اۋىر اتلەتيكا • 11 ءساۋىر, 2018

اۋىر اتلەتيكادان وتكەن الەم چەمپيوناتتارىنىڭ قىسقاشا تاريحى

883 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

وسىدان 127 جىل بۇرىن, ياعني 1891 جىلى العاش رەت اۋىر اتلەتيكادان الەم چەمپيوناتى ۇيىمداستىرىلدى. لوندوندا وتكەن ايتۋلى جارىستا نەبارى 6 مەملەكەتتەن كەلگەن 7 سپورتشى باق سىنادى. ءبىر عانا سالماق دارەجەسى بويىنشا وتكەن سايىستا جەرگىلىكتى زىلتەمىرشى ەدۆارد لوۋرەنس لەۆي توپ جارسا, يتاليالىق دجاكومو دزافارانا مەن بەلگيالىق ارتۋر فرانسۋا كۇمىس پەن قولا مەدالدى ءوزارا ءبولىستى.

اۋىر اتلەتيكادان وتكەن الەم چەمپيوناتتارىنىڭ قىسقاشا تاريحى

سودان بەرى الەم چەمپيو­نا­تىنىڭ جالاۋى 85 مارتە جەل­بىرەدى. العاشقى 61 جارىستا تەك ەر­لەر عانا سايىسقا تۇسسە, 1987 جىل­­دان باستاپ, ولاردىڭ قا­تارى­نا ايەلدەر دە قوسىلدى. ءبىر قى­زى­عى, باستاپقى كەزەڭدەردە ءبىر جىل­دا ءۇش-ءتورت باسەكەگە دەيىن ۇيىم­داستىرىلسا, كەيىننەن بىرتە-بىرتە دۇنيەجۇزىلىك دودانى وتكىزۋ ءتارتىبى ءبىر جۇيەگە كەلتىرىلدى.

الەمدىك سپورت تاريحىندا ءوز ەسىمدەرىن التىن ارىپتەرمەن جازىپ كەتكەن قازاقستاننىڭ اۋىر ات­لەتتەرى دە از ەمەس. بۇگىنگى ماقا­لامىزدا تەك الەم چەمپيو­ناتى جا­يىندا اڭگىمەلەيتىن بول­ساق, قا­زاق­ستاندىقتار العاشقى مەدال­دىڭ سىڭعىرىن 1974 جىلى ەستىدى. ءفي­ليپپيننىڭ استاناسى – ما­نيلادا وتكەن جارىستا يۋري زاي­تسەۆ قولا مەدالدى قورجىنعا سالدى. 1976 جانە 1979 جىل­دارى ول ەكى دۇركىن الەم چەم­پيونى اتانسا, 1977 جىلى كۇمىس مەدالدى موينىنا ءىلدى. ال 1975 جىلى ماسكەۋدەگى باسەكەدە ۆا­سيلي ماجەيكوۆ ەكىنشى ورىندى ولجالادى. 1980 جىلى ماسكەۋدە الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارى بارىسىندا الەم چەمپيوناتىنىڭ دا جۇلدەلەرى ساراپقا سالىنعانىن ەگدە تارتقان جانكۇيەرلەر ۇمىتا قويعان جوق. سول جارىستاردا ۆيكتور مازينگە تەڭ كەلەر ەشكىم تابىلمادى. جەرلەسىمىز قوس بىردەي دودادا چەمپيوندىق اتاققا قول جەتكىزدى. 

حح عاسىردىڭ سەكسەنىنشى جىلدارىنىڭ ەكىنشى جارتىسىندا اناتولي حراپاتىيدىڭ ءداۋىرى باستالدى. 1986-1990 جىلدار ارالىعىندا ول قاتارىنان بەس الەم چەمپيوناتىندا قارسىلاس شاق كەلتىرمەدى. ال 1990 جىلى سەرگەي كوپىتوۆ بۋداپەشتەگى باسەكەدە قولا مەدالدى يەلەندى. تاۋەلسىز قازاقستانعا العاشقى مەدالدى سىيعا تارتقان دا انا­تولي حراپاتىي. داڭقتى سپورتشى 1993 جىلى مەلبۋرندەگى جارىستا قولا جۇلدەگەر اتاندى. 1995 جىلى گۋانجوۋدا وتكەن دۇنيەجۇزىلىك دودادا ول ءوزىنىڭ كوماندالىق ارىپتەسى اندرەي ماكاروۆپەن بىرگە تاعى دا ءۇشىنشى ساتىعا تابان تىرەدى. 

 2005 جىلى دوحادا جانە 2006 جىلى سانتو-دومينگودا يليا يلين ءدۇيىم جۇرتتى تەڭدەسسىز ونەرىمەن تامساندىرىپ, التىن تۇعىرعا كوتەرىلدى. 2009 جىلى كوياندا ۆلاديمير سەدوۆ, ءزۇلفيا چينشانلو, مايا مانەزا جانە سۆەتلانا پودوبەدوۆا دارا شىقسا, ۆلاديمير كۋزنەتسوۆ قولا مەدالدى يەمدەندى. 2010 جىلى انتاليادا مايا مانەزا مەن سۆەتلانا پودوبەدوۆا التىننان القا تاعىندى. 2011 جىلى پاريجدە يليا يلين مەن ءزۇلفيا چينشانلو الدىنا جان سالماسا, مايا مانەزا مەن سۆەتلانا پودوبەدوۆا كۇمىس مەدالدى ولجالادى. 2013 جىلى ۆروتسلاۆتا الماس وتەشەۆ كۇمىس مەدالدى يەلەنسە, ۆلاديمير سەدوۆ قولاعا قول سوزدى. 

2014 جىلى الماتىدا جالاۋى جەلبىرەگەن جارىستا يليا يلين, ءزۇلفيا چينشانلو جانە جاسۇلان قىدىرباەۆ الەم چەمپيو­نى اتانسا, جازيرا جاپپارقۇل, ۆلاديمير سەدوۆ كۇمىس مەدالدى ەنشىلەدى. ال كيريلل پاۆلوۆ قولا جۇلدەنى قاناعات تۇتتى. 

2015 جىلى حيۋستوندا نيد­جات راحيموۆ پەن الەكساندر زاي­چيكوۆ تەڭدەسسىز دەپ تانىلسا, جا­زيرا جاپپارقۇل كۇمىس, ال سۆەت­­لانا پودوبەدوۆا قولا الدى. تا­­عى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, اقش-تا­عى دودادا قازاقتىڭ قوس قىرا­نى – ال­ماس وتەشوۆ پەن جاس­ۇلان قى­دىرباەۆ تا جۇلدەگەرلەر سانا­تىنا قوسىلعان بولاتىن. وكى­نىشكە قاراي, ولارعا «دوپينگ قول­داندى» دەگەن ايىپ تاعىلىپ, ولار ءوز مەدالدارىنان ايىرىلدى. 
مىنە, اۋىر اتلەتيكادان وتكەن الەم چەمپيوناتتارىنىڭ قىسقاشا تاريحى وسىنداي. 

عالىم سۇلەيمەن,
«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار