ءبىزدىڭ ەلدە ەركىن كۇرەسكە قاراعاندا گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ كوشى الدەقايدا ىلگەرى ەكەنى ەش داۋ تۋعىزباسا كەرەك. بۇل رەتتە بارشامىز جەڭىسپەن ورىلگەن باي ءداستۇرىمىز, مىقتى باپكەرلىك مەكتەبىمىز جانە داڭقى الىسقا جايىلعان بالۋانداردىڭ كوپتىگىمەن ماقتانا الامىز. كسرو داۋىرىندە وسى سپورت ءتۇرىن سەرىك ەتكەن قازاقستاننىڭ وعلاندارى وليمپيا ويىندارىندا 6 رەت جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلدى. ولار – اناتولي كولەسوۆ (1964 جىلى), ۆالەري رەزانتسەۆ (1972 مەن 1976 جىلدارى), اناتولي بىكوۆ (1976) جانە جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ پەن ءشامىل سەرىكوۆ (1980). ءتورت-
جىلدىقتىڭ باستى دوداسىندا ۆالەري باكۋلين (1968), اناتولي نازارەنكو (1972), اناتولي بىكوۆ (1980) جانە داۋلەت تۇرلىحانوۆ (1988) كۇمىس الدى. سونداي-اق 1992 جىلى بارسەلونادا الاۋى تۇتانعان جارىستا تمد قۇراماسى ساپىندا ونەر كورسەتكەن داۋلەت تۇرلىحانوۆ (1992) قولا مەدالدى كەۋدەسىندە جارقىراتتى.
الەم چەمپيوناتىندا جەڭىپ العان جۇلدەلەرىمىز ودان دا كوپ. جالعىز عانا ۆالەري رەزانتسەۆتىڭ تابىسىنىڭ ءوزى تالايلاردى تامساندىرادى. ۆاديم پسارەۆتاي داڭقتى باپكەردەن ءتالىم-تاربيە العان نار تۇلعالى جىگىت 1970-1975 جىلدارى ارالىعىندا وتكەن دۇنيەجۇزىلىك دودالاردا قاتارىنان بەس مارتە باس جۇلدەنى ولجالادى. قاراعاندىلىق اناتولي كولەسوۆ (1962, 1963, 1965) پەن الماتىلىق اناتولي نازارەنكو (1970, 1974, 1975) وسى بەلەستى ءۇش رەتتەن باعىندىرسا, ءشامىل سەرىكوۆ (1978, 1979) پەن يگور روستوروتسكي (1985, 1987) ەكى رەتتەن توپ جاردى. ۆالەري انيسيموۆ (1965), ۆلاديمير باكۋلين (1967), اناتولي بىكوۆ (1975), جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ (1981) جانە داۋلەت تۇرلىحانوۆ (1989) ءبىر مارتە چەمپيوندىق اتاققا قول جەتكىزدى. ال ۆالەري انيسيموۆ (1966) پەن اناتولي نازارەنكو (1971) كۇمىستى يەلەنسە, داۋلەت تۇرلىحانوۆ (1987) قولاعا قول سوزدى.
مىنە, كسرو داۋىرىندە قازاقستاننىڭ گرەك-ريم كۇرەسى شەبەرلەرى وليمپيا ويىندارى مەن الەم چەمپيوناتتارىندا وسىنداي تولاعاي تابىسقا قول جەتكىزدى. وسى ورايدا ءبىز تەك سپورت سالاسىنداعى ەڭ نەگىزگى ەكى جارىستىڭ عانا ناتيجەلەرىن ەسەپكە العانىمىزدى ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك. ودان بولەك, الەم كۋبوگى مەن ەۋروپا چەمپيوناتى جانە باسقا دا تولىپ جاتقان بايراقتى باسەكەلەر بار.
تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن دە قازاقستاننىڭ گرەك-ريم كۇرەسى شەبەرلەرى حالىقارالىق ارەنادا جاقسى ناتيجە كورسەتتى. وليمپيا ويىندارىندا يۋري مەلنيچەنكو (1994) التىن السا, گەورگي تسۋرتسۋميا (2004) مەن نۇرباقىت تەڭىزباەۆ (2008) كۇمىس مەدالدى ولجالادى. مكحيتار مانۋكيان (2004) مەن دانيال گادجيەۆ (2012) قولا جۇلدەنى ەنشىلەدى. 2008 جىلى بەيجىڭدە اسەت مامبەتوۆ قولا جۇلدە جەڭىپ العان ەدى. وكىنىشكە قاراي, قانداسىمىزعا «دوپينگ قولداندى» دەگەن ايىپ تاعىلىپ, ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەندە ول سول اتاعىنان ايىرىلدى.
الەم چەمپيوناتىندا يۋري مەلنيچەنكو (1994, 1997) مەن مكحيتار مانۋكيان (1998, 1999) ەكى مارتە دارا شىقسا, باقتييار بايسەيىتوۆ (1998) ءبىر رەت جەڭىمپاز اتاندى. 1993 جىلى داۋلەت تۇرلىحانوۆ, 1995 جىلى يۋري مەلنيچەنكو مەن باقتيار بايسەيىتوۆ, 1999 جىلى قايتا سول مەلنيچەنكو, 2011 جىلى المات كەبىسباەۆ جانە 2017 جىلى مەيرامبەك ايناعۇلوۆ پەن دەمەۋ جادىراەۆ كۇمىسكە قول سوزدى. ال قولا مەدالدى يەلەنگەندەر قاتارىندا گەورگي تسۋرتسۋميا (2003), ەرمەك كوكەتوۆ (2005), نۇرباقىت تەڭىزباەۆ (2009) جانە دوسجان قارتىقوۆ (2015) سىندى ساڭلاقتار بار. سونداي-اق نۇرماحان تىناليەۆ ءۇش مارتە (2010, 2011, 2013) جانە المات كەبىسباەۆ (2010, 2015) ەكى رەت سول مەجەدەن كورىندى.
