شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ – مەملەكەت باسشىسى مىندەتتەگەن باسىم باعىتتىڭ ءبىرى. باتىس قازاقستان وبلىسىندا دا بۇل سالادا وڭ وزگەرىستەر كوپ. ورالداعى «كۆانت» جشس – جيھاز جانە تۇرمىستىق زاتتار شىعاراتىن ىرگەلى كاسىپورىن. وسى سالادا 15 جىلدان بەرى قىزمەت ەتىپ كەلە جاتقان فابريكادا وسىدان ەكى جىل بۇرىن قۇنى 1,1 ملرد. تەڭگە تۇراتىن جاڭا تسەح اشىلعان بولاتىن. وسىنىڭ ناتيجەسىندە ءوندىرىس ارتىپ, وتكەن جىلى كاسىپورىن 57 مىڭ دانا جيھاز شىعاردى. «كۆانتتىڭ» ونىمدەرى سوڭعى كەزدە رەسەي فەدەراتسياسى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا دا تانىمال بولا باستادى, - دەيدى جشس قۇرىلتايشىسى ميحايل پشەنيچنىي.
فابريكادا بۇگىندە جالپى سانى 250 جۇمىسشى قىزمەت ەتەدى. جشس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى يۋري روگوديننىڭ ايتۋىنشا, فابريكا جانىنان تاعى ءبىر وڭدەۋ تسەحىن اشۋ جوسپاردا. كاسىپورىندا قازىردىڭ وزىندە ەڭ جاڭا ستانوكتار جۇمىس ىستەپ تۇر, مۇنداعى ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ جوعارى بولۋى, ءونىم ساپاسىنىڭ سىرى وسىندا.
كاسىپورىندى ارالاپ كورىپ, جيھاز بۇيىمدارىمەن, ەڭبەك ۇجىمىمەن تانىسقان مەملەكەت باسشىسىنا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بارىسى, سونىڭ ىشىندە ونەركاسىپ سەكتورىنىڭ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ قازىرگى احۋالى مەن پەرسپەكتيۆالارى جونىندە بايانداپ بەردى. مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ جاتقان جۇيەلى قولداۋدىڭ ارقاسىندا وڭىردە ونەركاسىپ سالاسى دامىپ كەلەدى. شاعىن جانە ورتا بيزنەسپەن اينالىسۋشى كاسىپورىندار سانى ارتىپ, ولاردىڭ قىزمەتىنەن مەملەكەت قورجىنىنا تۇسەتىن سالىق ءتۇسىمى دە كوبەيگەن.
وسى جەردە مەملەكەت باسشىسىنا يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا وڭىردە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوبالار تانىستىرىلدى. اتاپ ايتقاندا, فين تەحنولوگياسى بويىنشا تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ, ءىرى قارا مەن ۇساق مالدىڭ تەرىسىن وڭدەۋ, نان جانە ماكارون ونىمدەرىن ءوندىرۋ, حيميا ءوندىرىسى, ديزەل وتىنىنىڭ كومپونەنتتەرىن گيدروتازالاۋ جونىندەگى جوبالار بار. اسىرەسە «ICM Recycling» جشس-ءنىڭ جىلىنا 100 مىڭ توننا قالدىق وڭدەۋ جوباسى ەكولوگيالىق زالالسىزداندىرۋدان باستاپ تۇرمىستىق قالدىقتاردان بيوگاز الۋ, قايتا وڭدەۋ, وسىلايشا پايدا تابۋعا دەيىنگى تىزبەكتى قامتيدى. 2017-2023 جىلدار ارالىعىنا جوسپارلانعان بۇل جوبانىڭ قۇنى 1,7 ملرد تەڭگەگە باعالانعان, بىراق ول جۇزەگە اسقان كەزدە ءوزىن ءوزى ەسەلەپ اقتايتىنى قازىردىڭ وزىندە كۇمان تۋعىزباسا كەرەك.
