ربك اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, جاڭا شەكتەۋلەر رەسەيگە مەملەكەتتىك قارىز بويىنشا قيىندىقتار تۋعىزىپ, SWIFT جۇيەسىنەن اجىراتۋعا دەيىن جەتۋى مۇمكىن. ونىڭ ءبىرىنشىسى رەسەيدىڭ مەملەكەتتىك قارىزىنىڭ ۇشتەن ءبىرىن يەلەنىپ وتىرعان شەتەلدىك ينۆەستورلارعا سوققى بولسا, ەكىنشىسى – بانكتەردى حالىقارالىق تولەم بايلانىسىنان ايىرۋ. بىراق نيككي حەيلي سۋىرتپاقتاپ جەتكىزگەن جاڭا سانكتسيالار ازىرگە ەنگىزىلگەن جوق.
جاڭا زامانداعى ساياسي جانە ەكونوميكالىق سانكتسيالار – تاريحتاعى ءبىر ەلدىڭ ەكىنشىسىنە قىسىم كورسەتۋدە قولدانىلاتىن ەسكى ءادىسى. حالىقارالىق قارىم-قاتىناستارداعى قايشىلىق, مۇددەلەر قاقتىعىسى كەزىندە مەملەكەتتەر سانكتسياعا جۇگىنەتىن بولدى.
سانكتسيانى ەنگىزۋشىلەر شىعىندى اسىرىپ, قۇرساۋدا قالعاندار كەمىتىپ ايتادى. ءتىپتى وزدەرىنە پايدالى تۇستارىن ىرىكتەپ الادى. الايدا كەز-كەلگەن شەكتەۋلەردىڭ جاھاندىق ەكونوميكاعا كىرىككەن قاي تاراپقا بولماسىن ەسەپسىز شىعىندار اكەلەتىنى بەلگىلى. ءبىز جۋىرداعى ءبىر جاعداياتتى عانا مىسالعا الىپ, بەرگى زارداپتارىن عانا شولىپ وتەيىك.
بۇدان بۇرىن «قارالى دۇيسەنبىدەن» كەم بولماعان 9 ساۋىردە رەسەيدىڭ الپاۋىت كاسىپكەرلەرى ءبىر ساتتە 14,3 ملرد دوللارعا كەدەيلەنىپ, سەڭ سوققان بالىقتاي بولدى. ال رۋبل كۇرت قۇلدىراپ, 2017-2018 جىلدارداعى تومەندەۋدىڭ شەگىنە جەتتى. Lenta.ru اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا ساراپشىلار جاعدايدىڭ بۇلاي ۋشىعۋىن الدىن الا ەسكەرتتى دە, بىراق 2014 جىلدان بەرگى قىسپاقتىڭ قامىتىنا ەتى ۇيرەنە باستاعان كاسىپكەرلەر وڭدى پىكىرلەردىڭ ءوزىن ەلەۋسىزدەۋ قالدىرىپ وتىردى. بۇل – 6 ءساۋىر كۇنى اقش قارجى مينيسترلىگىنىڭ رەسەيگە باعىتتاعان جاڭا سانكتسيالارىنىڭ ەكپىنى بولاتىن.
سول كۇنگى قارا تىزىمگە ەنگەن بيزنەسمەندەر ولەگ دەريپاسكا, يگور روتەنبەرگ, ۆيكتور ۆەكسەلبەرگ پەن رەسەي فەدەراتسياسى كەڭەسىنىڭ مۇشەسى سۋلەيمان كەريموۆتەردىڭ قاي-قايسىسى دا وسال ەمەس ەدى. سونىمەن قاتار رەسەيدىڭ شيكىزاتىن يگەرىپ وتىرعان «گازپروم», «سۋرگۋتنەفتەگاز», «گازپرومبانك» باسقا دا الپاۋىت كومپانيالاردىڭ باسشىلارى سانكتسياعا ىلىكتى.
ءبىر عانا مىسال. ورىس ءاليۋمينيىنىڭ قوجاسى ولەگ دەريپاسكانىڭ يەلىگىندەگى «رۋسال» كومپانياسىنىڭ اكتسياسى كۇندىز 27-30 پايىزعا ارزانداي كەلە, ساۋدا باستالار الدىندا 46,9 پايىزعا دەيىن قۇلدىراي جونەلگەن. الپاۋىتتىڭ وزگە كومپانيالارى دا توبەدەن جاي تۇسكەندەي جايتتى باستان كەشكەندىكتەن, لوندون بيرجاسى ولاردىڭ بىرقاتارىنىڭ ساۋداسىن توقتاتا تۇرۋعا ءماجبۇر بولدى.
