جيىندى اشقان ۆيتسە-سپيكەر ەلباسى, جوعارعى باس قولباسشى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن تاۋەلسىزدىك جىلدارى ەلىمىزدە زاماناۋي اسكەر قالىپتاسىپ, اياعىنان نىق تۇرىپ, سوڭعى ۇلگىدەگى قارۋ-جاراقپەن جاراقتاندىرىلىپ, بىلىكتى مامانداردىڭ جيناقتالعاندىعىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, اسكەريلەردىڭ, اسكەري مىندەتىن وتەۋشىلەردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى دا ايتارلىقتاي جاقسارعان.
«پرەزيدەنت 2017 جىلى اسكەري ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايقىندايتىن اسكەري دوكترينانى ماقۇلدادى. ال سوڭعى ون جىلدىقتا اسكەري قاۋىپتىڭ سيپاتى وزگەرگەندىگىن ەسكەرسەك, اناعۇرلىم ءدال جانە ءتيىمدى قارۋلار پايدا بولىپ, سوعىستى ديستانتسيوندىق جۇرگىزۋ ءتاسىلى سۇرانىسقا يە بولىپ وتىر. بۇل ءبىزدىڭ دە قارۋلى كۇشتەردى قايتا جاراقتاپ, اسكەري ماماندار مەن عىلىمدى جاڭاشا وقىتۋدى تالاپ ەتەدى. اسىرەسە قازاق اسكەرى ءوز ءىسىن جەتىك بىلەتىن وتانشىل, مەملەكەتشىل تۇلعالاردان قۇرالۋى ءتيىس», دەدى ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
ۇكىمەت ساعاتىنداعى نەگىزگى بايانداماشى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قورعانىس ءمينيسترى ساكەن جاسۇزاقوۆ كەلتىرگەن مالىمەتتەر وسى تاقىرىپتاردى كەڭىنەن قامتىدى.
– تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قارۋلى كۇشتەرى جىل سايىن ءوز قۋاتىن, جاۋىنگەرلىك قابىلەتىن ارتتىرۋدا. قارۋلى كۇشتەردىڭ قۇرىلۋىمەن كاسىبي كادر دايارلاۋ ماسەلەسى تۋىندادى. اتقارىلعان جۇمىس ناتيجەسىندە بۇگىن ەلىمىزدەگى ۇلتتىق اسكەري ءبىلىم جۇيەسى قۇرىلدى. ول بارلىق قازىرگى زامان تالابىنا جاۋاپ بەرەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى – قارۋلى كۇشتەردىڭ جوعارعى باس قولباسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ «قازاقستان – اسكەري كادر دايارلاۋدىڭ تولىق تسيكلى قۇرىلعان از مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى بولدى» – دەدى س.جاسۇزاقوۆ.
جۋىردا جوعارعى باس قولباسشىنىڭ جارلىعىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى اتىنداعى ۇلتتىق قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتىنە ەرەكشە مارتەبە بەرىلدى. قازىر اتالعان ۋنيۆەرسيتەت ورتالىق ازيادا اسكەري ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى وزىق اسكەري عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى بولىپ ەسەپتەلەدى. بۇل وقۋ ورنى ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتتەرى قاۋىمداستىعى, وكسفورد اكادەميالىق وداعى, ازيا ۋنيۆەرسيتەتتەرى قاۋىمداستىعى قۇرامىنا كىردى.
قورعانىس ءمينيسترى ءوز باسشىلىق ەتەتىن سالاداعى ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ اۋىز تولتىرىپ ايتار جەتىستىكتەرىن بايىپپەن باياندادى. ول شەتەلدە اسكەري كادر دايارلاۋ ۇدەرىسىنىڭ باسەڭدەپ, تەك قازاقستاندا وقىتىلمايتىن ماماندىقتار بويىنشا عانا جاستاردىڭ وزگە مەملەكەتتەردە ءبىلىم الاتىندىعىن اتاپ ءوتتى.