بۇدان كەيىن ەلباسى «جايىق اگرو LTD» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ زاۋىتىنا باردى. تاۋىق ەتىن وندىرۋگە جانە دايىنداۋعا ماماندانعان «جايىق اگرو LTD» جشس وتكەن جىلى عانا ءىرى جوبانى جۇزەگە اسىرعان ەدى. جىلىنا 7,2 مىڭ توننا قۇس ەتىن دايىندايتىن كاسىپورىن باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ىشكى سۇرانىسىن تولىعىمەن قامتاماسىز ەتەدى. فابريكانىڭ 10% ءونىمى ەكسپورتقا شىعارىلادى. 150 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلعان كاسىپورىن عيماراتىندا ەلباسى وڭىردەگى وزگە دە اگروسەكتور كاسىپورىندارىنىڭ, اتاپ ايتقاندا «مياسودەل» جانە «كۋبلەي» برەندتەرىنىڭ ەت ونىمدەرىن دايىنداۋمەن جانە وندىرۋمەن اينالىساتىن جەرگىلىكتى كاسىپورىنداردىڭ جۇمىسى تۋرالى اقپاراتپەن تانىستى.
بۇدان كەيىن مەملەكەت باسشىسى «باتىس قازاقستان ماشينا جاساۋ كومپانياسى» اكتسيونەرلىك قوعامىنا باردى. بۇل جەردە قازاقستان پرەزيدەنتى كومىرسۋتەگى شيكىزاتىن ءوندىرۋ جانە تاسىمالداۋ سالاسىندا پايدالانىلاتىن قۇرىلعىلار مەن جابدىقتار جاساۋ بارىسىن ارالاپ كوردى. كاسىپورىندا ازاماتتىق ماقساتتاعى بۇيىمداردان بولەك, قورعانىس ونىمدەرى – اتىس قارۋى مەن وق-ءدارى ۇلگىلەرى دە شىعارىلادى.
ەلباسى ورال قالاسىنىڭ جاڭا الاڭىندا وبلىس ورتالىعىنىڭ دامۋ جوسپارىمەن تانىسىپ, اسسامبلەيا مۇشەلەرىمەن جانە زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن كەزدەستى. سونداي-اق 10 مىڭ وقۋشى مەن جاستار ءتۇرلى باعىتتاعى ۇيىرمەلەر مەن الاڭداردا باس قوساتىن وقۋشىلار جانە جاستار سارايىندا بالعىن بوكسشىلارمەن, جاستار سەركەلەرىمەن كەزدەستى. وسى سارايداعى دانيار ەلەۋسىنوۆ اتىنداعى بوكس ورتالىعىندا جاتتىعىپ جۇرگەن كىشكەنتاي سپورتشىلار ەلباسىنا وليمپيادا چەمپيونى دانيار ەلەۋسىنوۆ سياقتى الەمدىك جارىستاردا وزىپ شىعامىز دەپ سەرت بەردى. جاس بوكشىلاردىڭ وتىنىشىمەن پرەزيدەنت ەستەلىك سۋرەتكە ءتۇستى.
وسى سارايدا باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى عابيدوللا وسپانقۇلوۆ مەملەكەت باسشىسىنا وڭىردە دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان تسيفرلاندىرۋ جوباسى تۋرالى ايتىپ بەردى.
ع.وسپانقۇلوۆ «مۇعالىم بالاعا تەك ساباق بەرۋمەن, دارىگەر تەك ناۋقاستى ەمدەۋمەن اينالىساتىنداي قولايلى جاعداي تۋدىرۋىمىز كەرەك» دەي كەلە, بۇگىندە ورال قالاسى تۇرعىندارىنىڭ 100%-ىندا ەلەكتروندى دەنساۋلىق تولقۇجاتى بار ەكەنىن, ناۋقاس دارىگەرگە ونلاين كەزەككە جازىلىپ, ۋاقىتىن ۇنەمدەيتىنىن, ناۋقاستان الىنعان اناليز ناتيجەسى ارنايى بازاعا بىردەن تىركەلىپ, ونى قايتا-قايتا جاڭعىرتۋ قاجەتتىلىگى جويىلعانىن, «جەدەل جاردەم» كولىكتەرى سپۋتنيكتىك بايلانىسپەن جانە ارنايى پلانشەتپەن جابدىقتالىپ, GPS باعدارلاما بويىنشا قاي جەردە جۇرگەنى كورىنىپ تۇراتىنىن, وسىنىڭ ناتيجەسىندە «جەدەل جاردەمگە» قوڭىراۋ شالعان ۋاقىتتان دارىگەرلىك كومەكتىڭ جەتۋ مەرزىمى 12 مينۋتتان 9 مينۋتقا دەيىن قىسقارعانىن, تاعى باسقا وڭ وزگەرىستەردى بايانداپ بەردى. مۇنداي وڭ وزگەرىس ءبىلىم سالاسىنا دا ءتان. ماسەلەن, ورال قالاسى جانە اۋدان ورتالىقتارىنداعى ءبىلىم مەكەمەلەرى تولىعىمەن كەڭ جولاقتى ينتەرنەت جەلىسىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. جاس بوسانعان انا پەرزەنتحانادا جاتىپ-اق موبيلدىك قوسىمشالار ارقىلى سابيىنە كۋالىك الىپ, تىركەۋگە تۇرعىزادى, مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن جورگەكپۇل دا وسىلاي راسىمدەلەدى, بالاباقشا كەزەگىنە تۇرۋ, كەزەكتىڭ جىلجۋىن اشىق باقىلاۋ دا ونلاين رەجيمدە كورىنىپ تۇرادى. ايتا كەتەيىك, باتىس قازاقستان وبلىسىندا 3-6 جاس ارالىعىندا بالالاردى بالاباقشامەن قامتۋ 99,9%.
