«ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارنايى جوباسى: جاسامپازدىق جەمىستەرى
جيىرما جىلدىڭ ىشىندە اتقارىلعان يگى ىستەردىڭ ارقاسىندا ءاربىر ءوڭىرىمىز وزگەرىپ, ءومىرىمىز جاقسارىپ كەلەدى. «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى وسىنداي وركەندى وزگەرىستەردى بەينەلەيتىن ماتەريالداردى تۇراقتى جاريالاپ تۇرادى.
تومەندە اقتوبە وبلىسىنداعى ايتەكە بي اۋدانىنان فوتورەپورتاج بەرىلىپ وتىر.
وبلىستىڭ استىقتى ءوڭىرى بولىپ تابىلاتىن ايتەكە بي اۋدانىنداعى وڭ وزگەرىستەر تاۋەلسىزدىكتىڭ جەمىستەرى, ەگەمەندىكتىڭ ەنشىلەس جەڭىستەرى. اۋدان اۋماعىن باسىپ وتەتىن «التىنسارين – حرومتاۋ» تەمىرجولىنىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋى, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار 391 شاقىرىمدىق «اقتوبە – قوستاناي», «سامارا – شىمكەنت» باعىتىنداعى تاس جولدارىنىڭ كۇردەلى جوندەلۋى ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك دامۋىنا سەرپىن بەردى, ەكىنشى تىنىسىن اشتى. وسى جولداردىڭ بويىندا كولىك-كوممۋنيكاتسيالىق كەشەندەر ىسكە قوسىلىپ, اۋدان حالقىنىڭ «ەكى قولعا ءبىر كۇرەك» كاسىپ – تابۋىنا العىشارت جاسادى. اۋىل شارۋاشىلىق يگىلىگىندەگى 263,9 مىڭ گەكتار جەر القابى ءىرى قارا, قوي, جىلقى شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا تولىق مۇمكىندىك بەرەدى. ەگىس القابى ەڭ قۇنارلى 180 مىڭ گەكتار جەردى الىپ جاتىر. وندىرىلگەن اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى اۋدان حالقىن تولىق قامتاماسىز ەتىپ قانا قويمايدى, ەكسپورتقا دا شىعارىلادى. ايتەكە بي وڭىرىندە اق ءمارمار, گرانيت, نيكەل-كوبالتتىق جەز, مىس, كوالين سازى جانە باسقا دا پايدالى قازبالاردىڭ باي قورى بار. الايدا, وسى كەن ورىندارىن يگەرۋگە تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا عانا قول جەتتى. بىرىڭعاي اۋىل شارۋاشىلىقتى اۋدان بولىپ كەلگەن وڭىردە قازىر بىرنەشە ينۆەستيتسيالىق جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپ, جاڭا ءوندىرىس ورىندارى اشىلۋدا. اۋداندا بۇگىنگى كۇنگە «تەكشە تاس» جشس-دە جىلىنا 700 000 توننا جول توسەنىشتەرى مەن قۇرىلىس ماتەريالدارى وندىرىلەدى. بەنقالا جەز كەنىن يگەرۋشى «KazCopper» جشس-دە بۇگىندە اۋىسپالى جۇمىس كەستەسىمەن 150 ادام, ونىڭ ىشىندە 50 جەرگىلىكتى تۇرعىن ەڭبەك ەتەدى. اتالعان كەن ورنى بويىنشا جەردىڭ بەتكى قاباتى ارشىلىپ, جەزدىڭ مول قورىنا جەتتى, قوندىرعىلاردى قۇراستىرۋ جۇمىستارىنىڭ 85 پايىزى ورىندالدى. وعان قوسا جەزدى ۇساقتاۋ, سىعىنداۋ, ەلەكتروليزدەۋ مەن تاسىمالداۋ تسەحتارىن ورناتۋ جانە تەمىر جول ارقىلى جۇكتەردى قابىلداپ-جونەلتۋ تەرمينالىن سالۋ جۇمىستارى اياقتالىپ كەلدى. «Vertix حولدينگ» كومپانياسى 500 توننا تەمىر كەنىن شىعارىپ, كەن ورنى بويىنشا بارلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە. وبلىستاعى ەڭ ءىرى اۋداننىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان 15 سەلولىق وكرۋگتەگى 32 ەلدى مەكەندە 25 509 ادام تۇرادى. اۋدان اۋماعىنداعى 30 دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەسى سولارعا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتەدى. مۇندا 32 مەكتەپتە 4 901 وقۋشى ءبىلىم السا, 15 بالاباقشادا 880 ءبۇلدىرشىن جانە 19 شاعىن بالالار ورتالىقتارىندا 