كەرەي قويشىبەك كەزىندە ايتۋلى بالۋان بولعان, قازاقستاننىڭ سامبو كۇرەسىنىڭ باس باپكەرى. «جاڭا كۇنىڭنىڭ العاشقى مينۋتىمەن قۇتتىقتايمىن». اماندىق-ساۋلىقتان سوڭ كەراعاڭ كوسىلەدى. تۇرىكمەننىڭ جەلدەن جۇيرىك تەكەجاۋمىتى سەكىلدى اۋىزدىقپەن الىسىپ, سوزگە قوناق بەرە بەرمەيدى.
قۇلدىراپ بارا جاتقان ۇلتتىق رۋحسىزدىققا ناليدى. قازاق قايتسە تولىققاندى ۇلت بولادى, نە ىستەسەك بولادى دەيدى. سپورت توعىشارلارىن جەردەن الىپ, جەرگە سالادى. ەكى ساعاتقا جۋىق كوكەمنىڭ گوي-گويىن تىڭداپ, سولىقتاپ بارىپ باسىلامىز. رۋحتى قازاق. ۇلت ماسەلەسىنە كەلگەندە باسىڭدى كەسىپ الامىن دەسەڭ دە ايتقانىنان قايتپايتىن باتىر, بۇ كوكەم. ءوز ەلىن جاقسى كورەدى. سودان سوڭ عوي, ءبىر كەمشىلىگىن كورسە شىر-پىرى شىعىپ جۇرەتىنى. قىزىق كەزدەرى كوپ.
قايسى ءبىر جىلى ماسكەۋدە وتكەن حالىقارالىق جارىستان سوڭ اقتوبە جانە باتىس قازاقستان وبلىسى سپورت, دەنەشىنىقتىرۋ باسقارمالارىنىڭ باسشىلارى اسىلبەك قۇلماعانبەتوۆ پەن ءمۇسىلىم وڭداعانوۆ ۇشەۋى مونشاعا بارىپتى. ەكى قاباتتى مونشا. مىقتىلار تۇسەتىنگە ۇقسايدى. اسىلبەك ەڭسەگەي بويلى, ءمۇسىلىم اتان تۇيەدەي. «بىراق, ورىس, تاتارلاردىڭ تاۋداي جىگىتتەرىنىڭ اراسىندا كوزگە كورىنبەي قالدىق» دەيدى ەكەۋى. ەكەۋىنە قىزىق وي كەلەدى. قولدارىنداعى التىن بالداقتارىن كەرەيدىڭ ساۋساعىنا كيگىزەدى. ءمۇسىلىم موينىنداعى ءبىر كەلىدەي التىن شىنجىرىن شەشىپ كەرەيگە بەرىپ, بۋ بولمەسىنە كىرگىزىپ جىبەرەدى. تاۋداي ورىس, تاتار جىگىتتەرىنىڭ اراسىنا.
سالدەن سوڭ باسپالاپ ەكەۋى كىرىپ بارعان. تاس مونشانىڭ ەڭ جوعارى قاباتىندا ءشاۋلى بۇركىتتەي شۇيىلگەن كەراعاڭ ەكى قولىمەن ءبۇيىرىن تىرەپ, شالقايىپ وتىر دەيدى. بوتەن جەردە ءجۇرمىن دەگەن كەيىپ جوق. جۇزىندە سۇس, ءتۇيىلىپ جان-جاعىنا قاراپ قويادى. ورىس, تاتاردىڭ تاۋداي جىگىتتەرى, ءبىر ۇرسا اتان وگىزدىڭ ماڭدايىن جاراتىن اتپالداي ازاماتتار ەكى قولىنىڭ ساۋساقتارى التىن, موينىندا التىن شىنجىرى جارقىراعان شىناشاقتاي قازاقتان تومەن جايعاسىپ, كوزدەرىنىڭ استىمەن بارلاپ قويادى دەيدى. ءپارۋايىمىنا كىرىپ وتىرعان كەراعاڭ جوق. نامىسقويلىعى عوي. كەيىننەن «اتام توقتامىس بۇل ماسكەۋدى ءبىر ەمەس, ەكى رەت شاۋىپ العان. ورىس كوپەستەرىنە الىم-سالىق تولەتكەن. نەگە ولاردان تومەن وتىرايىن» دەپتى شىققان سوڭ.
كەراعاڭ قازاقتىڭ نامىسىنىڭ ساداعاسى. بۇل ماقالادا ەرەكشە ءبىر وقيعاعا توقتالعىمىز كەلگەن. ەلىمىزدىڭ ەگەمەندىك الماعان كەزى. بىراق كەڭەس وداعىنىڭ تات باسقان شىنجىرىنىڭ ءانى-مىنە ۇزىلەدى دەپ جۇرگەن كەزەڭى.
