۋنيۆەرسيتەتتە وقىعاندا دا, ءتىپتى قىز­مەتكە كىرىسىپ, باستاعاندا دا, ەسەيگەن شاعىندا دا ومىرگە وسى كوزقاراسىنان اينىعان جوق. الايدا كوپتەگەن پەندەلەردىڭ, ءتىپتى سەنىمگە كىرىپ, جاقىن جۇ­رەتىندەردىڭ كەيبىرىنىڭ باقاي ەسەبى ىشىندە بولاتىنىن, جاناشىر, تىلەكشىل بولعانسىپ, سىيلاسۋى لاۋازىمىنا, ءمانسابىنا قاتىناستى قالىپتاساتىنىن, الدىمەن ءوزىنىڭ باس پايداسىن ويلايتىنىن كەيىنىرەك ءبىلدى. سوتقا قىلمىسكەر نەمەسە كۋا بولىپ كەلەتىن ادامداردىڭ دا ءىس-ارەكەتتەرى, سوزدەرى, جاساعان قىلمىستارىنىڭ سەبەبى, سىرى, قىرى سان الۋان. ولاردى دا بەلگىلى جازالاۋ ستاتياعا تاڭىپ, قاتىپ قالعان ۇيعارىمدارى شىنايى ادام ومىرىندەگى جاعدايلاردى قامتي المايتىنىنا تالاي رەت كوز جەتكىزدى.

اسىرەسە, قىلمىسكەر قاتارىن­دا جاس ادامدار ومىردە جازا باسىپ كەلىپ قالعاندا سەرىك قاتەن­ ۇلى قاتتى قينالاتىن. ادەتتەگىدەي قاي ىستەردىڭ بولسا دا قۇجاتتارىن جاڭ-جاقتى تەرەڭ زەرتتەپ, وقۋمەن شەكتەلمەي, جاۋاپقا تارتىلاتىن ادامداردىڭ بۇكىل ءومىربايانىن, ونىڭ وتباسىن, توڭىرەگىنەن تولىق ماعلۇمات جينايدى. سول ادامنىڭ مىنەز-قۇلقىنا, دۇنيەتانىمىنا تەرەڭ ۇڭىلەتىنى ءوزىنىڭ ىشكى تالابى. سوتتىڭ ماقساتى – تەك جازالاۋ ەمەس, الدىمەن قىلمىس جاساعان ادام ءوز كۇناسىن, جازا باسقانىن تۇسىنە مە, وكىنە مە, بولاشاقتا ءوزىنىڭ قاتەلىگىنەن قورىتىندى شىعارا الا ما, وڭالۋ, تۇزەلۋ جولىنا تۇسە مە دەگەن سۇراقتار ۇزبەي مازالايتىن. ءادىل سوت وسىلارعا جاۋاپ ىزدەپ تابۋدى دا وزىنە ماقسات ەتەتىن. سوندىقتان دا ادەيى قانقۇيلىلىقپەن ادام ومىرىنە كوپە-كورنەۋ بالتا شاپ­قان اۋىر جاعدايلاردان باسقا قىلمىس جاساعان ادامدار ءۇشىن سوت شەشىمى ولاردى قوعامنىڭ ىزگى­لىكتى, ءۇمىتتى ساۋلەسىنە بەت بۇر­عىزاتىن جولدارىن ىزدەستىرۋدى – سوتتاردىڭ ازاماتتىق, قوعام­دىق, مەملەكەتتىك پارىزى سانايتىن. 

سوت قىزمەتىندەگى العاشقى جىلدارى كورشىسىنىڭ ءۇي قۇستارىن ۇرلاعان بالاڭ جىگىتتىڭ قىلمىستىق ارەكەتى سوتتا قارالدى. ماسەلە تەك ۇرلانعان مەنشىكتە ەمەس. ۇر­­لىقتا, ۇرلىقتىق ارەكەتتە. ياعني قىلمىستا. بوزبالا «جازدىم, جاڭىلدىم, ەندىگارى قاي­تالانبايدى, بۇكىل ومىرىمە ساباق بولدى, كەشىرىڭىزدەر؟!» دەپ جىلاپ تۇردى. بىراق, پروكۋ­رور جىبىمەدى. جازىقتىنى كىنالاپ, «كەمى ءۇش جىلعا باس بوستاندىعىنان ايى­رۋ كەرەك», دەدى. بولعان ءىستى, تەرگەۋ قۇجاتتارىن جان-جاقتى سارالاپ, تالداپ, اۋداندىق سوت توراعاسى سەرىك بايباتىروۆ جاس ازاماتتىڭ كىناسىن مويىنداپ, وكىنەتىندىگىن, بۇرىن ەشقانداي قىلمىس جاساماعاندىعىن, ونىڭ اتا-اناسىنىڭ بۇل جاعدايدى كىنالايتىنىن, بولاشاق ومىرىنە ساباق بولاتىندىعىن ەسكەرىپ, قىسقا شارتتى مەرزىم كەسىپ, سوت ۇستىندە بوساتىپ جىبەرگەنى تەك ءبىر وتباسىنىڭ ەڭسەسىن كوتەرىپ قويماي, وسىدان كەيىن قوعالى اۋى­لىندا عانا ەمەس, بۇكىل اۋداندا مال, ءۇي قۇستارىن ۇرلاۋ سيرەپ, كەيىن ۇزاق ۋاقىت توقتالىپ, ءتىپتى جاقسى داستۇرگە اينالىپ ەدى. 

