ءوزى عانا ەمەس, ونى كوزى تىرىسىندە-اق جۇرت باعالاعان. ارينە ەشكىم اقىنداردى نومىرلەپ جاتپايدى. ارقايسىسىنىڭ ءوز ورنى, ءوز بيىگى بار. سويتسە دە زامانداستارى مويىنداعان بيىكتى جوققا شىعارۋعا بولماس. سول زامانداس ىنىلەرىنىڭ ءبىرى, بەلگىلى اقىن ءجۇرسىن ەرمان اۋىزشا دا, جازىپ تا ساكەن تۋرالى «قادىر مىرزا-ءالى, تۇمانباي مولداعاليەۆ ۇشەۋى قازاق جىرىنىڭ ءۇش ارىسى» دەپ سيپاتتاعانىنا «مەن ودان بيىك ەدىم» دەپ باسقالاردىڭ تالاسا قويماسى انىق. سوناۋ 80-ءشى جىلداردا سول تۇماعاڭ دا: «ساكەندى قايتا وقىعاندا ونىڭ جۇيرىگى ەلگە ەسىمدەرى ابدەن تانىلعان, حالىقتىڭ سۇيىسپەنشىلىگىنە اينالعان مۇقاعاليدىڭ, قادىردىڭ, ساعيدىڭ, فاريزانىڭ جۇيرىكتەرىمەن اۋىزدىق تىستەسىپ, شاۋىپ كەلە جاتقانداي جاقسى اسەرگە بولەندىم» دەگەن. ال وتكەن عاسىردىڭ 70-ءشى جىلدارىنىڭ اياعىندا-اق فاريزا وڭعارسىنوۆانىڭ ءوزى «قازاق ادەبيەتى» گازەتىنە «ادالدىق اتتى تالانت بار» دەگەن كولەمدى ماقالا جاريالاپ, «اقىن ساكەن يماناسوۆتىڭ پوەزياسىن وقىعاندا, مەنىڭ كوز الدىما قاشان كورسەڭ دە ارناسى ورتايمايتىن مولدىرلىگىمەن, ءوز اۋەن-اسەم تىنىسىمەن اينالاسىنداعى تىرلىك اتاۋلىنى جايباراقات, جايساڭ كۇيگە بولەيتىن تۇما بۇلاقتى ەلەستەتەمىن» دەپ جازعانى بار. ال ساكەن پوەزياسى ودان كەيىن دە استە تومەندەگەن جوق, تەك بيىكتەي تۇسكەن. وعان ونىڭ بۇدان كەيىن جارىق كورگەن, جۇرتشىلىق مويىنداعان «بەل-بەلەس», «ادىرنا», «جەبە», «وتكىردىڭ ءجۇزى» دەپ اتالاتىن جالپى قازاق جىرىندا ولجا سالعان جىر كىتاپتارى دالەل. بەلگىلى جازۋشى, ساكەننىڭ قۇرداسى ورازبەك سارسەنبايدىڭ ونى دارالاپ, «ونداي مىنەزدى اقىن قايدا ەندى...» دەپ كۇيزەلگەنى دە كوڭىلدەن كەتپەيدى.
وسى جاقىندا «الاتاۋ» باسپا-پوليگرافيالىق كورپوراتسياسى, ونىڭ پرەزيدەنتى بەلگىلى قالامگەر ىرىم كەنەنبايدىڭ بەلسەندى باستاماسىمەن, ساكەن يماناسوۆتىڭ بەس تومدىق شىعارمالار جيناعىن باسىپ شىعاردى. تىندىرىلعان ۇلكەن ءىس بولدى بۇل. ساكەننىڭ بۇرىن دا جەكە كىتاپتارى, تاڭدامالىلارى, كوپتومدىقتارى شىعىپ جاتقانى بەلگىلى. ول تاڭسىق تا ەمەس. سويتسە دە بۇل باسىلىمدى, وزىنەن كەيىن دە ارقالى اقىندى باعالاۋ, قۇرمەتتەۋ, مويىنداۋ دەپ قابىلداعىڭ كەلەدى. جانە بۇرىن وقىپ جۇرسەڭ دە, بۇل جاڭا باسىلىمدى پاراقتاپ, وسىناۋ اقيىق اقىن, اتپال ازاماتپەن قايتا قاۋىشىپ, ونىڭ ادەبيەتتەگى, ومىردەگى قايتالانباس ورنىن قازىرگى ۋاقىتپەن سالىستىرا وتىرىپ, جاڭاشا پايىمداعانداي بولاسىڭ. اسقاق پوەزياسى ءوز الدىنا, باسىنان ءسوز اسىرمايتىن, ادىلدىك, شىندىق جولىندا قاسقايىپ تۇرىپ, ءتىل قاتاتىن مىنەزدى ازامات سەنىڭ دە ەڭسەڭدى كوتەرەدى.