تاشكەنتتە سامبودان ازيا چەمپيوناتى وتەدى. قۇدايى كورشى, ارىدەن سالعاندا ءتۇبى ءبىر تۇركىنىڭ بالاسى بولعانىمەن قازاق-وزبەكتىڭ ءسال نارسەگە باقاسا قالاتىن ادەتى.
قات كەز. ءانۇران ماگنيتافوننان وينالاتىن ۋاقىت. جارىس جەڭىمپازى ءبىزدىڭ جىگىت مىنبەردىڭ ەڭ جوعارىسىندا. ءۇش مەملەكەتتىك تۋ بيىكتەپ بارادى. ورتاسىندا قازاق بايراعى. بىراق ءانۇران ورىندالماي جاتىر. قازاقتار جالتاقتاپ جان-جاعىنا قارايدى. كەراعاڭ ەكى قارعىپ ماگنيتافون جانىندا كۇيبەڭدەپ جاتقان وزبەك جىگىتتەرىنە جەتەدى.
– ءاي, قازاقستاننىڭ ءانۇرانى قايدا؟
– اكا, كاسسەتاسىن تاپپاي جاتىرمىز.
ادەيى جاسالعان تىرلىك. بۇلاردان ەشتەڭە ونبەسىن تۇسىنگەن كەرەي قويشىبەك سارايدى شىر اينالادى. جەتىسايلىق قازاقتاردىڭ شوعىرلانىپ وتىراتىنىن بايقاپ جۇرگەن. سولارعا جەتىپ كەلەدى.
– جىگىتتەر, – دەپ كۇركىرەيدى.
– ءشامشىنىڭ «مەنىڭ قازاقستانىمىن» بىلەسىڭدەر مە؟
قىستىعىپ, نامىسى قىزىپ وتىرعان قازاقتار:
– بىلەمىز, بىلەمىز, – دەپ ايقايلادى.
– كەتتىك, ەندەشە...
ءزاۋلىم سارايدى باسىنا ءىلىپ ءشامشىنىڭ «مەنىڭ قازاقستانىمى» كەتەدى اۋەلەپ. قالىڭ قازاق جىگىتتەرى تىك تۇرىپ, زور داۋىسپەن شىرقاعاندا ازيانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن مارتەبەلى قوناقتار مەن بالۋاندار مويىندارىن سوزىپ قاراپ, تامسانا تىڭداپ وتىرىپتى.
ول كەزدە «مەنىڭ قازاقستانىم» مەملەكەتتىك ءانۇران بولىپ قابىلدانباعان. كەيىن سۇرادىق. نەگە سول ءاندى تاڭدادىڭىز دەپ.
– ءبىر ەمەس, ءتورت اۆتور جازعان سول كەزدەگى ءانۇراننىڭ ءسوزى قيىن. ءارى قازاق تابيعاتىن باسپايدى. «مەنىڭ قازاقستانىم» ۇنەمى جۇرەگىمدە جۇرەتىن. اۋزىما اللا سالدى ما, بىلمەيمىن. بىلەتىنىم, قازاق ابىرويىن ساقتاپ قالدىق.
جانى قىسىلعاندا بولاشاق قازاق ءانۇرانىن تاشكەنتتە شىرقاتقان كەرەي قويشىبەك بۇگىندە زەينەتتە. كوپ باپكەرلەر شاكىرتىنە كۇرەستىڭ ايلا-ءتاسىلىن ۇيرەتسە مىندەتىن ورىنداعانداي كورەدى. كەرەي باپكەردىڭ ءجونى بولەك ەدى عوي. جاتتىعۋدان قول بوساعاندا قۇرامانى باستاپ تەاترعا اپاراتىن. بەكبولات سىندى جىر سۇلەيلەرىن شاقىرىپ, باتىرلار جىرىن تىڭداتىپ, جاتتاتاتىن. قازاقتىڭ تاريحىن وقىتاتىن. شاكىرتتەرى دە ناعىز پاتريوت ەدى.
قازاق بالۋانى – ۇلتتىڭ بايلىعى. ناعىز ناركەسكەن, الداسپان. جاۋعا – ايبات, ءوز جۇرتىڭا كوز قۋانىش, ىشتەي ماقتانىش. كەرەي مەكتەبىنىڭ ءتالىمى بۇگىنگى بالۋانداردىڭ بويىندا بولسا, ۇلتتىڭ رۋحى بۇگىنگىسىنەن دە قاتتى كوتەرىلەتىن ەدى, دەپ ويلايسىڭ...
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان»