سوتتان كۇتپەگەن جەردەن سونداي قامقورلىق, مەيىرىم كورگەن ورىس جىگىتى جاقسى ازامات بولىپ ءوسىپ, وتباسىن قۇرىپ, سوت سەرىككە ء«سىز مەنىڭ وكىل اكەمسىز (كرەستنىي وتەتس)» دەپ, بىرنەشە جىلدان كەيىن كەلىپ, سەكەڭە سالەم بەرىپ كەتىپتى. ب ۇلىنە جازداعان تاعدىرعا وسى­لايشا سوتتىڭ شاپاعاتى تيگەن. 

سەكەڭ ءوزىنىڭ زاڭگەرلىك جو­لىن­داعى ايرىقشا ەلەۋلى ەكى وقيعانى ءبولىپ ايتادى. سونىڭ ءبىرى – 1990 جىلى وتكىزىلگەن قا­زاق كسر جوعارعى كەڭەسىنە دەپۋ­تاتتىقتىڭ كوكپ-نىڭ قاساڭ قۇر­ساۋىنان ەركىندىك العان اشىق, دەمو­كراتيالىق, بالامالى نەگىز­دە وتكىزىلگەن سايلاۋى بولدى. قارا­تال اۋدانىنىڭ سوت توراعاسى سەرىك قاتەن ۇلىنىڭ كانديداتۋراسى اۋدان جۇرتشىلىعىنىڭ, سايلاۋشىلاردىڭ ۇيعارىمىمەن جوعارعى كەڭەسكە دەپۋتاتتىققا ۇسىنىلدى. ارينە ونداي ۇسىنىستا تۇرعان ەش ەرەكشەلىك جوق. سايلاۋعا ءتۇسۋ, تۇسپەۋ ءار ازاماتتىڭ ءوز قۇقى. ماسەلە – جوعارعى كەڭەس دەپۋتاتتىعىنا پارتيا ءتارتىبىنىڭ زامانىندا تۇڭعىش رەت سوت قىزمەتكەرىنىڭ قوعام تاراپىنان ءارى اۋداندىق, وبلىستىق پارتيا كوميتەتتەرىنىڭ رەسمي كەلىسىمىنسىز, ەلدىڭ قولداۋى­مەن, ەڭ كۇردەلىسى – اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسىمەن, ياعني اۋدان باسشىسىمەن قاتار سايلاۋعا بالامالى ۇمىتكەر – سوت توراعاسىنىڭ ۇسىنىلۋىندا. 

سول ساتتەن باستاپ سەرىكتىڭ ءبىر كۇنىندە مازا بولمادى. ءار­تۇرلى دەڭگەيدەگى باسشىلاردىڭ شا­قىرىپ, تەلەفونداپ «وسى سايلاۋدى قايتەسىڭ, قويسايشى» دەگەن سىڭايداعى اڭگىمەلەر دۋىلداپ, جوعارى لاۋازىمدى قىزمەتتەرگە ۇسىنامىز دەۋشىلەرگە قاراماستان سەرىك العان بەتىنەن قايتپادى. نەگىزگى ويى – حالىقتىڭ, سايلاۋ­شى­لاردىڭ سوت, قۇقىق ورىن­دارى­نا قانشالىقتى سەنىم كور­سەتەتىندىگىن باعامداۋ ەدى. مىنە, سول سايلاۋدا ەل اۋداندىق سوت توراعاسىنا سەنىم كورسەتىپ, سەرىك بايباتىروۆتى قازاقكسر جو­عارعى كەڭەسىنە حالىق دەپۋتاتى ەتىپ سايلادى. بۇل, ياعني اۋدا­ندىق سوت قىزمەتكەرىنىڭ جوعارعى كەڭەسكە دەپۋتات بولىپ سايلانۋى – وسىعان دەيىن بۇرىن-سوڭدى قازاقستان اۋماعىندا بولماعان جاعداي ەدى. 

سول 12-شاقىرىلىمنىڭ دەپۋتاتتارى قىزمەت ىستەگەن شاق رەسپۋبليكامىز ءۇشىن سىندارلى كەزەڭ بولدى. ەڭ ۇلكەن تاريحي وقيعالار – جوعارعى كەڭەس دەپۋ­تاتتارى 1991 جىلدىڭ 16 جەلتوقسانىندا «قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملە­كەتتىك تاۋەلسىزدىگى تۋرالى» كونستي­تۋتسيالىق زاڭ, 1993 جىلى قاڭتار ايىندا جاڭا, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش كونستي­تۋتسياسى قابىلداندى. وسىنداي ەل تاعدىرىنا قاتىستى ەڭ ماڭىزدى ىستەردىڭ بەل ورتاسىندا ساۋاتتى, ءبىلىمدى, ۇلتجاندى دەپۋتاتتاردىڭ بىردەن-ءبىر بەلسەندىسى بولىپ سەرىك قاتەن ۇلى ايانباي ەڭبەك ەتتى. دەپۋتاتتىق قىزمەتتەن كەيىن سوت بيلىگىنىڭ جاڭا جۇيەسىن, زاڭ تورەلىگىن قالىپ­تاستىرۋعا الماتى قالاسى, وبلىسى, جوعارعى سوت اكىم­شىلىگى كوميتەتىنىڭ توراعاسى, مەملەكەتىمىزدىڭ اسكەري سوتى, سۋديالار وداعىنىڭ توراعاسى لاۋازىمدارىن ابىرويمەن اتقارعان سەرىك قاتەن ۇلىنىڭ قايراتكەرلىك ەڭبەگىنىڭ ۇلەسى زور.

ول تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ قۇقىقتىق كەڭىستىگىن قالىپتاس­تىرۋعا سىڭىرگەن ەڭبەگى ءۇشىن ەل­باسى جارلىعىمەن ەلىمىزدىڭ «پ­ا­­راسات», «قۇرمەت» وردەندە­رى­­مەن, «جوعارى بىلىكتى سۋديا», «قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇر­­­­مەتتى سۋدياسى», تاعى باس­قا قۇر­­مەتتى اتاقتارمەن مارا­پاتتالعان. 

سەكەڭنىڭ رۋحاني كەلبەتى اقىلى مەن بىلىمىنە ساي, ءسوزى مەن ءىسى ۇيلەسىمدى, ءتوزىم مەن سابىر­عا كەلىستى پىشىلگەن. باتىر كەسكىندى, كەسەك دەنەلى, كەڭ ماڭ­دايلى, دارحان جۇرەكتى, تازا­لىق­قا جانى قۇمار, دوستىققا بەرىك, سىيلاستىقتىڭ قادىرىن قاستەرلەي بىلەتىن جارامدى ازامات. ونىمەن كوپ ادامدار ارالاس-قۇرالاس, دامدەس-تۇزداس بولۋعا ىقىلاستى. ۇزاق جىلداردان بەرى جاقىن ارالاساتىن سىرالعى دوستارى, باۋىرلارى, جاناشىر تىلەكتەستەرى سەكەڭنىڭ مىنەزگە باي, ورەسى بيىكتىگىن, كىنامشىلدىككە جوقتىعىن, سىي­لاستىققا بەرىكتىگىن ەرەكشە قادىرلەيدى. ونىڭ ءجوندى-ءجونسىز ماڭعازدانىپ, قاباعىن شىتىپ, كەرىلىپ, «تورگە شىقپادىم» دەپ ەلگە وكپەلەگەنىن كوز الدىنا كەلتىرە دە المايدى. مۇنداي ۇساق مىنەز سەكەڭە جات, تابيعاتىندا دا, سانا, سەزىم مادەنيەتىندە دە جوق. كەرىسىنشە, قاي كەزدە بولسا دا, قانداي جاعداي بولسا دا ادامداردى تۇسىنۋشىلىگى باسىم. 

سەرىككە تۋعان اۋىلى قاستەك پەن سۋىقتوبەدەن اسقان سۇلۋ, ولاردىڭ بۇلاعىنان تازا سۋ جوق. ءازىل-قالجىڭى جاراسقان قيماس­تىقتارى باۋىرلىققا ۇلا­سىپ كەتكەن ۋنيۆەرسيتەت, قىز­مەتتىڭ ءار دەڭ­گەيىندەگى ءالي­حان تويباەۆ, توق­قوجا ەستەنوۆ, جۇماگۇل سول­تيەۆا سياقتى تىلەكتەس دوستارى ءبىر توبە. 