ارينە اڭگىمە اقىن جايىندا بولعان سوڭ, الدىمەن ونىڭ پوەزياسىنا كوبىرەك توقتاعان ءجون شىعار. جوعارىدا بۇل رەتتە ءبىراز زامانداستارىنىڭ پىكىرىن دە كەلتىردىك. ال تاعى ءبىر زامانداسى تەمىرحان مەدەتبەكتىڭ «...ساكەن يماناسوۆتىڭ ءبىر ولەڭىنە ءبىر ماقالا جازۋعا بولادى. مەن بۇل ءسوزدى ءتىپتى دە كوتەرىپ ايتىپ وتىرعان جوقپىن. شىنى سولاي», دەگەنىنە جۇگىنسەك, اڭگىمەمىز تىم ۇزاققا سوزىلىپ كەتەر ەدى. ەندى سونداي اسقاق جىر تۋدىرعان ادۋىندى اقىننىڭ ازاماتتىق كەلبەتىنە قاراي ويىسساق ءجون شىعار.
كەيدە ءبىز جۇرتتى, اقىن-جازۋشىلاردى دا اتاعىنا قاراي باعالايتىنىمىز بار. اقىن ساكەنگە مەملەكەتتىك سىيلىق بۇيىرمادى. وعان شىعارماسىنىڭ دەڭگەيى ەمەس, تىك مىنەزى سەبەپشى بولعانىن كوپشىلىك جۇرت بىلەدى. ونى جىلى ءازىل ارالاستىرا وتىرىپ, ءوزى دە جازعان. «وسى ۋاقىتقا دەيىن ەكى رەت مەملەكەتتىك سىيلىققا ۇسىنىلعان بولاتىنمىن. ونىڭ العاشقىسىندا قوياردا-قويماي, جازۋشىلار وداعىنىڭ سول كەزدەگى حاتشىلارىنىڭ ءبىرى تۇمانباي مولداعاليەۆ پەن سونداعى پوەزيا سەكتسياسىنىڭ توراعاسى قادىر مىرزاليەۆتەر ۇسىندى» دەيدى ول. سول جولى دا, كەلەسى جولى دا المادى. ويتكەنى ول سول سىيلىققا داۋىس بەرەتىندەردىڭ ەشقايسىسىنىڭ الدىنان وتپەگەن. تۇمانباي اعاسى: «ساكەن, سەن ءسوزدى قوي دا, ارقايسىسىنا جاعدايىڭدى ايتىپ, كىرىپ شىق» دەپ اقىل ايتادى. «ەشكىمنىڭ الدىنا كىشىرەيىپ بارىپ كورمەگەن كىرپياز» ساكەن وعان كونە قويماپتى. ء«بىر عانا داۋىس جەتپەي قالدى» دەپ تۇماعاڭ وكىنىپتى سوندا.
سىيلىق الۋىنا كەدەرگى بولعانىمەن, ونىڭ ادۋىندى ءور مىنەزى اقىننىڭ شىعارماشىلىعىنا دارىپ, ازاماتتىق بەينەسىن بيىككە كوتەرىپ, ساكەن يماناسوۆتى تۇلعالار قاتارىنا قوستى.