مينيستر مەكتەپتەردەگى العاشقى اسكەري دايىندىق پاندەرىنەن باستاپ قامتىپ, اسكەري عىلىم دوكتورلارىن ازىرلەۋگە دەيىنگى ارالىقتاعى جۇيەلى جۇمىستاردى بايانداپ ءوتتى.
ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, سوڭعى جىلدارى بارلىق اسكەري وقۋ ورىندارىنا وقۋعا تۇسۋگە كونكۋرس دەڭگەيى ارتقان. ناقتىراق ايتقاندا, تالاپكەرلەردىڭ ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ بويىنشا ورتاشا بالى 2014 جىلى 60-تان 2017 جىلى 95 بالعا دەيىن كوتەرىلدى.
سونىمەن قاتار, ۇلتتىق قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتىندە جاڭادان 9 فاكۋلتەت قۇرىلعان. ونداعى قاشىقتان ءبىلىم بەرۋ تەحنولوگياسىن ارقىلى 108 اسكەري قىزمەتشى مەن قىزمەتشى ءبىلىم الۋدا. جىل سايىن 3500-دەن استام ادام قايتا دايارلاۋ جانە بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ جۇيەسى ارقىلى بىلىمدەرىن جەتىلدىرىپ وتىر.
ال قۇرلىق اسكەرلەرىنىڭ اسكەري ينستيتۋتىندا 2016 جىلى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جانە اسكەري-مەديتسينالىق قامتاماسىز ەتۋ ماماندىقتارى بويىنشا دايارلاۋ باستالدى.
س.جاسۇزاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋە قورعانىسى كۇشتەرىنىڭ اسكەري ينستيتۋتىندا «ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتىن باسقارۋ» ماماندارىن دايارلاۋ باستالعان.
سونداي-اق 2016 جىلدان باستاپ راديوەلەكترونيكا جانە بايلانىس اسكەري-ينجەنەرلىك ينستيتۋتىندا العاش رەت راديوەلەكتروندىق بارلاۋ جانە راديوەلەكتروندىق كۇرەس, اقپاراتتى قورعاۋ مامانىن دايارلاۋ قولعا الىنعان.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ەلىمىزدە 2020 جىلعا دەيىنگى «ۇلتجاندى جاس سارباز» اسكەري-پاتريوتتىق جۇمىسىن جەتىلدىرۋ ەرەجەسى ازىرلەندى. اتالعان قوزعالىستىڭ لوگوتيپى بەكىتىلىپ, جاس پاتريوتتىڭ كيىم ۇلگىسىن تىگۋ, يميدجدىك ءونىمدى شىعارۋ جولعا قويىلعان. وسى ۇيىمنىڭ تابىستى جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىندە اسكەري-پاتريوتتىق كلۋبتار سانى 2828-گە دەيىن ارتىپ, 73164 بالا قامتىلعان.
ال قورعانىس سالاسىنىڭ بىرقاتار ولقى تۇستارى دەپۋتاتتاردىڭ ساۋالدارىنان كەيىن ايقىندالدى. ماسەلەن, سوڭعى كەزدەرى اسكەري ۇشقىشتاردىڭ ازاماتتىڭ سالاعا جاپپاي اۋىسۋلارى بەلەڭ العان. وتكەن جىلدىڭ وزىندە 25 ادام جالاقىسى مول جەكە اۆياكومپانيالارعا كەتىپ قالعان. مۇنىڭ سەبەبى ساكەن جاسۇزاقوۆ اسكەري ۇشقىشتاردىڭ جالاقىلارىنىڭ تومەندىگىمەن بايلانىستىرادى.
– رەسەيلىك اسكەري ۇشقىشتار ايىنا 800 مىڭ رۋبل كولەمىندە ەڭبەكاقى الادى. ال قازاقستاندىق ۇشقىشتاردىڭ جالاقىلارى 270 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. مەن وسى ماسەلە بويىنشا مەملەكەت باسشىسىنا حات جازىپ, ۇشقىشتاردىڭ ەڭبەكاقىلارىن كەم دەگەندە 450-500 مىڭ تەڭگەگە كوتەرۋدى سۇرادىم, – دەدى قورعانىس ءمينيسترى.
