رەسپۋبليكامىزداعى ەڭ ءىرى ونەر ۇجىمدارىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالاتىن الماتى قالاسىنىڭ مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترى الەمدىك شىعارمالاردى انا تىلىمىزدە ساحنالاۋىمەن قاتار, تالانتتى ارتىستەر مەن قۋىرشاق شەبەرلەرىنىڭ, رەجيسسەرلەردىڭ, سۋرەتشىلەردىڭ بىرنەشە تولقىنىن تاربيەلەپ شىعاردى. العاشىندا بالالار تاربيەلەۋ ءۇشىن اشىلعان بۇل ۇجىم, ۇلكەن شىعارماشىلىق ىزدەنىستەر مەن كوپتەگەن جاڭاشىل قويىلىمداردى ساحناعا شىعارۋدىڭ ناتيجەسىندە, بالالار تەاترى دەگەن شەڭبەردەن شىعىپ, قازاق ساحنا كەڭىستىگىندە وزىندىك ورنىن قالىپتاستىردى.
كورەرمەننىڭ جانىنا رۋحاني ازىق سىيلاپ, كوڭىل پەردەسىنە كىربىڭ تۇسىرمەۋ جولىندا ونەر ورداسى 82-ءشى ماۋسىم بارىسىندا ءتورت مەملەكەتكە بىردەي جولداما الىپ, حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالدەرىندە ەلىمىزدىڭ قۋىرشاق تەاترى ونەرىنىڭ مارتەبەسىن اسقاقتاتىپ, فەستيۆال تورىندە حالىقارالىق ساراپشىلار تاراپىنان جوعارى باعاعا يە بولدى. اتاپ ايتساق, بىشكەك قالاسىندا وتكەن دراماتۋرگ, رەجيسسەر قۋىرشاق تەاترلارىنىڭ نەگىزىن سالۋشى ۆيكتور الەكساندروۆيچ شۆەمبەرگەردىڭ 125 جىلدىعىنا وراي ءىى حالىقارالىق «تاك-تەكە» قۋىرشاق تەاترى فەستيۆالىندە رەجيسسەر قۋبانىچبەك اديلوۆ ساحنالاعان ا.پ.چەحوۆتىڭ «كاشتانكا» قويىلىمىمەن قاتىسىپ, «كلاسسيكالىق شىعارمانى قۋىرشاق جانرىندا كورسەتكەنى ءۇشىن» جانە «ەڭ ۇزدىك رەجيسسۋرا» اتالىمىن يەلەندى; كيشينەۆ قالاسىندا وتكەن «پود شاپكوي گۋگۋتسە» حالىقارالىق قۋىرشاق تەاترلارى فەستيۆالىنە رەجيسسەر, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى ق.ەشمۇراتوۆا ساحنالاعان «قاڭباق شال» قويىلىمىن 25 مەملەكەتتەن كەلگەن ونەر وكىلدەرىنىڭ نازارىنا ۇسىنىپ, «ۇلتتىق ءداستۇردى ناسيحاتتاعانى ءۇشىن» ديپلومىمەن ماراپاتتالدى; تاتارستان رەسپۋبليكاسىندا وتكەن ءحىىى تۇركى حالىقتارىنىڭ «ناۋرىز» فەستيۆالىنە دراماتۋرگ ءا.فايزۋللا ۇلىنىڭ «التىن ادام» (رەج.: يۋ.ۋتكين) ەپيكالىق سپەكتاكلىمەن قاتىسىپ, ارنايى ديپلوممەن ماراپاتتالدى. فەستيۆالدەر بارىسىندا تەاتر ۇجىمى فەستيۆال قاتىسۋشىلارىمەن جان-جاقتى تاجىريبە الماسىپ, بۇگىنگى كۇندە بالالار تاقىرىبىندا جازىلعان پەسالاردى تالقىلاپ, كاسىبي تەاتر ماماندارى ۇيىمداستىرعان شەبەرلىك ساعاتتارىنا قاتىستى. وسى تۇستا تەاتر ۇجىمى انكارا قالاسىندا بولعان جىلعى قازان ايىنىڭ 19-27 ارالىعىندا بولعان, ءتورت تۇركيالىق جانە التى شەتەلدىك ونەر ۇجىمى باق سىناعان III حالىقارالىق انكارا فەستيۆالىنە شاقىرتۋ الىپ, كەزەكتى ونەر مەرەكەسىندە ونەر كورسەتتى.
ەلىمىزدىڭ بولاشاعى – ەرتەڭگى ءتارتىپتى, ءبىلىمدى, بىلگىر ۇرپاق ەكەنى داۋسىز. سول ءتارتىپتى, ءبىلىمدى, بىلگىر ۇرپاقتى ءوسىرىپ, تاربيەلەۋ – بارشامىزعا ورتاق مىندەت. تاربيەنىڭ تال بەسىگى بىرىنشىدەن, وتباسى بولسا, ەكىنشىدەن, رۋحاني ازىق سىيلايتىن ونەر وشاقتارى. ونىڭ ىشىندە قۋىرشاق تەاترىنا جۇكتەلەتىن ماقسات پەن مۇددە جەتەرلىك. بالا كورەرمەندى سپەكتاكل ارقىلى تاربيەلەۋ, قيالىن دامىتۋ, جاقسىلىققا, ىزگىلىككە ۇيرەتۋ, سولارعا ارناپ قويىلاتىن سپەكتاكلدەردىڭ كورەرمەندەرىنە تۇسىنىكتى, بالانىڭ ءوز تىلىمەن سويلەيتىن, ۇنىمەن ۇندەستىك تابا الاتىن «كىلتىنىڭ» تابىلۋى. 83-ءشى ماۋسىمىندا وسىنى الدىعا ماقسات ەتىپ قويعان ۇجىم ماۋسىم باستالعالى بالالارعا ارناپ «اكۆا ەرتەگى» (اۆت.: ا.سەرگەەۆ, رەج.: و.اقجارقىن-سارسەنبەك), «ساعىنىش ءشوبى» (اۆت.:ر.وتارباەۆ, رەج.: ر.جانىامانوۆ), «توبا» (اۆت.: ە.جۋاسبەك, رەج.: ج.جۇمانباي) سپەكتاكلدەرىنىڭ شىمىلدىعىن ءتۇردى. تەاتر ۇجىمى «قۋىرشاق تەاترى – بالالارعا ارنالعان تەاتر» دەگەن ستەروتيپتى بۇزا وتىرىپ, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرىنە, ۇلكەندەرگە ارنالعان سپەكتاكلدەردى ساحنالاي باستادى.
قازىرگى قاربالاس قوعامنىڭ تۇيىتكىلدى ماسەلەسىنە اينالعان اتا-انا مەن بالا اراسىنداعى قاتىناس, دالىرەك ايتساق انا قادىرى, بالاسىنىڭ ەركەلىكپەن جاساعان قاتە قادامدارى جايىندا قويىلعان «انا جۇرەگى» (اۆت.ە.يونوۆ, رەج.ا.زايتسەۆ) سپەكتاكلى ءوزىنىڭ تۇراقتى اۋديتورياسىن قالىپتاستىرىپ, تەاترتانۋشىلار تاراپىنان وڭ پىكىر تۋدىردى. ايتا كەتەرلىك جايت, سپەكتاكل اقپان ايىنىڭ 1-15 كۇندەرى ارالىعىندا فرانتسيا, ۇلىبريتانيا, رەسەي, گەرمانيا, وزبەكستان جانە قازاقستاننىڭ ۇزدىك ونەر ۇجىمدارى قاتىسىپ, باق سىناپ, ءوزارا تاجىريبە الماسقان «وتكروۆەنيە» V حالىقارالىق ورىنداۋشىلىق ونەر فەستيۆالىندە قاتىسىپ, كاسىبي ساراپشىلاردىڭ جوعارى باعاسىنا يە بولدى. ءدال وسى ەكى قويىلىم بۇگىنگى قۋىرشاق تەاترىنا جاڭا لەپ, وزگەشە ءۇن سىيلادى. مۇنداي شىعارمالاردى ساحنالاۋ وزىندىك ىزدەنىستى, تەرەڭ پسيحولوگيالىق زەردەلەۋدى, ءتىپتى بالالىق مىنەز بەن قاسيەتتى يگەرگەن رەجيسسۋرانى تالاپ ەتەرى انىق. وسى تۇستا تەاتر شەت جاقتان دارىندى رەجيسسەرلەر مەن سۋرەتشىلەردى ارنايى شاقىرتىپ, شىعارماشىلىق ۇجىمنىڭ كاسىبي دەڭگەيىنىڭ كۇن ساناپ وسۋىنە ۇنەمى ىقپال جاساپ وتىرادى. سونىمەن قاتار ساحنالانعان جاڭا قويىلىمداردى كاسىبي تەاتر سىنشىلارىنىڭ ساراپتاماسىنان وتكىزۋدى استە داعدىعا اينالدىرعان.
83-ءشى ماۋسىمدا مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترىنىڭ ۇجىمى قاتارىنان بىرنەشە فەستيۆالدەرگە شاقىرتۋ الدى. اتاپ ايتار بولساق, IX حالىقارالىق «پەترۋشكا ۆەليكي» (رەسەي, ەكاتەرينبۋرگ ق.) تەاتر فەستيۆالى, ۇلكەندەرگە ارنالعان VI حالىقارالىق «سولومەننىي جاۆورونوك» قۋىرشاق تەاترى فەستيۆالى (رەسەي, چەليابينسك ق.), VI حالىقارالىق «چوداري حاەل» قۋىرشاق تەاترى فەستيۆالى (تاجىكستان, دۋشانبە ق.). بيىلعى جىلدىڭ ءساۋىر-مامىر ايلارىندا ەلىمىزدىڭ باتىس بولىگىنىڭ اقتوبە, ورال جانە قالا اۋداندارىندا, شىلدەدە ەلوردامىز استانادا, قازان ايىندا كوشەتاۋ جانە اقمولا وبلىسىندا, قاراشا ايىندا جامبىل وبلىسىندا گاسترولدىك ساپار ۇيىمداستىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل تۇستا ونەر وردامىزعا ۇنەمى قولداۋ ءبىلدىرىپ, كاسىبي تۇرعىدان كەمەلدەنۋگە, قۋىرشاق تەاترى ونەرىنىڭ كوكجيەگىنىڭ قاشان دا كەڭەيۋىنە زور مۇمكىندىك تۋعىزىپ وتىرعان الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ مادەنيەت جانە ارحيۆتەر باسقارماسى ەكەندىگىن ەسكەرگەنىمىز ءجون. ۇجىم تاراپىنا ارتىلعان سەنىم اقتالىپ, جوعارىداعى جوسپارلار كورەرمەننىڭ تەاتر ونەرىنە دەگەن كوركەمدىك تالعامىن ءوسىرىپ, ەركىن دە تەرەڭ ويلاۋىنا, ۇزدىكسىز جۇمىس جاساۋىنا تۇرتكى بولارى ءسوزسىز.
تالعات ەسەناليەۆ,
مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترىنىڭ ديرەكتورى, مادەنيەت قايراتكەرى
