وكىنىشتىسى, سوڭعى ون جىلدىڭ شيرەگىندە ايماقتا كارتوپ شارۋاشىلىعى شاتقاياقتاپ, جينالعان ءونىم اۋىل-ءۇيدىڭ قاجەتىن وتەۋگە عانا جەتىپ جاتتى. ءبىرلى-جارىم كارتوپ وسىرۋمەن اينالىساتىن شارۋا قوجالىقتارى دايىن ونىمدەرىن قالادان بارعان دەلدالدار ارزان باعاعا ساتىپ العاندىقتان, سولارعا جەم بولىپ كەلگەنى دە بەلگىلى. ەندى سول ولقىلىقتىڭ ورنى تولىپ, تاۋلى ءوڭىردىڭ داڭقتى ءونىمى باياعىشا نارىققا مولىنان جول تاباتىن سياقتى.
مۇندايدا «قازان اۋىزى جوعارى» دەيتىن ەدى. ءونىم پىسكەنشە ءالىپتىڭ ارتىن باققان دا دۇرىس. تەك نارىنقولدىق شارۋالار ءداستۇرلى كاسىپكە شىنداپ كىرىسكەنى انىق. جاقىندا عانا ەلباسىنىڭ شەشىمىمەن جاڭادان اۋدان بولىپ قۇرىلعان نارىنقول وڭىرىندە قازىر كارتوپ ەگۋ جۇمىستارى باستالدى. جالپى, كارتوپ شارۋاشىلىعىن جانداندىرۋعا قاتىستى اۋداننىڭ اكىمى جولان وماروۆتىڭ تىڭ باستاما كوتەرگەنىنە ءبىرشاما ۋاقىت بولدى. بۇعان دەيىن ول وبلىس اكىمى الدىنا اقتۇينەك ءوسىرۋدىڭ جولى مەن ءونىم الۋدىڭ جوسپارىن ءجىتى تانىستىرىپ, قاجەتتى كومەك سۇراعان. ايماق باسشىسى اماندىق باتالوۆ ءوز تاراپىنان قولداۋ تانىتىپ, وبلىستان كەرەكتى قارجى مەن قولداۋ بولاتىنىن ايتقان-دى. اكىم ۋادەسىندە تۇردى. قازىرگى كۇنى قاجەتتى تۇقىم مەن ەگىستىك جۇمىسىن جۇرگىزۋگە قاجەتتى تەحنيكا ءۇشىن قارجى بولىنگەن. شەتەلدەن ونىمدىلىگى جوعارى تۇقىم دا ساتىپ الىندى.
– وبلىس بيۋدجەتىنەن كارتوپ شارۋاشىلىعىن جانداندىرۋعا 132 ميلليون تەڭگە قاراجات ءبولىندى. اۋدانداعى كارتوپ ەگۋمەن اينالىساتىن شارۋا قوجالىقتارىنىڭ باسىن قوسىپ, تۇقىممەن قامتاماسىز ەتىپ جاتىرمىز. كەشە عانا گوللانديادان 80 توننا كارتوپ تۇقىمى كەلدى. جالپى 290 توننا تۇقىم ساتىپ الىنباقشى. بىزگە كەلىپ جاتقان «سانتە», «اگريا» دەگەن ەكى سورت – تازا ەليتالىق تۇقىمدار. ونىمدىلىگى وتە جوعارى. شىعىنى از. تۇقىمدى 4 جىل بويى وتىرعىزىپ, جىل سايىن مول ءونىم الۋعا بولادى, – دەيدى نارىنقول اۋدانىنىڭ اكىمى ج.وماروۆ.
گوللانديادان كەلگەن تۇقىم اۋدانداعى كارتوپ ءوسىرۋ ىسىندە الدىڭعى ورىندا تۇرعان «ورنەك» شارۋا قوجالىعىنىڭ قويماسىنا ساقتاۋعا بەرىلدى. اۋدان ديقاندارى ەگىستىككە قاجەتتى تۇقىمدى وسى جەردەن الاتىن بولادى. قازىر تاۋ ءۇستى جىلىنىپ, جەر قىزا باستادى. ەل ەندى از كۇندە كارتوپ ەگۋ جۇمىستارىنا تولىق كىرىسەدى.
