ايتىپ كەلمەيتىن تابيعات اپاتى ەڭ اۋەلى اياگوز قالاسىنىڭ تۇرعىندارىن اۋرەگە سالعان ەدى. قاس-قاعىم ساتتە 143 ءۇي سۋ استىندا قالىپ, كەيىن ونىڭ 51-ءى جارامسىز دەپ تانىلىپ, وزگە تۇرۋعا جارامدى باسپانالارعا جوندەۋ جۇمىستارى باستالعان-دى. بۇگىندە ۇيلەرى قيراپ, باسپاناسىز قالعان 51 وتباسىنىڭ 34-ىنە جاڭا پاتەردىڭ كىلتتەرى تابىستالىپتى. 47 ۇيدە جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالىپ, تۇرعىندار شاڭىراقتارىنا قايتا ورالىپتى. قالعان 26 ۇيدە جوندەۋ جۇمىستارى جاقىندا اياقتالماق. «11 ناۋرىز كۇنگى جاعدايدى ەسىمە دە العىم كەلمەيدى. شىنىن ايتقاندا, مەملەكەت, جۇرتشىلىق تاراپىنان مۇنشالىقتى كومەك بولادى دەپ ويلاعان جوقپىز. ىشەر اسىمىز بەن پاتەردىڭ اقشاسىن ءبارىن تولەپ جاتىر. كومىر ءتۇسىرىپ بەردى. قۇدايعا شۇكىر, قازىر سۋ كىرگەن باسپانامىزعا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر», – دەيدى اياگوز قالاسىنىڭ تۇرعىنى ءرازيا ومارعاليەۆا. «قازىر جاعدايىمىز جاقسى, مەملەكەت بەرگەن 4,5 ميلليون تەڭگەگە ۇناعان ءۇيىمدى الدىم», – دەيدى ءۇش بالانىڭ اكەسى, تاسقىن كەزىندە باسپاناسى تۇگى قالماي قيراعان تۇرعىننىڭ ءبىرى قانات جانپەيىسوۆ.
كوكتەمگى تاسقىننان زىريان اۋدانىندا 414 ءۇي زارداپ شەگىپ, 60 ءۇي جارامسىز, ونىڭ 31-ءى اپاتتىق دەپ تانىلعان ەدى. وبلىس اكىمى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ بەرگەن مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, قازىر اۋدانعا 150 ميلليون تەڭگە قارجى ءبولىنىپ, 360 باسپاناعا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. جاقىندا اۋدانعا جۇمىس ساپارىمەن بارعان وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ ب ۇلىنگەن ۇيلەردى 20 مامىرعا دەيىن جوندەپ, ءبىتىرۋدى تاپسىرعان-دى. «مەردىگەرلەر جاقسى جۇمىس ىستەپ جاتىر. قالالىق ءماسليحات تاراپىنان باقىلاۋ بار. تۇرعىنداردىڭ كوڭىل كۇيلەرى جامان ەمەس, جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستارعا ريزاشىلىقتارىن بىلدىرۋدە. قالىپتاسقان جاعدايعا تۇسىنىستىكپەن قاراپ, قولدارىنان كەلگەن كومەكتەرىن كورسەتكەن زىريان اۋدانىنىڭ تۇرعىندارىنا العىسىمدى بىلدىرەمىن. بيىل اۋدان ءۇشىن تۇبەگەيلى وزگەرىس جىلى بولادى. شامامەن 700 ميلليون تەڭگە قاراجات ءبولىپ, زىرياندا ينسۋلت ورتالىعىن اشامىز. بۇل وڭىرلىك ورتالىق بولادى. ياعني, زىرياندىقتاردان بولەك كاتونقاراعاي مەن كۇرشىم اۋداندارىنان دا تۇرعىندار وسىندا كەلەدى. سونىمەن قاتار قالانىڭ جولىن اسفالتتاۋعا 300 ميلليون تەڭگە بولدىك», – دەگەن-ءدى ايماق باسشىسى.
بۇگىندە گلۋبوكوە اۋدانىندا دا اپات سالدارىن جويۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. پرەدگورنوە, پروگرەسس, التاي اۋىلدارى مەن بەلوۋسوۆكا كەنتىندەگى سۋ باسقان ۇيلەردى قالىپقا كەلتىرۋمەن 12 مەردىگەر اينالىسىپ جاتىر. بۇل اۋداندا 150-دەن استام ءۇي سۋ استىندا قالىپ, 197 وتباسى قاۋىپسىز جەرگە كوشىرىلگەن-ءدى. «العاشىندا گۇر ەتىپ كەلگەن توپان سۋ ەسەڭگىرەتىپ تاستاعانى راس. نە ىستەرىمىزدى بىلمەي سابىلدىق. سول كەزدە كورشى-قولاڭنىڭ, اۋدان باسشىلارىنىڭ قولۇشىن سوزعانى قۋانتتى. ال قۇرىلىسشىلاردىڭ جۇمىستارىندا ءمىن جوق. شامالارى كەلگەنشە جوندەپ-اق جاتىر», – دەيدى گلۋبوكوە كەنتىنىڭ تۇرعىنى گەورگي يۆانوۆ. مۇنداعى جوندەلىپ جاتقان ۇيلەردىڭ ساپاسىن قوجايىندارىنان بولەك قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرى دە قاداعالاپ ءجۇر. ماسەلەن, گ.يۆانوۆتىڭ ۇيىندەگى جوندەۋ جۇمىستارىن ى.التىنسارين اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ ديرەكتورى, اۋداندىق ءماسليحات دەپۋتاتى گۇلميرا مامىربەكوۆا باقىلاۋىنا الىپتى.
