ونەر • 09 ءساۋىر, 2018

ءسانى كەلىسكەن ساۋكەلە

1852 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ساۋكەلەنىڭ بيىكتىگى 1,5 مەتر, ىشكى جا­عى­نا 2 مەتر اق سيسا, سىر­تىنا 3 مەتر جار­قىراعان اق پارشا ماتا جۇمسالىپتى. اينا­لاسى 400-دەي ءىنجۋ-مارجان, لاعىل سىندى اسىل تاستارمەن كومكەرىلگەن. ۇزىن­­دىعى جەرگە جەتە­­تىندەي توگىلگەن اق جە­­لەڭى بار. «اتا­مۇرا» دەپ اتالاتىن ونەر جا­نە ما­دەنيەت ورتا­لى­عىن­دا كوزىمىز بىر­دەن كور­مە بولىمىندە ءبىر بۇرىش­تى الىپ تۇرعان اپپاق ساۋكە­لەگە ءتۇستى.

– بۇل كەرەمەتتى جاساعان كىم ەكەن؟ – دەپ جاتىرمىز تاڭعالىپ.

– قازىناگۇل دەگەن اپامىز بار, بۇل ساۋكەلە سول كىسىنىڭ قولى­نان شىققان كەرەمەت, – دەدى ورتا­لىق ديرەكتورى نۇرسۇلۋ ەركەبايقىزى.

نۇرسۇلۋدىڭ ايتۋىنشا, قازىناگۇل قىلىشبايقىزى قويان­دى اۋىلدىق كلۋبىنىڭ مادە­نيەت قىزمەتكەرى. اۋىلداعى «كاۋ­سار» اجەلەر ءانسامبلىن باس­­قارادى. وسى ءانسامبلدىڭ مۇ­شەلەرى ءناسيپا التاەۆا, شول­­پان تەجەكوۆا, گۇلباعيران قايىرباي, ءناسىپ مالىباي, سۇ­لۋ­شاش قۇرمانوۆا 10 جىلعا جۋىق ۋاقىتتان بەرى ءان سالىپ, ويۋ-ورنەك ويىپ, جۇرتشىلىقتى قول­ونەرلەرىمەن قىزىقتىرىپ كەلەدى. بىلتىر كاۋسارلىقتاردىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «التىن ويماق» قولونەر كورمەسى ۇيىم­داستىرىلىپتى. كورمەنىڭ ماق­ساتى – حالقىمىزدىڭ ۇلتتىق ناقىشتاعى بۇيىمدارىن زامانعا ساي جاڭا ۇلگىدە كورسەتۋ. وسى ورتالىقتاعى كورمەدە اپا-اجەلەر جاساعان قولونەر بۇيىمدارى جيناقتالىپتى. ءتىپتى اجەلەر ءارتۇرلى كيمەشەكتەر ۇلگىسىن جاساپ, «كيمەشەكتەر شەرۋىن» دە وتكىزىپتى.

مىسالى, گۇلباعيران اپاي كورپەشە, جاستىقشالاردى جاساپ, توقىما توقيدى, قازىناگۇل اپاي فەتردان ويۋ قۇرايدى, وسى ماتادان قىزدارعا ارنالعان ۇلتتىق ناقىشتاعى زاماناۋي قول سومكەلەرىن, قامزول, باس كيىم تىگەدى. ال كورمەگە قويىلعان وسى بۇيىمداردىڭ ىشىندە ەرەكشە كوزگە تۇسەتىنى قازاق قىزدارىنىڭ سۇلۋلىعىن پاش ەتەتىن باس كيىم­دەرىنىڭ ءبىرى – ساۋكەلە.

قازىناگۇلدىڭ ساۋكەلەنى بيىك, كوزگە تۇسەرلىكتەي ەتىپ جار­قى­راتىپ, اشەكەيلەپ جاساۋداعى ماق­ساتى قىزدارعا وزگە جۇرتتىڭ ەمەس, ءوزىمىزدىڭ ۇلتتىق باس كيىمدى كيىپ ۇزاتىلۋ كەرەكتىگىن ەسكە سالۋ ەدى. ساۋكە­لەنى ۇزاتىلعان قىزدار جانە ونىڭ جانىنا ەرىپ جۇرەتىن قۇربىلارى دا كيگەن. نەگىزگى بولىكتەرى – ءتاج, توبە, قۇلاقباۋ جانە ارتقى بويى. ماڭداي تۇسى­نا جىبەك شاشاق تاعادى. قىز­دارىمىزعا ساۋكەلەنىڭ ۇلتى­مىزدىڭ مادەنيەتى مەن ونەرىنىڭ وزىق ۇلگىسى, ونەر تۋىندىسى رە­تىندە باعالاناتىن قاستەرلى دۇنيە ەكەنىن ۇقتىرۋدى ويلاعان. قازىناگۇل ساۋكەلەنى 3 اي بويى تىگىپ, جاساپ شىعىپتى.

–  جالپى, «اتامۇرا» ورتالى­عى 1993 جىلى 16 جەلتوقساندا اشىل­­دى. ماقساتى – ۇمىتىلىپ با­را جاتقان سالت-داستۇرلەر, تا­ريح پەن مادەنيەت, ءتىلىمىزدى, ۇلت­تىق ونەرىمىزدى ناسيحاتتاۋ. مى­­­­سالى, «عاسىرلار سارىنى», «جى­گىت سۇلتانى», «قازاقتىڭ كەلىن­دەرى-اي», «كيەلى كيمەشەك», ء«اۋ­جار», «تۇساۋ­كەسەر», «سەلت ەتكى­زەر», «اۋىل­داعى توي» رۋحاني-ما­­دە­ني شارالارىن وتكىزدىك. ور­تا­لىق­تا «اقساقالدار ءادىل-قازى­لىعى» قوعامدىق بىرلەستىگى, «جۇل­­دىز» ۆوكالدىق ۇيىرمەسى, «جاس تولقىن» اقىندار مەكتەبى, «شا­بىت» ادەبي بىرلەستىگى, «قى­ران», «گۇلزار», «اتامۇرا» فول­كلورلىق-ەتنوگرافيالىق ۇلت-اسپاپتار ءانسامبلى بار. ورتا­لىققا قالانىڭ 16 اۋىلدىق كلۋبى قارايدى. بارلىق كلۋبتاردا كوركەمونەرپازدار ۇجىمدارى جۇمىس ىستەيدى. ورتالىقتا, جازۋشى روللان سەيسەنباەۆ, «شال» فيلمىندە باستى ءرولدى سومداعان ەربولات توعۇزاقوۆ بولدى. ءۇندىس­تان مەن فرانتسيا ەلشىلەرىن دە قار­سى الدىق, – دەيدى نۇرسۇلۋ تولەۋ­باەۆا.

سونىمەن بىرگە ورتالىقتا قۋات ابۋسەيىتوۆ, قالمۇقان يسا­باي, فاريزا وڭعارسىنوۆا, روزا باعلانوۆا, ەرمەك سەركەباەۆ سەكىل­دى بەلگىلى تۇلعالار بولىپتى.

فاريدا بىقاي,

«ەگەمەن قازاقستان»

پاۆلودار وبلىسى,

ەكىباستۇز قالاسى

سۋرەتتى تۇسىرگەن پانا ىدىرىسوۆا

سوڭعى جاڭالىقتار