ءبىز ساكەنمەن جاقىن بولدىق. ءبىر كەزدە ماسكەۋدە جوعارعى پارتيا مەكتەبىندە بىرگە وقىدىق. الماتىدا دا جاقىن ءجۇرىپ, وتباسىمىزبەن ارالاستىق. سودان دا ونىڭ شىعارماشىلىعىن ءجيى قاداعالاپ, قىزمەتتەگى ءتۇرلى جاعدايلاردى اڭعارىپ جۇردىك. دوس تۋرالى ويلاعاندا, مەنىڭ كوڭىلىمە الدىمەن ونىڭ سول ازاماتتىق كەلبەتى ورالا بەرەدى.
ءوزىنىڭ مىنەزى جايىندا ساكەننىڭ ءوزى دە جازىپ كەتتى. ونداعى ايتىلعان جايلاردىڭ شىندىعىنا ەشقانداي كۇدىك تە جوق. ويتكەنى بۇل جازباداعى كەيىپكەرلەردىڭ بارلىعى دا سول تۇستا كوزى ءتىرى, قاستارىندا ءجۇردى. ساكەن ايتقان شىندىق تالايىنىڭ شىمبايىنا باتقان شىعار. بىراق ەشقايسىسى بۇلاي ەمەس ەدى عوي دەي العان جوق. «جازۋشى» باسپاسىنداعى جيىرما جىل», «كۇندەلىكتىڭ كەيبىر بەتتەرى نەمەسە وبلىس اكىمدىگىندە وتكەن ون سەگىز اي» دەپ اتالاتىن جازبالارى جۋرنالداردا جاريالاندى, كىتاپ بولىپ تا شىقتى. وقىرمان قاۋىمنىڭ ايرىقشا ىقىلاسىن اۋداردى.
اسىرەسە, «كۇندەلىكتىڭ كەيبىر بەتتەرى...» ۇلكەن شۋ تۋدىردى. بىرەۋلەر قۇپتادى. بىرەۋلەر داتتادى. ونى اۋىزشا دا ەستىدىك, جازباشا دا وقىدىق. ءتىپتى ساكەندى اقىن رەتىندە ەرەكشە قۇرمەت تۇتاتىن, ايتارلىقتاي لاۋازىمعا يە ءبىر ءىنىسىنىڭ دە ونىڭ بۇل جازبالارىن قۇپتاماي, ونى قالىپتاسقان ادەپكە سىيمايتىنداي قادام ساناعانى بار. بۇل ادەپ بويىنشا بىرەۋدىڭ بەدەلىن سىيلاۋىڭ, ونىڭ مەنمەندىگىن كەشىرۋىڭ كەرەك, جاسى ۇلكەن دەپ بىرەۋدىڭ ارتىق سوزىنە دە, وعاش قىلىعىنا دا كونۋىڭ كەرەك. ساكەن كەشىرە دە, كونە دە الماعان. بۇل – مىنەز. ساكەنگە ءتان مىنەز. باسقالاردا تاپشى مىنەز.
سول «كۇندەلىك...» ونى جازعان ساكەننىڭ ءور مىنەزىن عانا ەمەس, سول ۋاقىتتىڭ تىنىسىن دا ءدال كورسەتكەن. ءبىراز شىندىقتىڭ بەتىن اشقان. ءبىراز دۇنيەنى اشكەرەلەگەن دەرەكتى شىعارما ەدى. كەشەگى كەڭەستىك داۋىردەگى شەنەۋنىكتىك بيۋروكراتيانىڭ شىن كەلبەتىن كورسەتكەن دەرەكتى دە, كوركەم دە شىعارما سيرەك. وعان كەزىندە سول جۇيە مۇمكىندىك بەرمەدى. ال قازىرگى شەنەۋنىكتىك بيۋروكراتيانى سىناپ, ايقايلاۋشىلار بولعانىمەن, ولاردىڭ كوبى ونىڭ ىشكى دۇنيەسىن بىلە بەرمەيدى. ساكەن سول دۇنيەگە ەنىپ, ءبىلىپ جازدى. وعان ءوزىنىڭ مىنەزىن قوسىپ جازدى. ەرتەڭ قازىرگى دۇنيەنىڭ ىشكى قاتپارلارىن بىلگىسى كەلگەندەر ساكەننىڭ سول «كۇندەلىكتىڭ كەيبىر بەتتەرىنەن...» تابادى.