«وبلىس اكىمى بىزگە بىرنەشە رەت كەلدى. جەرگىلىكتى اكىمدىك قىزمەتكەرلەرى دە جاعدايىمىزدى ەستي سالا بىردەن جەتتى. ۇيىمدە جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالايىن دەپ قالدى. جالپى اتقارىلعان جۇمىسقا وڭ باعا بەرەمىن. ءوڭىر باسشىلىعى سوزىندە تۇردى دەپ ايتا الامىن», – دەيدى گلۋبوكوە اۋدانىنىڭ تۇرعىنى يۆان كولەسنيكوۆ. كەيبىر ءۇيدىڭ يەلەرى «اكىمدىك قاشان جوندەپ بەرەدى؟» دەپ قول قۋسىرىپ وتىرماي, وزدەرى دە بىلەك سىبانىپ جۇمىسقا كىرىسىپ كەتىپتى. گلۋبوكوە كەنتىنىڭ تۇرعىنى ەسىمبەك جاقان ءتىپتى اۋلاسىنا كيىز ءۇي تىگىپ تاستاپ, بالا-شاعاسىمەن سوندا تۇرىپ جاتىر. «قازىر ءۇيدىڭ پەشىن قالاپ جاتىرمىز. قۇرىلىسشىلارعا, اۋدان باسشىلارىنا, مەكتەپ مۇعالىمدەرىنە راحمەت. ءتيىستى كومەكتىڭ ءبارىن الىپ وتىرمىز. ءوزىم دە جۇمىستىڭ باسى-قاسىندا ءجۇرمىن», – دەيدى ول.
قازىرگى ۋاقىتتا اۋداندا تاسقىننان زارداپ شەككەن 98 ۇيگە جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتسا, 50 ءۇيدىڭ جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالىپتى. مۇنداعى جوندەۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنا 110 ميلليون تەڭگە قارجى ءبولىنىپتى. ء«دال قاي كۇنى, قاي ساتتە, قاي تۇستان سوعارىن بىلمەسەم دە تاسقىن سۋدىڭ ءبىر قاتەر تۋدىراتىنىن الدىن الا ءىشىم سەزگەن. نەگە دەيسىز عوي؟ سەبەپ مىنادا: جالپى ورىستار مەن قازاقتاردىڭ اۋىل بولىپ قونىستانۋى مەن اۋىل تۇرعىزۋ فيلوسوفياسىندا تىرلىكتەرىنە نەگىزدەلگەن ەرەكشەلىكتەر بار. ماسەلەن, قازاقتار اۋىلدى قىرعا, بيىكتەۋ تۇسقا سالادى.
مالدارىن وي مەن قىرعا جايىپ جىبەرىپ, سولاردى باقىلاپ وتىرۋعا قولايلى بولسىن دەگەنى. ال ورىستار جەمىس-جيدەك, باۋ-باقشا وسىرۋگە ىڭعايلى جەر ىزدەيدى. جىلعا, ساي-سالاداعى بۇلاق-وزەن بويلارىنا, ىلعالى مولداۋ جەرلەرگە قونىستانادى. بايقاپ وتىرساڭىزدار, مىنا بىزدەگى تاسقىنعا ۇرىنعان بەس اۋىل دا جىلعا-قولاتتا, وزەنگە تىم جاقىن جاتىر. دەگەنمەن بولار ءىس بولدى. بىزدەرگە زاۋال تونگەندە قولما-قول كومەككە كەلگەن مۇقىم وبلىس حالقىنا, دەر كەزىندە كومەك قولىن سوزعان, تەك سوزىپ قانا قويماي, وبلىس دەڭگەيىندەگى مەكەمەلەردى وسى شارۋاعا جۇمىلدىرۋعا يگى ىقپال ەتكەن وبلىس اكىمىنە, بۇگىنگى كۇنى جوندەۋمەن ارپالىسا شۇعىلدانىپ جاتقان سەرىكتەستىكتەرگە, بىزبەن تىزە قوسىپ بىرگە قيمىلداعان, جاعدايدى تۇسىنە بىلگەن اۋدان جۇرتشىلىعىنا العىس ايتقىم كەلەدى», – دەيدى گلۋبوكوە اۋدانىنىڭ اكىمى قاليحان بايعونىسوۆ.
ازامات قاسىم,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىعىس قازاقستان وبلىسى