مەملەكەت پەن جەكەمەنشىكتىڭ ارىپتەستىگى نەگىزىندە وبلىس اۋماعىندا 43 بالاباقشا اشىلىپ, قىزمەت ەتىپ تۇرسا, بيىل قوسىمشا 15 جەكەمەنشىك بالاباقشا اشىلماق. «وسىلايشا وڭىردەگى بۇلدىرشىندەردى بالاباقشامەن قامتۋ تولىق جۇزەگە اسادى» دەيدى وبلىس باسشىسى التاي كولگىنوۆ.
وڭىردە ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ اتقارىلىپ جاتقان «كۇندەلىك» جوباسىنىڭ نەگىزىندە وقۋشىلاردىڭ مەكتەپكە سەبەپسىز كەلمەۋى 70 پايىز قىسقارعان. ءبىلىم ساپاسى دا 15 پايىز ارتىپتى. «مۇنىڭ بارىنە اتا-انانىڭ بالاسىنىڭ ۇلگەرىمىن قاشىقتان باقىلاي الۋى, مەكتەپتەگى وقۋ ۇدەرىسىن, ۇل-قىزىنىڭ وقۋ ۇلگەرىمىن كۇندەلىكتى كورىپ وتىرۋى اسەر ەتتى» دەدى ەلباسىنا ءبىلىم سالاسىنداعى احۋالدى بايانداپ بەرگەن باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ع.وسپانقۇلوۆ.
پرەزيدەنت شالعاي اۋىلدارداعى شاعىن كومپلەكتىلى مەكتەپتەردىڭ جاعدايىنا كوڭىل ءبولىپ, ولاردىڭ سانىن بارىنشا ازايتۋدى تاپسىردى. ء«ىرى ەلدى مەكەندەردە, اۋدان ورتالىقتارىندا ينتەرنات ۇيلەرىن سالۋ كەرەك. بالالار تولىققاندى, جان-جاقتى ءبىلىم الاتىن مەكتەپتەردە وقۋى ءتيىس» دەدى ەلباسى.
باتىس قازاقستان وبلىسىندا بۇل باعىتتا ءتۇيىندى ماسەلەلەر بار. وڭىردەگى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ 60 پايىزى – شاعىن كومپلەكتىلى. اۋىل مەكتەپتەرى مەن قالا مەكتەپتەرىنىڭ ءبىلىم ساپاسىن تەڭەستىرۋ, اۋىل بالالارىنا بارىنشا زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ ماقساتىندا ينتەرنەتسىز, وفلاين قىزمەت كورسەتەتىن «Bilimbook» ساتىپ الىنعان. بۇل نوۋتبۋكتەردىڭ جادىندا 100 مىڭ دانا ۆيدەوماتەريال بار, ول باعدارلاما ءار جارتى جىل سايىن جاڭارتىلىپ تۇرادى. وسىلايشا شالعاي اۋىلداعى شاعىن مەكتەپتەر دە ينتەرنەتتىڭ بار-جوعىنا الاڭداماي, «Bilimbook»-كە جۇكتەلگەن نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىندە وڭ تاجىريبەدەن وتكەن ساباق باعدارلاماسىن پايدالانىپ وتىر ەكەن.