ونىڭ كەز كەلگەن جەرىن اشىپ قالساڭ, شەنەۋنىكتى, بيۋروكراتيانىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە, توڭمويىن تۇلعالارىنا تاپ بولاسىڭ. ءبىر مىسال. «23 مىمىر, 2001 جىل. كۇن سارسەنبى ەدى. «مەرەديان» تەلەفونى دىز ەتە ءتۇستى دە, مەن تۇتقانى كوتەرىپ, ۇلگەرەر-ۇلگەرمەستەن: «كۋلماحانوۆ گوۆوريت, زايديتە سروچنو كو منە!» – دەگەن ىزعارلى داۋىس ەستىلدى. اماندىق جوق, ساۋلىق جوق, لاۋازىمىنا ماستانىپ, كەۋدەسىنە نان ءپىسىپ تۇرعان, وزىنەن باسقا ءبىر ادام بار-اۋ دەگەندى ازىرگە ەستىگىسى دە, كوزگە ىلگىسى دە كەلمەيتىن داڭعوي داعدىنىڭ بەلگىسى». ءيا, بۇل بارلىق دۇنيەنى ۋىسىندا ۇستاپ وتىرعان, دوكەيدىڭ كەلبەتى. ادامگەرشىلىك ادەپ, پاراساتتىلىق دەگەن ۇعىمداردان ادا. ەشكىم وعان قارسى كەلمەيدى, ونىڭ ايتقانى ەكى ەتىلمەيدى, قالىپتاسقان قاساڭ ادەپ. وندايعا ساكەن كەلىسپەيدى. تاعى دا «كۇندەلىككە...» جۇگىنەيىك. «...باستىقتىڭ كابينەتىندە دولجەنكوۆ, جىبەك, تاعى بىرەۋلەر بار ەكەن. مەن وتىرىپ ۇلگەرمەستەن, اكىم: «يماندوسوۆ, ءسىزدىڭ ورىسشاڭىز قالاي ەدى؟» دەپ سۇرادى. «قاعازىڭىزعا قاراپ الىڭىزشى الدىمەن, يماندوسوۆ ەمەس بولۋ كەرەك» – دەدىم مەن. ول: ء«ا, ءيا, ي - ما - ناسوۆ» – دەپ فاميليامنىڭ ءوزىن بىرشەنە بۋىنعا ءبولىپ, ازەر وقىپ شىققان سياقتاندى...
– مەن ءسىزدى تانىمايمىن عوي...
– تانيسىز,- دەدىم مەن. – 1993 جىلى ەڭ العاش تاراپ كەتەتىن پارلامەنتتىڭ دەپۋتاتى رەتىندە سوڭعى سەسسيالار كەزىندە بىرەر اي قاتار وتىرعانبىز.
ول ۇندەمەدى».
نە بەتىمەن ۇندەسىن, كەشە پارلامەنتتە بىرگە وتىرعان ادامدى تانىماعان ادامنان نە ءۇمىت, نە قايىر!
« – ءسىزدىڭ جۇمىسىڭىز ماعان ۇنامايدى, – دەدى اكىم.
– ەكى-ءۇش كۇندە نە بىلە قويدىم دەپ ەدىڭىز. الدەكىمدەردىڭ ءسوزىن ايتىپ, قايتالاپ وتىرعان بولارسىز, – دەپ ەكى ورىنباسار باستىققا قارادىم مەن ءمىز باقپاي...».
