جۋىردا مايقايىڭداعى جالپى ءبىلىم بەرەتىن ورتا مەكتەپتىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى ايزادا ورالباەۆا الماتىدان ورالدى. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «تاريح, ارحەولوگيا جانە ەتنولوگيا» فاكۋلتەتىندە 10-11 سىنىپتارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق وليمپيادا ءوتتى. وليمپيادا ءىىى كەزەڭنەن تۇردى. عىلىمي جەتەكشىسى, تاريح ءپانىنىڭ مۇعالىمى بايان راقىمجانقىزىنىڭ ايتۋىنشا, ايزادا ونلاين تۇرىندە وتكەن ءى كەزەڭدە 86 ۇپاي جيناپ, ەكىنشى كەزەڭگە جولداما الدى. ال ناۋرىز ايىندا وتكەن ءىى كەزەڭدە «قازاق تاريحىنداعى كۇمىس مەتالدىڭ ماڭىزى» تاقىرىبىندا عىلىمي جوبا جازىپ, جوباسىن ءساتتى قورعاپ شىعىپتى. ۇزدىك جوبا رەتىندە تانىلىپ, جوعارى عىلىمي دەڭگەي كورسەتكەنى ءۇشىن ارنايى ديپلوممەن ماراپاتتالدى. جوبا بارىسىندا ايزادا كۇمىستەن جاسالعان زەرگەرلىك بۇيىمداردىڭ ەمدىك قاسيەتتەرىنە توقتالدى. ءتىپتى الماتىعا وزىمەن بىرگە اجەسىنىڭ كۇمىستەن جاسالعان القاسىن, جۇزىگىن, سىرعاسىن, بىلەزىگىن كورمەگە الىپ بارىپتى.
– قازىرگى جاسالاتىن زەرگەرلىك بۇيىمدار اجەمدەردىڭ كەزىندەگىدەي تازا كۇمىستەن جاسالمايتىندىعىنا كوز جەتكىزدىم. حالقىمىز كۇمىستىڭ ادام اعزاسىنا پايداسى بار دەپ سەنىپ, كۇمىس ىدىستان تاماق ءىشىپ, كۇمىس اشەكەيلەر تاعادى. ءسابي دۇنيەگە كەلگەندە نارەستەنى كۇمىس تەڭگە سالىنعان سۋدا شومىلدىرادى. ەمشىلەر كۇمىستىڭ قاسيەتىن ەرەكشە باعالاعان. قىس جانە كۇز ايلارىندا ادام اعزاسىنىڭ تۇماۋ جانە جۇقپالى اۋرۋلارعا توتەپ بەرە الماۋىنىڭ سەبەبى يممۋندىق جۇيەدەگى كۇمىستىڭ ازايۋىنان. جوبامدى جازۋ بارىسىندا كۇمىستىڭ اۋرۋ تۋدىراتىن ەلەمەنتتەردى جويىپ, اعزادان زياندى توكسيندەر مەن ميكروبتاردى شىعاراتىنىن ءبىلدىم. اعزاداعى كۇمىس جەتىسپەۋشىلىگىنەن ادامنىڭ جۇمىس ىستەۋ قابىلەتى تومەندەپ, قورعانىش قاسيەتى ازايىپ, تەز شارشاۋ پايدا بولادى, – دەيدى ايزادا.
جەتەكشىسى بايان راقىمجانقىزىنىڭ ايتۋىنشا, ايزادا جوبا جازۋ بارىسىندا كۇمىستىڭ ەمدىك قاسيەتىن ءبىلۋ ماقساتىندا وبلىس ورتالىعىنداعى ونكولوگيالىق ديسپانسەرمەن بايلانىستا بولىپ, قاتەرلى ىسىك اۋرۋلارىنا شالدىققان ادامدار سانىن الىپ, ەم قابىلداپ جاتقان ادامدارعا ساۋالناما جۇرگىزىپتى. سوندىقتان ايزادا جازعان عىلىمي جوبانىڭ ەرەكشەلىگى, وقۋشى قىزدىڭ زەرتتەۋلەرىنىڭ دالەلدى بولۋىندا ەكەن.
– انام نۇرگۇل ەڭبەك ەتەتىن «مايقايىڭ-التىن كومبيناتى» اق-تا التىن مەن كۇمىس مەتالدارى شىعادى. كومبيناتقا بارىپ سارى بالشىق توپىراق اراسىنان شىعاتىن التىن, كۇمىس قالاي الىناتىنىن كوردىم. ونلاين-سىناقتان 86 ۇپاي جيناعاننان كەيىن, ەكىنشى كەزەڭدە عىلىمي جوبا جازۋعا 12 تاقىرىپ ۇسىندى. ماعان كۇمىس مەتالى تۋرالى تاقىرىپ ۇنادى, وعان كەنتىمىزدە ءتۇرلى-ءتۇستى مەتالل شىعاراتىن كومبيناتتىڭ بولعانى اسەر ەتتى, –دەيدى ايزادا.
ايزادا «قازاق تاريحىنداعى كۇمىس مەتالدىڭ ماڭىزى» تاقىرىبىنداعى عىلىمي جوبانى ءبىر ايداي ۋاقىت زەرتتەپ, جازىپتى.
– جەرىمىز كەنگە باي. الداعى ۋاقىتتا 11-سىنىپتى ءبىتىرىپ, تەحنيكالىق ءبىلىم بەرەتىن جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسكىم كەلەدى. جوبامدى جالعاستىرىپ, كۇمىس جايلى تەرەڭ زەرتتەيتىن بولامىن, – دەيدى.
تالابىڭ تاۋداي بولسىن, ايزادا!
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان»
پاۆلودار وبلىسى,
باياناۋىل اۋدانى,
مايقايىڭ كەنتى
سۋرەتتى تۇسىرگەن مانشۇك تىنىسقىزى