728 ءبۇلدىرشىن تاربيەلەنۋدە. سوڭعى ءۇش جىلدا عانا 6 مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلدى. سونىمەن بىرگە, كاسىپتىك ليتسەي, ساز مەكتەبى جانە جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان سپورت مەكتەبى جۇمىس ىستەيدى. اۋدان بويىنشا 3 ستاديون مەن 15 سپورت زالى بار. مادەنيەت سالاسىندا 23 كىتاپحانا, 16 مادەنيەت ءۇيى, 2 مۇراجاي, بارلىعى 41 مەكەمە حالىققا مادەني قىزمەت كورسەتۋدە. كومسومول سەلوسىندا ورتالىق مەشىتتىڭ قۇرىلىسى باستالدى. ۇستىمىزدەگى جىلعى ون ايدا عانا 637 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. 2009 جىلى 23 از قامتىلعان وتباسى بولسا, بيىل ولاردىڭ سانى 11-گە دەيىن كەمىدى. بيۋدجەتتىك ءتۇسىم جاسپارى اعىمداعى جىلدىڭ 10 ايىندا 114,3 پايىز ورىندالدى. ونەركاسىپ ونىمدەرىن ءوندىرۋ 209,3(2010 جىلى 205 ملن.) ملن. تەڭگەگە جەتىپ, 2 پايىزعا ارتتى. اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن ءوندىرۋ دە ارتتى. وسى كەزەڭدە 570 توننا ۇن, 150 توننا نان, 79 توننا ماكارون ونىمدەرى جانە 92 توننا جارما ءوندىرىلىپ, بارلىق كورسەتكىشتەر بويىنشا 2010 جىلمەن سالىستىرعاندا 0,5-2 پايىز ءوسىم بولدى. اۋىلشارۋاشىلىعى بويىنشا جالپى ءونىم قۇنى 9 643 ملن. تەڭگەنى قۇراپ, وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 2 109,7 ملن. تەڭگەگە, ياعني 28 پايىزعا ارتتى. بيىل ەگىس سالىنعان 167 886 گەكتاردان 125 332 توننا استىق الىندى مال شارۋاشىلىعىندا دا ىلگەرىلەۋ بار. وسى كەزەڭدە ءىرى قارا – 1,7, قوي-ەشكى – 2,1, جىلقى – 1, قۇستىڭ بارلىق ءتۇرى 2,3 پايىزعا ءوستى. 2011 جىلدىڭ ون ايىندا 8 116,4 توننا ەت, 25 900 توننا ءسۇت, 112,6 توننا ءجۇن جانە 5 550 مىڭ دانا جۇمىرتقا ساتىلدى. 812 نىساندا 6 474 ادام شاعىن كاسىپكەرلىكپەن اينالىسادى. وندىرىلگەن ءونىم مەن كورسەتىلگەن قىزمەت كولەمى 4 802 ملن. تەڭگەنى قۇراسا, 118,5 ملن. تەڭگە بيۋدجەتتى تولىقتىردى. ون اي ىشىندە جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىندا 637 ادام تىركەلسە, سونشاما ادام جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى, سونىمەن بىرگە قوعامدىق اقىلى جۇمىسقا 123 ادام, الەۋمەتتىك سالاعا 77 ادام تارتىلدى. اۋداندا جۇمىسسىزدىق جوق دەسە دە بولعانداي. ەكونوميكانىڭ ەگىز سالاسى – ونەركاسىپ پەن اۋىل شارۋاشىلىعىن قارقىندى دامىتىپ وتىرعان اۋدان تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىنا تولىمدى تارتۋلارمەن كەلدى. اۋىلداردا اۋىز سۋ ماسەلەسىن شەشۋدە, تۇرعىن ءۇي سالۋدا, اۋىلدارعا باراتىن جولداردى قالپىنا كەلتىرۋدە, الەۋمەتتىك-مادەني سالا مەكەمەلەرىن كۇردەلى جوندەۋدە بىرقاتار ىلگەرىلەۋشىلىك بار. سوندىقتان دا حالىقتىڭ تۇرمىسى باقۋاتتى, ەڭسەسى بيىك. باسقا وڭىرلەرمەن سالىستىرعاندا, ءومىر سۇرۋگە قولايلىلىق اۋدانعا باسقا جەرلەردەن قونىس اۋدارۋشىلار قاتارىن كوبەيتىپ وتىر. بىرلىگى بەرىك, ۇيىمشىلدىعى مىقتى ايتەكەبيلىكتەردىڭ تاۋەلسىزدىك شۋاعىمەن شىرايلانعان تىنىس-تىرشىلىگى كىسى قىزىققانداي. وڭىردەگى ەرتەڭگى كۇنگە جاسالىپ جاتقان ءساتتى قادامدار بۇل باعىتتىڭ باياندىلىعىنا سەندىرە تۇسەدى.
ارنايى بەتتى ۇيىمداستىرعان «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» اقتوبە وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى ساتىبالدى ءساۋىرباي.
