جالپى, ەلىمىزدىڭ دامۋ باعىتى, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ءۇشىن ناقتىلانعان نەگىزگى مىندەتتەر, ۋاقىت اعىمىنا ساي تۋىنداعان وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارى ەلباسىنىڭ ءداستۇرلى جولداۋلارى مەن ۇندەۋلەرىندە اتاپ كورسەتىلەتىنى بەلگىلى. مەملەكەت باسشىسى تاراپىنان ۇسىنىلعان بۇل اسا ماڭىزدى قۇجاتتار تەك ەل ىشىندە, ياعني ءوز حالقىمىزدىڭ اراسىندا عانا ەمەس, الەمدىك اۋقىمدا قىزۋ تالقىلانىپ ءجۇر. كۇنى كەشە تالايلارعا بەلگىسىز بولىپ كەلگەن, كەيبىرەۋلەر الەم كارتاسىنان ازەر تاباتىن قازاقستان وسىلايشا الەمدىك قوعامداستىق قىزىعۋشىلىقپەن قاداعالايتىن ەلگە اينالدى. ەلىمىزدىڭ ءاربىر باسقان قادامىنا بارشا دۇنيەنىڭ ويلى كوزبەن قاراۋى قازاقستاننىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى ىقپالدى, ماقساتى ايقىن, ماڭىزدى رولگە يە مەملەكەت بولىپ قالىپتاسقانىن اڭعارتسا كەرەك.
قاي مەملەكەت بولسىن ءوزىنىڭ قارىم-قاتىناس ورناتىپ وتىرعان ەلدەرىنىڭ سىرتقى ساياسي ۇستانىمدارىمەن قاتار, ونىڭ ىشكى مۇمكىندىكتەرىن دە باستى نازاردا ۇستايتىنى بەلگىلى. ناقتىلاي ايتقاندا, ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى ىنتىماقتاسۋ ىسىندە تۇراقتىلىق پەن ورنىقتى دامۋ كورسەتكىشتەرى, ەكونوميكالىق كوزىر, ىشكى تىرشىلىگى ىرعاعىنىڭ الەمدىك ستاندارتتارعا سايكەستىگى شەشۋشى ءرول اتقارادى. وسى ورايدا مەملەكەتتەر باسشىلارى ۇسىنعان رەفورمالار, اۋقىمدى باعدارلامالىق قۇجاتتار تەرەڭ زەردەلەنەتىنى ءسوزسىز. ماسەلەن, باسقاسىن بىلاي قويعاندا, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 5 ناۋرىزىندا جاريالاعان «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» اتتى ۇندەۋى ەل ىشىندە عانا ەمەس, الەمدىك قوعامداستىق تاراپىنان دا كەڭىنەن تالقىلانىپ, تالاي اڭگىمەنىڭ ارقاۋى بولدى.
تاراتا ايتار بولساق, ءبىرىنشى كەزەكتە الەمدەگى تانىمال بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى, ولاردىڭ ىشىندە ميلليونداعان وقىرمانى مەن كورەرمەنى بار پورتالدار مەن تەلەارنالار وزدەرىنىڭ جانە ەلىمىزدىڭ بەلگىلى ساراپشىلارىنىڭ پىكىرلەرىن نەگىزگە الا وتىرىپ كوپتەگەن ماتەريالدار جاريالادى. ولاردىڭ نەگىزگى مازمۇنىنا قاراعاندا, ۇندەۋدە اتاپ كورسەتىلگەن الەۋمەتتىك باستامالار قازاقستان حالقىنىڭ تۇرمىس دەڭگەيىن ارتتىرۋعا, ەلدىڭ ۋاقىت تالابىنا ساي دامۋىنا كەڭىنەن جول اشادى.