«ورنەك» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى تالعات تۇسىپقوجاەۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى جىل نارىنقولدىقتار ءۇشىن «كوكتەن تىلەگەندى جەردەن بەرەتىن» جىل بولايىن دەپ تۇر. اۋداننىڭ قايتا اشىلىپ, ورتالىقتىڭ ورالۋى شەكارالىق وڭىرگە ەكىنشى رەت ءومىر سىيلاعانداي بولسا, وسى ايماققا ءتان ءونىمدى وسىرۋگە مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ جاسالۋى جەرگىلىكتى شارۋالاردىڭ ءىسىن ىلگەرىلەتپەك.
– كەزىندە وسى نارىنقولداعى كارتوپ ەگەتىن القاپتىڭ كولەمى 8 مىڭ گەكتاردان اساتىن ەدى. قازىر سونىڭ تورتتەن ءبىرى عانا قالدى. نيەت بولعانىمەن, مۇمكىندىك شەكتەۋلى. ءبىزدىڭ ۇجىم بىلتىر 200 گەكتار القاپقا كارتوپ ەگىپ, ودان 5 مىڭ توننا ءونىم الدىق. تەحنيكا مەن تۇقىم جايى جاقسارسا, كولەم ارتىپ, ءونىم دە كوبەيەدى, – دەيدى شارۋا جايىنا توقتالعان ت.تۇسىپقوجاەۆ.
وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ جاقىندا نارىنقول اۋدانىندا بولعان ساپارىندا كارتوپ شارۋاشىلىعىن قولداۋعا قوسىمشا قارجى بولىنەتىنىن, وعان ەگىستىكتى كۇتىپ-باپتاۋعا ارنالعان سوڭعى ۇلگىدەگى تەحنيكا ساتىپ الىناتىنىن ايتقان بولاتىن. قازىر ۋادە ەتىلگەن 500 ملن تەڭگە قاراستىرىلىپ, اۋداننىڭ ءوز الدىنا ماشينا-تراكتور ستانساسىن قۇرۋدىڭ قامى جاسالىپ جاتىر. شەتەلدىك تەحنولوگيا اۋىلعا كەلەتىن بولسا, كارتوپتى وتىرعىزۋ مەن باپتاۋعا كەتەتىن ارتىق شىعىن ادام كۇشى ازايىپ, تيىمدىلىگى ارتاتىنى ءسوزسىز.
مۇنان بولەك, نارىنقول وڭىرىندە وسىرىلگەن كارتوپتان الىناتىن ءونىم تۇرلەرىن كوبەيتۋ جوسپاردا تۇر. بۇل ىسكە گوللانديالىق ينۆەستورلار قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. بۇيىرسا, جاقىندا ەكى ەل ىسكەرلەرى اراسىنداعى كەلىسىم بويىنشا كراحمال زاۋىتى مەن كارتوپتان فري جانە چيپسى جاسايتىن شاعىن كاسىپورىندار ىسكە قوسىلادى دەپ كۇتىلۋدە. جوسپار بويىنشا زاۋىتتار ىلە اۋدانىنىڭ اۋماعىندا بوي كوتەرمەك. الماتى قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى زاۋىتتاردىڭ ءونىمىن ىشكى, سىرتقى نارىققا بىردەي شىعارۋعا ىڭعايلى جاعداي جاسالماق. ال شيكىزاتقا نارىنقول كارتوبى قولدانىلادى. گوللانديالىقتاردىڭ ەسەبى بويىنشا اۋدانداعى كارتوپ شارۋاشىلىعى جىل سايىن 7 مىڭ توننا دايىن ءونىم وتكىزۋلەرى ءتيىس. اۋىل ادامدارى ءۇشىن بۇل وتە قولايلى ۇسىنىس. جۇمىس جۇرەدى, تابىس مولايادى. دەمەك, نارىنقولدىڭ ايگىلى كارتوبى ۇلكەن نارىققا جول تارتادى دەۋگە تولىق نەگىز بار.
قالماحانبەت مۇقامەتقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى وبلىسى