سونىمەن قاتار, «مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى» زاڭنىڭ تالاپتارىنىڭ كەسىرىنەن اسكەري كۋرسانتتار مەن ساربازداردى تاماقتاندىرۋ جۇيەسى بۇزىلۋدىڭ الدىندا تۇر ەكەن. مىسالى ءاربىر ساربازدىڭ كۇندەلىكتى ءۇش مەزگىل تاماقتانۋى ءۇشىن بيۋدجەتتەن 1200 تەڭگە ءبولىنىپ وتىرعانىمەن, تەندەر شارتى بويىنشا كاسىپكەرلەر بۇل قىزمەتتىڭ باعاسىن 650-900 تەڭگەگە دەيىن تومەندەتىپ ۇسىنىپ, جەڭىمپاز اتانىپ وتىر.
اتالعان ماسەلە بويىنشا دا قورعانىس مينيسترلىگى ۇكىمەتكە ارنايى حات جولداعان. ءمينيستردى ۇسىنىسىن قولداعان ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ساربازدار مەن كۋرسانتتاردىڭ اشقۇرساق جۇرۋىنە جول بەرىلمەۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتتى. قوسىمشا بايانداماشى, ءماجىلىستىڭ حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى مۇحتار ەرمان تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا الىس-جاقىن 12 ەلدە 5963 اسكەري قىزمەتشى ءبىلىم العاندىعىنا توقتالدى. قازاقستاننىڭ اسكەري وكىلدەرى رەسەي, بەلارۋس, اقش, ەۋروپا جانە ازيا ەلدەرى. ۇلتتىق قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماگيسترانتتارى مەن دوكتورانتتارىنىڭ شەتەلدەردە تاجىريبەدەن ءوتۋى ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن كورسەتكەن. ال ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ارمەنيادان – 3, تاجىكستاننان – 192 جانە قىرعىزستاننان – 291 كۋرسانت وقىپ جاتىر.
– الايدا, اسكەري ۋنيۆەرسيتەتتەردەگى تاربيە جۇمىسىنىڭ دەڭگەيى جاقسى دەپ ايتا المايمىز. باس اسكەري پروكۋروردىڭ مالىمەتى بويىنشا 2017 جىلدا قورعانىس سالاسىندا 27 قىلمىس تىركەلدى, اتاپ ايتساق اسكەري جارعىدان تىس جاعداي, پاراقورلىق, ءتىپتى كىسى ءولتىرۋ دە ورىن العان. 2018 جىلى ءۇش قىلمىس تىركەلدى. وسى ماسەلەگە ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت جانە ۋنيۆەرسيتەت باسشىلارىن تىكەلەي جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ كەرەك, – دەي كەلە م.ەرمان ساياسي-تاربيەلىك جۇمىستاردا كورشىلەس ەلدەردىڭ وڭدى تاجىريبەلەرىن پايدالانۋدى ۇسىندى.
دەپۋتاتتار قورعانىس مينيسترىنە اسكەري ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعى, جاستاردى پاتريوتتىق تۇرعىدا تاربيەلەۋ, بىلىكتى ماماندارمەن قامتىلۋ دەڭگەيىنە بايلانىستى ساۋالدارىن جولداپ, تۇشىمدى جاۋاپتارىن الدى.
ءبىز سوزبەن ايتقاندا ۇلتتىق مۇددەمىزدى ساقتاۋ, اۋماقتىق تۇتاستىق پەن ەگەمەندىكتى قورعاۋ كەپىلى بولىپ سانالاتىن قورعانىس سالاسىنىڭ جاي-كۇيى كەڭىنەن تالقىلاندى.
سەرىك ابدىبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
