الەم • 15 ناۋرىز, 2018

تۇرىك اقىنى يۋنۋس ەمرە جىرلارى قازاق وقىرماندارىنا جول تارتتى

720 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ەسىمى بۇكىل تۇركى الەمىنە كەڭىنەن تانىمال تۇرىك اقىنى يۋنۋس ەمرە جىرلارى بارشا قازاق وقىرماندارىنا جول تارتتى. ەمرە ولەڭدەرىن تۇپنۇسقادان قازاق تىلىنە اۋدارعان قازاقستاننىڭ تۇركياداعى ەلشىلىگىنىڭ قىزمەتكەرى, جازۋشى مالىك وتارباەۆ. الماتىداعى ۇلتتىق كىتاپحانادا جۋىردا عانا جارىق كورگەن جاۋھار تۋىندىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى. «ان ارىس» باسپاسىنان شىققان سۋ جاڭا كىتاپ «جىرلار» دەپ اتالادى.

تۇرىك اقىنى يۋنۋس ەمرە جىرلارى قازاق وقىرماندارىنا جول تارتتى

تۇركى الەمىندەگى سوپى­لىق پوەزيانىڭ اسا كور­نەكتى وكىلى يۋنۋس ەمرە قوجا احمەت ياساۋي بابامىزدىڭ ءىلىمىن جال­­عاستىرۋشى رۋحاني شا­كى­­رتتەرىنىڭ ءبىرى سانالعان. بار ءومىرىن يماني الەمگە با­عىشتاعان ونىڭ ولەڭ-جىر­لارى تۇرىك ەلىن­دە زور تا­نى­مالدىلىققا يە. مالىك وتار­با­ەۆ ەمرە ولەڭدەرىن اۋدارۋ وڭايعا سوقپاعانىن, ءتىپتى كەيبىر ولەڭىن اۋدارۋ بارىسىندا ءبىر ايدان اسا ۋاقىت كەتكەنىن ايتتى. دەگەنمەن, اۋ­دارما كەزىندە يۋنۋس ەمرە ءتىلىنىڭ قازاق تىلىنە وتە جا­قىن ەكەنى بايقالعان.

«تۇپنۇسقادان اۋدار­عا­­نىمىز الدەقايدا جەڭىل بول­دى, نەگە دەسەڭىز, اۋدا­رما بارىسىندا قازىر تۇرىك اعاي­ىنداردىڭ مۇلدە قول­­دانبايتىن سوزدەرىن كەز­دەس­تىر­دىك. ماسەلەن يۋنۋس ەمرە ءدال ءبىزدىڭ تىلىمىزدەگىدەي «قاشان؟» دەپ جازادى. ول ءسوزدىڭ ورنىنا قازىر تۇرىك اعاي­ىندار «نە زامان؟» دەگەن ءسوز­دى قولدانىپ ءجۇر. ايتا بەر­سەك مۇنداي ۇقساستىقتار وتە كوپ. سوندىقتان ەمرە ولەڭ­دەرى بىزگە بوتەن ەمەس. ولەڭ­دەردىڭ قازاق تىلىندەگى كور­كەم اۋدارماسىن اقىن داۋ­لەتبەك بايتۇرسىن ۇلى جا­سادى», دەيدى مالىك وتار­باەۆ.

– ەمرە شىعارمالارىن اۋ­دارۋ وسىدان 5-6 جىل بۇ­رىن باستالعان. كىتاپ باس­پاعا جى­بەرىلەر الدىندا قازاقشا اۋ­دارمامەن قوسا تۇرىكشە تۇپ­نۇسقاسىن بەرەيىك دەگەن ۇسىنىس ءتۇستى. كىتاپ كو­لەمى 27 باسپا تاباقتى قۇ­را­دى. اۋدارما بارىسىندا تۇپنۇسقادان مەيلىنشە الىس­تاماۋعا تىرىستىق. ەمرە جىرلارى ياساۋي حيك­مەت­تەرىمەن ۇندەس, – دەيدى كى­تاپ رەداكتورى كادىربەك قۇ­نىپيا ۇلى.

قازاقستاننىڭ تۇركيا­دا­عى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەل­شىسى ابزال ساپاربەك ۇلى كىتاپ العىسوزىندە اتالعان تۋىندى تامىرلاس ەكى ەل ارا­سىنداعى رۋحاني بايلا­نىس­تى ودان ءارى نىعايتا تۇ­سەتىنىن, يۋنۋس ەمرەنىڭ قازاق جۇرتىنا تانىلۋى رۋحاني ومىرىمىزدەگى ايرىقشا اتاپ وتۋگە تاتيتىن ۇلكەن جا­ڭا­لىق ەكەنىن جاز­عان. ونىڭ سوزىنشە, اباي, مۇ­قا­عالي شىعارمالارىنان باس­تاۋ­ العان وسىناۋ ادەبي ءۇردىس بو­لاشاقتا دا جال­عا­سىن تاپ­پاق.

شاراعا قاتىسقان زيا­لى قاۋىم وكىلدەرى دە بۇل باس­تاما ءتۇبى ءبىر تۇركى حال­ىق­تارىنىڭ بىرلىگىن ارتتى­رىپ, رۋحاني ۇندەستىككە جە­تە-
ل­ەيتىن يگى قادام دەپ با­عا­لادى.

– قازاقستان مەن تۇركيا اراسىنداعى ساياسي ەكونو­مي­كالىق بايلانىستارمەن قاتار ادەبي-مادەني قا­رىم-قاتىناستار دا با­رىن­شا ورىستەپ كەلەدى. سو­نىڭ ءبىر دالەلى ەكى ەل كور­كەم ءسوز شەبەرلەرىنىڭ شى­عار­مالارىن اۋدارىپ, تانىس­تىرۋ ءىسى كەڭىنەن جولعا قوي­ىلا باستادى. قازاق وقىر­مان­دارىنىڭ قولىنا ءتيىپ وتىر­عان يۋنۋس ەمرەنىڭ «جىر­لارى» وقىرمان قاۋ­ىم­نىڭ كوڭىلىنە شۋاق سەبە­دى دەپ سەنەمىز. بۇل ەكى ەل ءۇش­ىن, اسىرەسە, باۋىرلاس ەكى ەلدىڭ ولەڭ سۇيەر وي­لى وقىر­ماندارى ءۇشىن اسا قۋا­نىشتى جاعداي. اتا­جۇرت پەن اناجۇرت ارا­سىنداعى ادەبي بايلانىستارىمىز بۇدان ءارى دە ماڭگى گۇلدەنە بەرگەي! انكارا مەن استانا اراسىنداعى «التىن كوپىر» ادەبي-مادەني قا­رىم-قاتىناستارىمىزدى بو­­لاشاقتا دا نىعايتىپ, بۇ­كىل تۇركى الەمىندەگى تۋىس حا­لىقتار بىرلىگىنە قىزمەت ەتە­دى دەپ سەنەمىن, – دەدى كى­تاپ تانىستىرىلىمىنا تۇ­رىك ەلىنەن ارنايى كەلگەن قوجا احمەت ياساۋي اتىن­دا­عى حالىقارالىق قازاق-تۇ­رىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وكى­لەت­تى كەڭەس توراعاسى مۇسا يىلدىز.

ويلى وقىرمانعا جول تارتقان جاۋھار جىر­لار تۋىندى­سى قازاقستان رەس­پۋب­لي­­كا­سى ۇلتتىق كىتاپ­حا­نا­سى­نىڭ قورىنا تابىستالدى.

 

ارمان وكتيابر,

«ەگەمەن قازاقستان»

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار