اسىرەسە اۋىل كاسىپكەرلەرىنە قولداۋ كورسەتۋ جۇمىستارىنا ايرىقشا ءمان بەرىلۋدە. وبلىستىق كاسىپكەرلەر فورۋمىندا ايماق باسشىسى نۇرلان نوعاەۆ بيلىك پەن بيزنەس اراسىنداعى بايلانىس جايىن بايانداپ, وسىنداي مالىمەتتەردى ايتتى. «مەملەكەت باسشىسى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋعا ءاردايىم كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. مۇنداي كەزدەسۋلەر سالاداعى پروبلەمالاردى ايقىنداپ, كەدەرگىلەردى جويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اتىراۋ وبلىسى نەگىزىنەن مۇنايلى ءوڭىر بولعانىمەن, سوڭعى جىلدارى ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى كەشەنىن دامىتۋ, ءونىم وڭدەۋ بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستار جاقسى ناتيجە بەرە باستادى», دەدى وبلىس اكىمى.
مەملەكەتتىك باعدارلامالار اياسىندا ءوز ءىسىن باستاعان اۋىل تۇرعىندارىنىڭ دا سانى ارتتى. الايدا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر مەن اۋىل كاسىپكەرلەرىنىڭ سەرىكتەستىگىندە ءالى دە كۇرمەۋلى جايتتار كەزدەسەدى. سونىڭ ىشىندە نەسيە العان كەزدە اۋىل حالقىندا كەپىلدىك م ۇلىكتىڭ جوقتىعى نەمەسە تالاپقا ساي ەمەستىگى ءجيى پروبلەما تۋعىزادى. وسىنى ەسكەرگەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك اۋىل بيزنەسىن شاعىن نەسيەلەۋ باعدارلاماسىن ەنگىزدى. «بيزنەس ايماق» دەپ اتالعان بۇل باعدارلاما بويىنشا 2017 جىلى وبلىستىق بيۋدجەتتەن 350 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, 67 جوبا جۇزەگە استى, 123 جۇمىس ورنى قۇرىلدى. «التىن كەمە» باعدارلاماسى 13 جوبانىڭ جۇزەگە اسىپ, 25 جۇمىس ورنىنىڭ اشىلۋىنا مۇمكىندىك بەردى. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا 1 543,5 ملن تەڭگە ءبولىندى. وعان 312 جوبا قارجىلاندىرىلىپ, 1210 ادام قىزمەتپەن قامتىلعان.
بيزنەس يەلەرىنىڭ باستى پروبلەمالارى
اتىراۋ وبلىسى اكىمدىگى, مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ اتىراۋ وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتى, وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى بىرلەسىپ ۇيىمداستىرعان فورۋمعا قازاقستان كاسىپكەرلەرىنىڭ قۇقىعىن قورعاۋ بويىنشا وكىل بولات پالىمبەتوۆ قاتىستى.
سوڭعى ەكى جىلدا كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندە 12 420 ءوتىنىش ءتۇستى, سونىڭ ىشىندە اتىراۋ وبلىسى بويىنشا 378 ءوتىنىش كەلدى. وسى پروبلەمالاردىڭ 90 پايىزى وڭىرلىك سيپاتتا ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. جەر الۋ, قۇرىلىس سەكىلدى جەرگىلىكتى دەڭگەيدە شەشىلۋى ءتيىس ماسەلەلەر, دەدى بيزنەس-ومبۋدسمەن. كوممەرتسيالىق ماقساتتا جەر تەلىمىن الۋ بيزنەس يەلەرى ءۇشىن باستى ماسەلەنىڭ ءبىرى. جەر كودەكسى بويىنشا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ينتەرنەت سايتتاردا باس جوسپاردىڭ سىزباسىن, ەلدى مەكەندەردىڭ ناقتى جوبالانۋى مەن ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالاردى كورسەتۋگە مىندەتتى. 2017 جىلى ينتەرنەت سايتتاردا باس جوسپارلار مەن جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاردىڭ 70%-ى جاريالانعان. اتىراۋ وبلىسىندا 16 قۇجاتتىڭ 8-ءى عانا ينتەرنەتكە شىققانىن ايتقان بولات پالىمبەتوۆ جاريالانىمدار كاسىپكەرلەرگە تۇسىنىكتى, قولجەتىمدى بولۋى ءتيىس ەكەنىن ەسكەرتتى. وسى ماسەلەنى شەشۋ جولىندا جاسالىپ جاتقان جۇمىستارعا توقتالعان وبلىس اكىمى نۇرلان نوعاەۆ «ەندى بارلىق ماسەلە ەلەكتروندى گەوپورتال ارقىلى شەشىلەدى, جەر تەلىمدەرىنە قاتىستى شارالار دا اشىق بولادى», دەدى.