سونداي-اق جاريالانعان بۇل ماتەريالداردا, اسىرەسە جاستاردىڭ جوعارى ءبىلىم الۋىنا جاقسى جاعداي جاساۋ, حالىقتى باسپانامەن قامتۋ, ەلدىڭ ورتالىق جانە سولتۇستىك وڭىرلەرىن گازداندىرۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى باستامالارعا ەرەكشە ماڭىز بەرىلگەن. ماسەلەن, Neweurope.eu اقپاراتتىق پورتالى: «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىندەگى قىزىلوردادان ەل ورتالىعى استانا قالاسىنا دەيىن جاڭا گاز قۇبىرىنىڭ قۇرىلىسىن باستاۋدى تاپسىردى. وسى ورايدا پرەزيدەنت 5 ناۋرىزدا پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا: «قازىر ەلىمىزدەگى تۇرعىنداردىڭ 50 پايىزعا جۋىعى گازبەن قامتاماسىز ەتىلگەن. 9 وبلىسقا گاز تارتىلعان. دەگەنمەن ورتالىق جانە سولتۇستىك وڭىرلەر ءالى دە گازسىز وتىر. ءبىز قاراوزەك (قىزىلوردا وبلىسى) – جەزقازعان – قاراعاندى – تەمىرتاۋ – استانا باعىتىندا ماگيسترالدى گاز قۇبىرىن سالۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋىمىز كەرەك», دەدى. 1991 جىلى كەڭەس وداعى ىدىراعاننان بەرى بۇل ەلدە گاز ءوندىرىسى جىل سايىن 8-دەن 52 ملرد تەكشە مەترگە دەيىن ارتتى, بۇل جىل سايىنعى وسىمگە جەتەتىن كورسەتكىش. ن.نازارباەۆ ەل ۇكىمەتىنە ينۆەستيتسيالىق قورلاردى, ونىڭ ىشىندە حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىن قاتىستىرا وتىرىپ اتالعان جوبانى الداعى 18 ايدا ىسكە اسىرۋدى مىندەتتەدى. بۇل جوبا جۇزەگە اسسا تەك استانانىڭ وزىندە زياندى قالدىقتاردىڭ اۋاعا تارالۋىن 6 ەسەگە نەمەسە جىلىنا 35 مىڭ تونناعا ازايتادى», دەپ جازدى.
سونىمەن قاتار ەلباسى ۇندەۋى تانىمال ساياساتكەرلەر اراسىندا دا قىزۋ تالقىعا ءتۇسىپ, وندا ايتىلعان باستامالاردىڭ دۇرىس كوتەرىلگەنى جونىندە پىكىرلەر كوپتەپ ايتىلدى. ولاردىڭ ءبىر بولىگى بەس الەۋمەتتىك باستاما جونىندەگى پىكىرلەرىن قازاقستاندىق اقپارات قۇرالدارىنا جولدادى. بۇل تۇلعالاردىڭ اراسىندا پولشا رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى الەكساندر كۆاسنەۆسكي, ازەربايجاندىق ساياساتتانۋشى ەلحان شاحينوعلى, اقش-تىڭ حالىقارالىق قاتىناستار جونىندەگى كەڭەسىنىڭ مۇشەسى اريەل كوەن, اۋستريانىڭ ەكس-كانتسلەرى الفرەد گۋزەنباۋەر سىندى بەلگىلى ساياساتكەرلەر مەن ساراپشىلاردىڭ جولداعان پىكىرلەرىن اتاپ وتۋگە بولادى. ماسەلەن, ا.كۆاسنەۆسكي قازاقستاندىق اقپارات قۇرالدارىنا ۇسىنعان ماقالاسىندا پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىنا جەكە-جەكە توقتالا كەلىپ, «الداعى ون جىلدا قازاقستاندا جوعارى ءبىلىم الۋعا تالپىناتىن جاستار سانى ۇلعايا ءتۇسىپ, وسى سالاداعى ءبىلىم وشاقتارىنا دەگەن سۇرانىس ارتادى. سوندىقتان قازاقستاندىق جاستاردىڭ ءبىلىم ىزدەپ شەتەل اسىپ كەتپەۋى ءۇشىن ولارعا ءوز ەلىندە جاعداي جاسالۋى قاجەت.
مىنە, قازاقستان پرەزيدەنتى ءوزىنىڭ بەس باستاماسىندا وسى ىقتيمال تۇيتكىلدەردىڭ الدىن الۋعا قاتىستى ءتيىستى شارالاردى قازىردەن ىسكە اسىرۋدى تاپسىرىپ وتىر. ن.نازارباەۆتىڭ قولجەتىمدى ءəرى ساپالى ءبىلىم بەرۋگە بايلانىستى باستاماسى ايماق ەلدەرى اراسىندا قازاقستاندى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا جەتەكشى ورىنعا شىعارادى», دەپ جازدى.
قورىتا ايتقاندا, قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە قولعا الىنىپ جاتقان يگى ىستەرگە, ماڭىزدى شارالارعا حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ قىزىعۋشىلىق بىلدىرە ءۇن قاتۋى قازاقستاننىڭ وڭ ءيميدجىن قالىپتاستىرۋعا وزىندىك سەپتىگىن تيگىزبەي قويمايدى. بۇل, اسىرەسە قازاقستاننىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرىپ, سىرتتان ينۆەستيتسيا تارتۋعا, تۋريزم سالاسىن دامىتۋعا ىقپال ەتەدى.
جولدىباي بازار,
«ەگەمەن قازاقستان»