قاتاڭ رەتتەۋلەر كۇشتىك قۇرىلىمدارعا تيەسىلى كومپانيالاردى دا قامتىدى. وسى شارالار اياسىندا تىزىمدەگى قوجالىقتارعا ۆيزالىق شەكتەۋلەر بەلگىلەندى, ولارمەن قانداي دا ءبىر بايلانىس ورناتۋعا, قارجىلاندىرۋعا تىيىم سالىنىپ, امەريكا اۋماعىنداعى اكتيۆتەرىن بۇعاتتاۋعا تاپ بولدى. «ۆەدوموستي» باسىلىمىندا جاريالانعان رەسەي جوعارعى ەكونوميكالىق مەكتەبى دامۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ۆالەري ميرونوۆتىڭ پىكىرىنشە, اقش-تىڭ كەلەسى قادامى جەكە كاپيتالدىڭ رەسەيدەن بۇرىنعى بولجامنان دا ارتىق كولەمدە سىرتقا شىعۋىنا ىقپال ەتىپ, 49 ملرد دوللارعا جەتۋى مۇمكىن.
بيىلعى قاڭتار ايىنىڭ سوڭىندا اقش قارجى مينيسترلىگى كونگرەسسكە رەسەيدىڭ جوعارى شەندىلەرى مەن الپاۋىتتارىنىڭ 210 ادامنان تۇراتىن ءتىزىمى – «كرەمل ەسەبىن» بەرگەن بولاتىن. ول ساناقتاعىلاردىڭ كوبى ۇكىمەت مۇشەلەرى مەن وزگە دە مەملەكەتتىك قۇرىلىمداردىڭ باسشىلارى ەدى.
بۇل ساياسي-ەكونوميكالىق قىسپاقتىڭ باسى دا, سوڭى دا ەمەستىگى بەلگىلى. ەندىگى شەكتەۋلەردى رەسەي پرەزيدەنتىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى دميتري پەسكوۆ رەسەيلىك كومپانيالاردى حالىقارالىق نارىقتان ىعىستىرىپ تاستاۋ دەپ باعالادى. سونداي-اق ول ربك تەلەارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا بۇل ارەكەت دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ حالىقارالىق قۇقىقتارى مەن تالاپتارىنا ساي كەلمەيتىندىگىن اتاپ ءوتتى.
ال رەسەي تاراپى وتاندىق ەكونوميكانى تۇراقتاندىرۋعا باعىتتالعان شارالاردى جالعاستىرا بەرمەك. ارينە سوڭعى 4 جىلدا قىسپاققا الىنعان رەسەي باسشىلىعى دا قاراپ قالعان جوق. امەريكاعا جانە ونىڭ سانكتسيالارىن قولداعاندارعا باعىتتاي وتىرىپ قارىمتا قۇجاتتار ازىرلەپ جاتىر.
«روسسيا سەگودنيا» اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, رەسەيلىك زاڭ شىعارۋشىلار اقش تاراپىنىڭ ارەكەتتەرىنە بايلانىستى ەكى ەلدىڭ اۆياتسيا, اەروعارىش جانە اتوم سالاسىنداعى بايلانىستارىنا شەكتەۋلەر ەنگىزەتىن زاڭ جوباسىن دايىنداپ قويعان. ونىڭ مەملەكەتتىك دۋمادا تالقىعا سالىناتىن ۋاقىتى ازىرگە بەلگىسىز بولسا دا, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى قولدانىلاتىن شارالاردى تالداپ جاتقانعا ۇقسايدى.
اتاپ ايتقاندا, زاڭگەرلەر امەريكالىق ۇشاق جاساۋشى كومپانيالارعا تيتان جەتكىزۋدى توقتاتۋدى ۇسىنعان. سيتيبانك ساراپشىلارىنىڭ پىكىرىنشە, «بوينگ» كومپانياسى ءوز وندىرىسىنە قاجەتتى تيتاننىڭ 35 پايىزىن رەسەيدەن الدىرادى ەكەن. ال امەريكانىڭ اسكەريلەرى عارىشقا بارلاۋ جانە كوممەرتسيالىق جەر سەرىكتەرىن ۇشىرىپ وتىرعان «اتلاس V» زىمىران تاسىعىشىنىڭ قوزعالتقىشتارى رەسەيلىك «ەنەرگوماش» كومپانياسىنىڭ ءونىمى. بۇل تاۋەلدىلىك تە قارسى تاراپقا وڭايعا سوقپاسى انىق. سونىمەن قاتار رەسەيلىكتەر الكوگول جانە تەمەكى, باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ مەن فارماتسەۆتيكالىق ونىمدەرگە قوسىمشا شەكتەۋ ەنگىزۋى مۇمكىن.
سەرىك ابدىبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