اق دەگەنى العىس, قارا دەگەنى قارعىستاي باستىقپەن باسقالار وسىلاي اڭگىمەلەسەر ما ەدى؟ ءاي, قايدام. ال باستىق بولسا, اڭگىمەلەسىپ وتىرعان جوق, قورلاپ وتىر. ىزەتتى, پاراساتتى ادام بولسا, كەشەگى ارىپتەسىن (پارلامەنت مۇشەسىن!) كورگەندە, قۇشاقتاسپاعاننىڭ كۇننىڭ وزىندە ورنىنان تۇرىپ, جىلى شىرايمەن امانداسپاس پا ەدى؟ ال ول تانىمايمىن دەپ شىكىرەيەدى. جولىقپاي جاتىپ, جۇمىسىڭ ۇنامايدى دەيدى. نامىسقا تيە مە؟ تيەدى. سوندا باسقالار ۇندەمەي قالار ەدى, ال ساكەن ۇندەمەي قالا المايدى. جاي تانيسىڭ دەپ وتىرعان جوق, ادام بولساڭ, تانۋىڭ كەرەك ەدى عوي دەپ وتىر. ول سونىسىمەن دە ساكەن!
ءتۇرلى-ءتۇرلى اڭگىمەلەرگە قاراپ, كەيدە وسى ساكەن باسىنان ءسوز اسىرمايتىن, وزىنىكى بولماسا, ەشنارسەگە كونبەيتىن, قىڭىر تارتۋعا قۇمار ادام-اۋ دەگەن پىكىر ونىڭ باسىنا اينالشاقتايتىنى بار. استە دە ولاي ەمەس دەر ەدىم. قىرىق جىلدان اسقان ارالاسقانىمىزدا وعان كوزىمىز جەتكەن. ول ءوزى ايتقانداي, بىرەۋدىڭ كەردەڭدىگىن, بىرەۋدىڭ مەنمەندىگىن ۇناتپايتىن. ءوزىم دەگەن ادامعا وزەگىن ج ۇلىپ بەرگەندەي, «سىيعا – سىي, سىراعا – بال» دەگەندى ۇستاناتىن. ازىن-اۋلاق كىرپيازدىعى ارالاسقان ادامعا جولداستىق نازداي كورىنەر ەدى.
قازاق جۋرناليستيكاسىندا ۇزاق باعاەۆ دەگەن عاجاپ باسشى ازامات بولدى. كوپ ءومىر سۇرمەدى, 40-تان جاڭا اسقاندا دۇنيەدەن وزدى. سونىڭ وزىندە قىزىلوردا, تالدىقورعان وبلىستارىندا وبلىستىق گازەتتەردە, سوڭىندا «سوتسياليستىك قازاقستان» (قازىرگى «ەگەمەن قازاقستان») گازەتىندە رەداكتور بولدى. ساكەن ءار كەز سول باستىعىن جىر قىلىپ ايتاتىن. «ۇزەكەڭ» دەگەن جىپ-جىلى ەستەلىك-ەسسە دە جازدى.
تالدىقورعان وبلىستىق «وكتيابر تۋى» گازەتىندە رەداكتور كەزىندە ۇزەكەڭ ءبىر جولى ەسكەرتۋ جاساعاندا, ساكەن, ءوزى ايتقانداي, «بەتپاقتانىپ, ءتىپتى, تاجىكەلەسە كەتۋگە دايىن ەكەنىن اڭعارتادى». ونىڭ اياعى نەگە سوققانىن ساكەن بىلاي جازادى: «ۇزەكەڭ اقىلدى ادام ەدى, اڭگىمەنى ءارى قاراي ۋشىقتىرماي ساپ تيدى. تەك جۇرت تاراي بەرە, مەنى وڭاشا الىپ قالىپ, قاراما-قارسى وتىرعىزىپ قويدى دا, اجەپتاۋىر تەرلەتىپ الدى.
– سەنىڭ جەكە باسىڭنان, جۇمىسىڭنان, ويىڭنان, بويىڭنان ازىرگە ءمىن تاپقان ەمەسپىن, ءبارى دۇرىس, – دەپ الدى. – تەك جالعىز ەسكەرتپەم بار. باستىق دەپ ەمەس, 7-8 جاس ۇلكەن اعاڭ رەتىندە سونى ايتايىن, تىقىرشىماي, تىڭداساڭ قايتەدى؟
– قۇلاعىم سىزدە, ۇزەكە, – دەيمىن.