- باتىس قازاقستان وبلىسى تسيفرلاندىرۋ بويىنشا باسقا وڭىرلەردىڭ كوپشىلىگىنەن وزىپ كەتكەن ەكەن, جارايسىزدار! - دەدى ەلباسى ريزاشىلىقپەن.
ەلباسى بۇدان كەيىن ءبىر توپ جاڭاشىل جاستار جەتەكشىلەرىمەن كەزدەستى. «AQJAYIQ» تەلەارناسىنىڭ رەداكتورى نينا پاۆلىچەۆا «100 جاڭا وقۋلىق» جوباسى بويىنشا جارىق كورگەن «مەديا ەتيكا» كىتابىن قازاق تىلىندە وقىپ شىققان سوڭ العان اسەرىن بايانداپ بەردى. وسى جەردە كوپ ادام كۇتپەگەن وقيعا بولدى. ۇشقىش كيىمىن كيگەن جاس جىگىت 1991 جىلى قاراشا ايىندا تۇسىرىلگەن بەينەجازبانى كورسەتىپ, وسىدان 27 جىل بۇرىن بولعان كەزدەسۋدى ەلباسىنىڭ ەسىنە سالدى.
...قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن جاريالار قارساڭىندا, قاراشا ايىندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى باتىس قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن ەدى. تەرەكتى اۋدانىنىڭ اڭقاتى اۋىلىنا, قازاقتىڭ اسىل تۇقىمدى اق باس سيىرىن وسىرەتىن ىرگەلى شارۋاشىلىعىنا ارنايى ات باسىن بۇرعان ەلباسى سول اۋىلدا ءومىر ەسىگىن جاڭا اشقان نارەستەنىڭ شىلدەحاناسىنا تاپ بولعان. قۋانىشتى تويعا قۇتتى قوناقتىڭ تاپ كەلۋىن جاقسى ىرىمعا جورىعان ساقپاەۆتار وتباسى ءسابيدىڭ ەسىمىن نۇرسۇلتان دەپ قويۋدى ۇيعارىپتى. ءسويتىپ, كيىز ۇيدە وتكەن تويدا پرەزيدەنت نارەستەنىڭ تۋ تۋرالى كۋالىگىنە ءوز قولىمەن ءسابيدىڭ اتى-ءجونىن جازىپ قالدىرعان ەدى. تاريحي بەينەجازبادا ءدال وسى ءسات بەينەلەنگەن ەكەن.
- مىنا جەردەگى كىشكەنتاي ءسابي – مەنمىن, - دەيدى بۇگىندە زىڭگىتتەي جىگىت بولعان نۇرسۇلتان ساقپاەۆ. - ورال اۆياتسيالىق وقۋ ورنىندا ۇشقىش ماماندىعىن يگەرىپ ءجۇرمىن. بولاشاقتا ءبىلىمىمدى جالعاستىرىپ, اۆياتسيا سالاسىنىڭ بىلىكتى مامانى بولعىم كەلەدى.
ەلباسى جاستار وكىلدەرىمەن ەمەن-جارقىن اڭگىمەلەسىپ, ولاردىڭ زاماناۋي وزىق تەحنولوگيانى جاپپاي يگەرۋى قاجەتتىگىن, الەمدىك دەڭگەيدەگى باسەكەلەرگە قابىلەتتى بىلىكتى مامان بولۋىن ەسكەرتتى. ەلىمىزدە جاستاردىڭ ءبىلىم الۋىنا, دامۋىنا مەملەكەت تاراپىنان مول مۇمكىندىك جاسالىپ وتىر.
- مەكتەپتەر مەن ۋنيۆەرسيتەتتەر عىلىممەن اينالىسۋعا باعدارلانىپ وتىر. قازىرگى جاعدايدا ادام ءومىر بويى ءبىلىم الۋعا ءتيىس. بەس-التى جىلدان كەيىن بۇگىنگى كوپتەگەن ماماندىق جويىلىپ, ورنىنا جاڭا ماماندىقتار پايدا بولادى. ءبىزدىڭ بار ءۇمىتىمىز – جاستاردا. قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان الەمنەن قالىپ قويماۋىمىز ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەكتىگىن سىزدەر ءاردايىم ويلاپ جۇرەسىزدەر دەپ سەنەمىن, – دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن مەملەكەت باسشىسى.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
باتىس قازاقستان