ارينە گرەك-ريم كۇرەسىنەن قازاقستان قۇراماسىنىڭ بۇل تابىسىن جاقسى دەپ باعالاۋعا بولادى. الايدا «اتتەگەن-اي!» دەگەن تۇستارىمىز دا جوق ەمەس. ماسەلەن, تاۋەلسىزدىك العالى بەرى وليمپيا ويىندارىندا جالعىز عانا التىن مەدال ولجالادىق. قازاقستان سەكىلدى ىرگەلى مەملەكەت, بالۋاندىق ونەردە جەڭىسپەن ورىلگەن باي ءداستۇرى بار قابىرعالى ەل ءۇشىن بۇل ناتيجەنىڭ ازدىق ەتەتىنى ءسوزسىز. 1996 جىلى اتلانتا وليمپياداسىندا يۋري مەلنيچەنكو اتوي سالعاننان كەيىن گرەك-ريم كۇرەسىن سەرىك ەتكەن ەشبىر ورەنىمىز وسى بيىكتەن كورىنە العان جوق. سودان بەرى تابانى كۇرەكتەي 22 جىل وتسە دە, تورتجىلدىقتىڭ باستى دوداسىندا قازاق ەلىنىڭ ءانۇرانى بىردە-ءبىر رەت شىرقالعان جوق.
الەم چەمپيوناتىندا التىن مەدالدىڭ سىڭعىرىن ەستىمەگەلى دە 20 جىلعا جۋىقتاپ قالدى. 1999 جىلى افينىدا مكحيتار مانۋكيانعا تەڭ كەلەر ەشكىم تابىلماعان ەدى. سودان بەرگى ۋاقىتتا ايتۋلى جارىستىڭ جالاۋى 16 رەت جەلبىرەگەن ەكەن. بىراق باس جۇلدە قازاقستاننىڭ بالۋاندارىنا بۇيىرعان ەمەس.
قانداستارىمىز جايىندا ايتار بولساق, 1998 جىلى شۆەتسيانىڭ ەۆلە قالاسىندا باقتييار
بايسەيىتوۆ الەم چەمپيونى اتانىپ, بارشا الاش جۇرتىن قۋانىش پەن شاتتىققا بولەدى. بولمىسى بولەك بالۋاننىڭ سول ەرلىگىن قايتالاۋعا 2011 جىلى ىستانبۇلدا المات كەبىسباەۆتىڭ جانە 2017 جىلى پاريجدە مەيرامبەك ايناعۇلوۆ پەن دەمەۋ جادىراەۆتىڭ تاماشا مۇمكىندىكتەرى بولدى. بىراق ۇشەۋى دە فينالدا ۇتىلىپ, كۇمىس مەدالدى قاناعات تۇتتى. مىنە, قازاقستاندىق جانكۇيەرلەردى قىنجىلتىپ, كوڭىلىنە سەلكەۋ تۇسىرەتىن وسى جايتتار.
بىلتىرعى جىلدىڭ مامىر ايىندا ءۇندىستاننىڭ نيۋ-دەلي قالاسىندا ازيا كۇرەس فەدەراتسياسىنىڭ كونگرەسى ءوتىپ, اتالمىش ۇيىمنىڭ باسشىسى بولىپ الاشتىڭ ماقتان تۇتار ۇلى داۋلەت تۇرلىحانوۆتىڭ سايلانعانى بارشاعا ءمالىم. داڭقتى بالۋان, ايگىلى باپكەر, بىلىكتى باسشىنىڭ وسىنداي جاۋاپتى قىزمەتكە كەلۋىن بارشا جۇرت جىلى قابىلدادى. بۇل جاڭالىقتى ەستىگەندە قازاق جانكۇيەرلەرى قاتتى قۋاندى. جاسىراتىنى جوق, بۇگىنگى تاڭدا بەلدى ۇيىمدا قولداۋشىڭ بولماسا, بالۋانداردىڭ بوز كىلەمدە توككەن تەرلەرى زايا كەتىپ جاتادى. ءتۇرلى الاياقتار مەن ارامزا تورەشىلەردىڭ قيتۇرقى ارەكەتتەرى سالدارىنان تالاي مىقتىنىڭ جولى بوگەلىپ, جىگىتتەردىڭ جىگەرى جاسىعانىنا تالاي كۋا بولدىق ەمەس پە؟!
ەندى ازيا كۇرەس فەدەراتسياسىنىڭ تىزگىنى ۇلت پاتريوتى, كۇرەس ونەرىنىڭ جاناشىرى, ناعىز مايتالمان ماماننىڭ قولىندا. جاۋاپتى جارىستاردا ءبىزدىڭ جىگىتتەرگە ەندى ەشكىم سەبەپ-سالدارسىز كيلىگىپ, وزدىگىنەن ءتىس باتىرا قويماس. ولاي بولسا, الداعى بايراقتى باسەكەلەردە بارىمىزدى سالۋعا ءتيىسپىز. بيىلعى جىلى ءبىزدى بۋداپەشتە وتەتىن الەم چەمپيوناتى مەن دجاكارتادا الاۋى تۇتاناتىن جازعى ازيا ويىندارى كۇتىپ تۇر. سول جارىستاردا قازاقستاندىق بالۋانداردىڭ, قازاقتىڭ ءور مىنەزدى ورەندەرىن التىن تۇعىردان كورسەك دەپ ارماندايمىز...
عالىم سۇلەيمەن,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