– سەن وزىڭنەن بىرەۋلەردىڭ جاسى ۇلكەن-اۋ, بىرەۋلەردىڭ جاسى كىشى ەكەن-اۋ دەمەيدى ەكەنسىڭ. اتاق, دارەجەسىنە قاراپ تا اياق جيمايتىن ادەتىڭ بار سياقتى. ساكەن, جاقسى كورگەننەن ايتامىن, ۇلكەنمەن ۇلكەنشە, كىشىمەن كىشىشە سويلەۋگە داعدىلانشى. وزىڭە دە, وزگەگە دە تەرىس بولماس ەدى ول».
ساكەن سول ۇزەكەڭدى ءومىر باقي سىيلاپ, ارۋاعىن قۇرمەتتەپ كەتتى. ۇزەكەڭ ونى سول پارتيا مەكتەبىندە وقىپ جۇرگەندە, «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىنە شاقىرعان. بىراق سول اياۋلى ازامات كەنەتتەن قايتىس بولدى دا, ساكەن گازەتكە كەلە المادى.
ساكەن يماناسوۆ دەيتىن ازاماتتىڭ دوستارى كوپ ەدى. جاي ادامنىڭ توڭىرەگىنە دوستار جينالا بەرمەيدى. ءبىر شارۋاسىن تىندىرىپ تاستايتىنداي لاۋازىمدى قىزمەتتىڭ تىزگىنەن دە ۇستاعان جوق. جۇرت ونىڭ توڭىرەگىنە ازاماتتىق مارتتىگى ءۇشىن ۇيىرىلەتىن. زامانداستىعىمىز دا بولار, ونىڭ بىرقاتار جاقىن دوستارىمەن ءبىز دە جاقىن ارالاستىق. ول بەلگىلى سىنشى زەينوللا سەرىكقالي ۇلى تۋرالى جازىپ تا, اۋىزشا دا كوپ اڭگىمە ايتاتىن. ەرەكشە باعالاپ, قۇرمەتتەپ ايتاتىن. ءوز كەزەگىندە زەينوللا دا ساكەن تۋرالى تەبىرەنىپ سويلەر ەدى. ازىلىنە قوسىپ: «ون وريگينالنىي پارەن!» دەيتىن. ەكەۋىنىڭ مىنەزى كەرەعار. بىراق ازاماتتىق دەيتىن قازىققا بارىپ توعىساتىن سياقتى.
نۇرماحان ورازبەك بىزدەن بار-جوعى جارتى جاس قانا ۇلكەن ەدى. ساكەن ونىڭ سول ۇلكەندىگىن سىيلاپ ءوتتى. باسقالارعا ايتار قاتقىلداۋ سوزدەرىن نۇرەكەڭە كەلگەندە ىركىپ قالار ەدى. ونىڭ ەسەسىنە, سول اعاسىنا ارناعان تۇيدەك-تۇيدەك ولەڭدەرى دۇنيەگە كەلدى. دوستىڭ جانىن جادىراتار جارقىن جولدار. ساكەن قايتقاندا نۇرەكەڭ قاتتى ەزىلگەن.
بۇل جەردە ءبىز ساكەننىڭ بارلىق دوستارىن ءتىزىپ ايتايىن دەپ وتىرعانىمىز جوق. ول تىم ۇزاققا سوزىلار ەدى. ءوزىم تىكەلەي كۋا بولعان جايلار ارقىلى ونىڭ دوسقا دەگەن قالتقىسىز كوڭىلىن اڭعارتقىم كەلدى. ۇيىندە ءجيى كەزدەستىرەتىن سەرىك, مەلس, شىلبى سياقتى جاقىن جەرلەس دوستارىن بىلاي قويعاندا, جىل سايىن دەرلىك قانشاما دوستارىن ءوزىنىڭ الاكولىنە اپارىپ دەمالدىراتىن. ونىڭ بەك توعىسباەۆ, جولمۇقان تۇرىكپەن ۇلى سياقتى اعا دوستارىمەن, بەكسۇلتان نۇرجەكە, قۋانىشباي قۇرمانعالي سياقتى ءىنى دوستارىمەن سول الاكولدە بىرگە دەمالعانبىز. الاكولدە وتكەن ۇلكەننىڭ ءىلتيپاتىنا, كىشىنىڭ قۇرمەتىنە بولەنگەن سول كۇندەردىڭ عاجايىپتارى كوڭىلدەن كەتپەيدى.