بيزنەستەگى تاعى ءبىر وزەكتى پروبلەما كاسىپكەرلىكتى سۋبسيديالاۋ. «بىرقاتار وڭىرلەردە كاسىپكەرلەر بالاباقشالار مەن اۋىل شارۋاشىلىعىن سۋبسيديالاۋ ماسەلەسىن كوتەردى. ءبىز مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى تۋرالى ايتىپ وتىرمىز, وندا ءار تاراپ قارىم-قاتىناستاردى دامىتۋعا مۇددەلى. وكىنىشكە قاراي, كەلىسىمشارتتار مەن اتقارىلعان جۇمىس تۋرالى اكتىلەرگە قول قويۋعا كەلگەندە كاسىپكەرلەردىڭ تالابىن ورىنداۋدان كوبىنەسە نەگىزسىز جانە كەيدە ءتىپتى ويدان شىعارىلعان سەبەپتەرگە بايلانىستى باس تارتۋ ءجيى كەزدەسىپ جاتادى. كەيبىر سۋبسيديالاردى بەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايتىن لاۋازىمدى تۇلعا ولاردى ءوز قالتاسىنان شىعاراتىنداي اسەر قالدىرادى. سۋبسيديالاردى ءبولۋ جونىندەگى كوميسسيا قۇرامىنا بيزنەس-قوعامداستىق وكىلدەرىن قوسۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن», دەدى بولات پالىمبەتوۆ.
مەملەكەت قولداۋى كاسىپكەرلىكتىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتەدى
اتىراۋ ايماعىندا جۇمىس ىستەپ تۇرعان شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى 43 مىڭعا جەتتى. مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ اتىراۋ وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى م.كاريەۆ دەپارتامەنتپەن وتكەن جىلى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىن قورعاۋمەن بايلانىستى جۇمىس ساپاسى 75 پايىزعا ارتىپ, 53 كاسىپكەردىڭ قۇقىعى قورعالعانىن ايتتى. – 2016-2017 جىلدارى كاسىپكەرلەردىڭ قىزمەتىنە زاڭسىز ارالاسۋ, قۇقىقتارىن بۇزۋمەن بايلانىستى قوزعالعان قىلمىستىق ىستەر بويىنشا سوت ۇكىمدەرى شىعارىلىپ, كىنالى تۇلعالار قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى.
دەپارتامەنت اتىراۋ وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن بىرلەسە وتىرىپ, 6 مەملەكەتتىك ورگان مەن مەكەمەنىڭ قىزمەتىنە سىرتقى تالداۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, بىرقاتار كەمشىلىكتەر انىقتادى, – دەيدى م.كاريەۆ. – ونىڭ ىشىندە كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىقتارىن شەكتەيتىن ارەكەتتەر مەن نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەر دە بار.
اگەنتتىكتىڭ باستاماسىمەن ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە, سونىڭ ىشىندە اتىراۋدا دا «قوعامدىق باقىلاۋ كارتاسى» جوباسى ىسكە استى. قوعامداعى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى عانا ەمەس, بيزنەستىڭ اشىق, اكىمشىلىك كەدەرگىلەرسىز دامۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن قولايلى بايلانىس رەتىندە بۇل جوبانىڭ ماڭىزى جوعارى.
وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ باسشىسى ابدوللا ىدىرىسوۆ وتكەن جىلى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا ءوڭىر كاسىپكەرلەرىنەن 179 ارىز تۇسكەنىن, ولاردىڭ 98-ءى كاسىپكەرلەردىڭ مۇددەسىنە ساي شەشىمىن تاپقانىن ايتتى. بىلتىر رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى 5 اكىمشىلىك كەدەرگى جانە جەرگىلىكتى دەڭگەيدەگى 9 توسقاۋىل انىقتالعان. «تورتەۋى وڭ شەشىمىن تاۋىپ, ۇشەۋى «اتامەكەن» ۇكپ-نىڭ پروبلەمالار تۋرالى تىزىلىمىنە ەنگىزىلدى, ءبىر ماسەلە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك كودەكسىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋ ارقىلى شەشىلدى», – دەدى ا.ىدىرىسوۆ.
مەملەكەتتىك ورگاندارداعى كەيبىر قىزمەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋ – سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن بولدىرماۋدىڭ سەنىمدى جولى. وسىعان وراي كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ باسشىسى مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق ساراپتامانىڭ قورىتىندىسىن شىعارۋ, اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىن ءبىر تۇردەن ەكىنشىسىنە اۋىستىرۋ ءۇشىن رۇقسات بەرۋ, ارنايى سۋدى پايدالانۋعا رۇقسات بەرۋ, جەردىڭ ماقساتتى بەلگىلەرىن وزگەرتۋ, ۆەتەرينارلىق سەرتيفيكات بەرۋ سەكىلدى قىزمەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋ قاجەت ەكەنىن باسا ايتتى.
بيزنەس جۇرگىزۋدى جەڭىلدەتۋ ماقساتىندا مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلەتىن قولداۋ از ەمەس. اتاپ ايتقاندا, جاپپاي تەكسەرۋلەر الدىن الا باقىلاۋعا اۋىستىرىلدى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسقارۋ فۋنكتسيالارى 30%-عا قىسقاردى, كاسىپكەرلەرگە قويىلاتىن تالاپتار 56%-عا ازايدى, تەكسەرۋ مەرزىمى دە 50%-عا قىسقارتىلدى. مۇنىڭ ءبارى بيزنەستىڭ بەرەكەسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان قادامدار ەكەنى انىق.
باقىتگۇل باباش,
«ەگەمەن قازاقستان»
اتىراۋ