وزىمەن اتتاس دوسى, كەزىندە وبلىس اكىمى, اۋىل شارۋا­شى­لىعى ءمينيسترى بولعان سەرىك شاياحمەت ۇلى احىمبەكوۆ ەكە­ۋىنىڭ ەگىز قوزىداي جاراسىپ, سىر­لاسىپ ءجۇرۋى – ولارعا تى­لەكتەس جاقىن ادامداردىڭ كو­ڭى­لى­نە شۋاق. ەكەۋىنىڭ دوستىعى دا سول رومانتيكاعا تولى قوعالى جەرىنەن, ءبىرى – سوت توراعاسى بولسا, ەكىنشىسى سول زاماندا وبلىستىق كومسومول كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىلىعىنان اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ەكىنشى حاتشىسى بولىپ سايلانعاننان جاس بولسا دا ەلگە يە, اعا بولارلىق جاۋاپتى لاۋازىمدى باسشىلىق قىزمەتتەرىن ابىرويمەن اتقا­رۋدان باستالعان. وتباسىلىق دوستىقتارىن جۇبايلارى ءۋاليپا مەن عازيزا ەلگە ۇلگى دارەجەسىنە كوتەرە الدى. جۇپتارى جازىلماي جۇرگەندەرىنە جارتى عاسىرعا تاقادى. ۇلدارى ەر جەتىپ, قىزدارى بارعان جەرىن گۇلدەتتى. اتالارىنىڭ, اكەلەرىنىڭ جولىمەن كەلەر ۇرپاق تا ومىرگە ەركىن ارالاسىپ, شاڭىراقتارىن نۇرعا بولەپ, ءوسۋ, وركەندەۋ ورىسىندە. 

ەكى سەرىكتىڭ دە رەسمي قىزمەت, لاۋازىمدارى مەن ەڭبەكتەرىنەن قولدارى بوس ۋاقىتتا ساياتشىلىق ونەرلەرى وڭاشا اڭگىمە بولارلىق. وسى جولى نەگىزگى ءسوز سەرىك قاتەن ۇلى تۋرالى بولعاندىقتان, سەرىك شاياحمەت ۇلىنىڭ سەرىك دوسىنا ادەمى ارناۋ ولەڭدەرىنىڭ بىرىندەگى مىنانداي جولدارعا زەر سالا كەتكەننىڭ ارتىقتىعى بولماس: «سايات قۇرىپ, قىران قۇستاي تۇلەدىڭ, قانجىعاڭا ولجا بايلاپ جۇرەمىن. باباڭىزداي ناعىز باتىر بولسىن دەپ, جەگىزدىم عوي قاسقىردىڭ دا جۇرەگىن» (س.احىمبەكوۆ. جايساڭ جاندارمەن جاراسىم.113-ب.) .

ولەڭ شۋماعىندا ايتىل­عانداي, قاراساي باتىر, جارىل­قاپ بي بابالاردان اسىل تەك, باتىر جۇرەك, ورىندى ءسوز – وسى سەرى­كتىڭ بويىنا دارىعان. 

ءبىر جولى ەكى سەرىك بىرگە كەلگەندە كوڭىلدى وتىرعان دوس­تارى اڭشىلىق, ساياتشىلىق تاقىرىبىن قاۋزاپ: «قاي سەرىك؟ ۇلكەنى مە, كىشىسى مە, اكىمى مە, سوتى ما, اتقانى قايسىسى, تيگىز­گەنى قايسىسى, ەكى سەرىكتەن شاتا­ساتىن بولدىق قوي», دەپ ازىلدەپتى. دۋىلداعان جىگىتتەر ءبىر مەزگىلدە تىنىشتالعانداي بولعاندا ەكى سەرىكتىڭ اسا سىيلايتىن ءبىر جەڭگەلەرى:

– قاي سەرىك دەپ ۇنەمى سۇراق قويىپ, انىقتاپ جۇرگەنشە, وزدەرىنىڭ ءجۇرىس-تۇرىستارى, ەڭ­بەك, قىزمەتتەرى ايتىپ تۇرعان­داي ءبىرى – بيجىگىت, ءبىرى – تورەجىگىت بولسا كەلىپ تۇر ەمەس پە؟ – دەگەن ەكەن. وتىرعاندار «تاماشا!» دەسىپ دۋ ەتە ءتۇسىپتى. سودان بەرى – سىيلاسار جاقىن ادامدار اراسىندا سەرىك بايباتىروۆ – بيجىگىت, سەرىك احىمبەكوۆ – تورەجىگىت. قازاقتىڭ قازىناسى ەل ىشىندە, سىيلاستىقتا, تازا كوڭىلدە دەگەن وسى دا. 

بۇل ماقالادا بيجىگىتتىڭ بيىكتىكتەرىنىڭ كەيبىرەۋىنە عانا توقتالاتىن مۇمكىندىك بولدى. قازاقتا بيجىگىتتەي ورەسى بيىك ازاماتتار كوپ بولسا, ۇلتتىڭ دا ساپاسى بيىكتەن كورىنەرى حاق.

قۋانىش سۇلتانوۆ,

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى

سوڭعى جاڭالىقتار