جىل سايىن دەرلىك سول الاكولدە دەمالۋدى داستۇرگە اينالدىرعان تۇمانباي اعاسىمەن دوستىعى بولەك ەدى عوي. ساعاتتار بويى اقىن اعاسى تۋرالى ءدارىس وقۋعا جالىقپاس ەدى. كوپ ولەڭىن جاتقا بىلەتىن. اعاسىنىڭ جىر قۇدىرەتى, ازاماتتىق كەلبەتى تۋرالى تالاي جازدى. ادامي قارىم-قاتىناستارى قانداي جاراسىمدى ەدى. ساكەن قاشان دا اعاسىن ءىلىپ قالىپ, شىمشىپ وتىراتىن. ءسىرا, تۇمەكەڭ دە سونىسىن ۇناتاتىن بولۋى كەرەك. سويتسە دە كەيدە: «وسى ساكەن-اق ماعان تيىسەدى دە وتىرادى!» – دەپ تورساڭداعانداي بولار ەدى. وعان ساكەننىڭ جاۋابى دايىن: «جۇرتتىڭ ءبارى ءسىزدى ماقتايدى, پەرىشتە ەكەنمىن دەپ ويلاپ قالماسىن دەيمىن دە», دەر ەدى. «قويشى-ەي, مەن ءوزىمنىڭ كىم ەكەنىمدى بىلەمىن عوي» دەيتىن اعاسى جايراڭداپ.
ساكەن تۇمەكەڭدى قانشالىقتى جاقسى كورسە, ءوز كەزەگىندە اعاسى دا ءوزىنىڭ جاسى جاعىنان دا, اقىندىق قارىمى جاعىنان دا تەتەلەسىنە ەت جۇرەگى ەلجىرەپ تۇراتىن. ءتىپتى سول ساكەن دە وزىنەن كەيىنگى اقىن ىنىلەرىنە ىقىلاس, كوڭىلىن ءبىلدىرىپ, قولداپ وتىرۋدى سول تۇمانباي اعاسىنان جۇقتىرعانداي كورىنەر ەدى. ءجۇرسىن ەرمان, سەرىك اقسۇڭقار ۇلى, عالىم جايلىباي, ادىلعازى قايىربەكوۆ, باۋىرجان جاقىپ, نەسىپبەك ايتوۆ, رافاەل نيازبەكوۆتىڭ وزدەرى, شىعارماشىلىعى تۋرالى ءىش تارتىپ, كوپ اڭگىمە ايتار ەدى.
سوڭعى كەزدە ساكەن ءبىراز اۋىرىڭقىرادى, جۇدەڭكىرەدى. ءتىپتى جازۋشىلار وداعىنداعى, باسقا جەرلەردەگى شارالارعا بارۋعا قۇلقى سوقپادى. «بارايىق تا» دەسەڭ, «جۇرت: مىنا ساكەن ارىقتاپ ولەتىن بولىپتى-اۋ دەپ ءسوز قىلار» دەپ تارتىنشاقتايتىن. سوندا قازتۋعان جىراۋدىڭ: «ازامات ەردىڭ بالاسى جابىققانىن بىلدىرمەس, جاماندار, مازاق قىلار دەپ» دەگەن سوزدەرى كوڭىلگە ورالادى.
ەلى اقىنىن ۇمىتقان ەمەس, مەكتەپتە مۋزەيى دە بار, ەسكەرتكىش تە قويىلعان, كىتاپتارى قايتا باسىلىپ شىعىپ جاتىر. وعان ارنالعان اقىندار ءمۇشايراسى دا ءوتىپ تۇرادى. ساكەن اقىن, ار الدىندا داردان دا تايسالمايتىن ازامات سوعان لايىق تا.
ول ارتىندا ولمەيتۇعىن اقىندىق مۇرا قالدىردى. ازاماتتىعى دا ونەگە.
ماماديار جاقىپ,
قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى
