ايماقتار • 28 اقپان, 2018

ءوندىرىستى تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ – ورەلى ىستەر باستاۋى

380 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلىمىزدەگى مۇنايدىڭ 58,5 %-ى اتىراۋ وبلىسىندا ون­دىرىلەدى. تەڭىز, قاشاعان سەكىلدى ەڭ ءىرى مۇناي جوبالارى دا وسى وڭىر­دە. وتكەن جىلى مۇنايدىڭ ەكس­پورت­تىق كولەمى 70 ملن تون­ناعا جۋىقتادى. اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن قايتا جاڭار­تۋ, جاڭعىرتۋ جۇمىستارى اياقتال­دى. وتىن-ەنەرگەتيكالىق سەكتور­داعى سالالاردىڭ بىلتىر­عى كورسەت­كىشتەرى رەكوردتىق دەڭگەي­گە جەتتى. بۇل – قيىن دا قىزىق كا­سىپ يەلەرى مۇنايشىلاردىڭ ادال اقى, ماڭداي تەرلەرىنىڭ جەمىسى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ حا­لىققا بيىلعى جولداۋىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىن ءتۇسىندىرۋ ماق­ساتىندا قۇرىلعان رەسپۋب­ليكا­لىق اقپاراتتىق توپ قۇرامىن­دا اتىراۋعا كەلگەن ەنەرگەتي­كا ۆيتسە-ءمينيسترى بولات اقشو­لاقوۆ وسىنداي جە­تىستىكتەردى اتاپ ايتتى. «ەلباسى جول­داۋىندا كورسەتىل­گەن 10 مىن­­دەت ۇكىمەتتىڭ ناقتى ءىس-شارا­لارىندا كورىنىس تابادى, – دەدى ول ايماقتاعى ەنەر­گەتيكا سالاسىندا ەڭبەك ەتە­­تىن ۇجىمدارمەن كەزدەسۋدە. – مىسالى ءبىرىنشى مىندەت – ءون­دى­رىستى تەحنولوگيالىق جاڭارتۋ جانە تسيفرلاندىرۋ. ەنەرگەتيكا مي­نيسترلىگى ءوز قۇزىرەتى شەگىندە 2017 جىلدان باستاپ ەنەرگەتيكا سەكتورىندا جانە ەكولوگيا سالاسىندا تسيفرلاندىرۋدىڭ بىرقاتار جوبالارىن جۇرگىزەدى. 2018 جىلى اتىراۋ جانە شىم­كەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىندا اۆتوماتتاندىرىلعان ءوندىرىستى باسقارۋ تورو جۇيەسىن ەنگىزۋ اياق­تالادى. ناتيجە رەتىندە جاب­دىقتىڭ سەنىمدىلىگىن 8-10%-عا ارتتىرۋعا, جوندەۋ شىعىندارىن 10%-عا تومەندەتۋگە, جوسپارلى جىلدىق جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ مەرزىمىن 45 كۇننەن 25 كۇنگە دەيىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جولداۋدىڭ مىندەتتەرىن ورىن­داۋ شەڭبەرىندە بىزگە شي­كى­زاتتى وڭدەۋدى تەرەڭدەتۋ قاجەت. سونداي-اق بيىل «ەمبى­مۇ­نايگاز», «قازگەرمۇناي» مەكە­م­ەلەرىنىڭ كەن ورىندارىندا «ينتەللەكتۋالدى كەن ورنى» جانە «قازاتومونەركاسىپ» كەن ورىن­دارىندا «تسيفرلى كەنىش» قانات­قاقتى جوبالارى جۇزە­گە اسى­­رى­لادى. 2018 جىلدىڭ «جە­ڭىل جەڭىستەر» جوسپارىنا «قازمۇنايگاز ونىمدەرى» بازاسىندا استانادا «بايلانىس­سىز اۆ­تو­جا­نارماي قۇيۋ ستانسا­لا­رى» قا­­نات­قاقتى جوباسى پىسىق­تالۋدا».

جيىندا بىلگەنىمىزدەي, اتال­­­عان مينيسترلىك «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدار­لاما­سىنا بىرقاتار جوبالاردى قوسۋدى قاراستىرىپ جاتىر. ولار­دىڭ قاتارىندا «تسيفرلى كەنىش», «تسيفرلى ەلەكتر ستانساسى», «ەلەكتر ەنەرگيانى كومم­ەر­تسيالىق ەسەپتەۋدىڭ اۆتومات­تان­دى­رىلعان جۇيەسى», «اقىلدى جەلى­لەر» سەكىلدى جاڭاشىلدىقتار بار.

اتىراۋدا ەنەرگيا تاپشىلىعى جوق

الايدا وڭىرلىك ەلەكتر كوم­پانياسىنىڭ جەلىلەرى مەن قۇرى­لىستارىنىڭ 20 %-ى توزعان. جىل سوڭىنا دەيىن يەسىز قالعان ەلەكتر جەلىلەرى مەن بارلىق ترانسفورماتورلىق ستانسا ەنەرگيا تاسىمالداۋ ۇيىمدارىنىڭ بالانسىنا بەرىلەدى. «سونىڭ ناتيجەسىندە ەلەكترمەن جاب­دىقتاۋ سەنىمدىلىگىنىڭ ارتۋى مەن اۋىتقۋ تومەندەۋى ءتيىس, – دەدى ۆيتسە-مينيستر. – وسى باعىتتاعى جۇمىستى جالعاستىرۋ قاجەت. ەلباسى قويعان مىندەتتى ورىنداۋ ءۇشىن ەلەكترمەن جابدىقتاۋ ساياساتىن قايتا قاراستىرۋ جانە دەرەكتەردى تسيفرلاندىرۋ, ۇر­دىستەردى اۆتوماتتاندىرۋ بويىنشا جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋگە ەرەكشە نازار اۋداراتىن مەزگىل جەتتى».

تابيعي رەسۋرستاردى ءتيىم­د­ى پايدالانىپ, ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ بو­يىنشا دا قولعا الىناتىن شارالار قاتارى كوپ. تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ ماسەلەسى دە كۇن تارتىبىندە تۇر. ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى بولات اقشولاقوۆ اتىراۋ وبلىسىندا وندىرىستىك قالدىقتاردىڭ كولەمى 81,7 مىڭ توننادان 72,5 مىڭ تونناعا دەيىن ازايعانىنا توقتالدى. ايماقتا ءارتۇرلى قاتتى قالدىقتار پوليگوندارىنىڭ سانى 71-گە جەتكەن, بىراق سونىڭ ونى عانا ەكولوگيالىق تالاپتار مەن سانيتارلىق نورمالارعا سايكەس كەلەدى. ەكولوگيالىق قاۋىپسىز­دىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا بيىل مينيسترلىك پەن وبلىستىق اكىمدىك بىرلەسىپ, ءبىراز شارالاردى جوسپارلاپ وتىر. بولات اقشو­لاقوۆ ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىن­دە قول­دانىستاعى ەكولوگيالىق كودەكسكە تولىقتىرۋلار مەن وزگەرىستەر ەنگىزۋ ءۇشىن مۇددەلى ورگاندار وكىلدەرىنەن جۇمىس توبى قۇرىلعانىن حاباردار ەتتى.

مۇنايشىلار جولداۋدى قولدايدى

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى قازاق­ستان حالقىنا جولداۋى اتىراۋ­لىق مۇنايشىلار قاۋىمىنا دا جىگەر بەردى. «ەمبىمۇنايگاز»اق باس­قار­ما توراعاسىنىڭ بيزنەستى دامىتۋ جونىندەگى ورىنباسارى باۋىرجان بالجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, «تسيفرلى قازاقستان» مەم­لەكەت­تىك باعدارلاماسىن جۇزە­گە اسى­رىپ, وندىرىسكە جاڭا تەحنو­لوگيا­لاردى ەنگىزۋ ماق­ساتىن­دا كومپانيادا 2016 جىلدان باس­تاپ «تسيفرلى كەن ورنى» جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. جول­داۋدا ايتىلعان ادامي كاپي­تال­دى دامىتۋ ماسەلەسىنە دە «ەمبى­مۇنايگازدا» ايرىقشا كوڭىل بول­ىنەدى. سوڭعى ەكى جىلدا اكتسيو­نەرلىك قوعامنىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرىندە دۋالدى ءبىلىم بەرۋ ارقىلى 64 جاس تاجىريبەدەن ءوتىپ, 16-سى قىز­مەتكە قابىلدانعان. ەل ەكونو­ميكاسىنىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان كاسىپ­ورىن قايىرىمدىلىق جاساۋدى دا قا­پەر­دەن شىعارمايدى. ايتالىق, سوڭ­عى بەس جىلدا 2 ملرد تەڭگەدەن اس­تام قاراجات دەمەۋشىلىك پەن قايى­رىم­دىلىق شارالارىنا جۇمسالدى.

ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى بارلىق وڭىرلەردە بالالار تەحنوپاركتەرى مەن بيزنەس-ينكۋباتورلار جەلىسى قۇرىلاتىنىن دا ايتتى. جىل سوڭىنا دەيىن بار­لىق مەديتسينالىق مەكەمە­لەر اقپاراتتىق جۇيەمەن تولىق­تاي قامتاماسىز ەتىلەدى. «ات­قارىلعان ءىستىڭ ءبارى ءوڭىر حالقى­نىڭ ىنتىماعى مەن ەل­باسىنىڭ كورەگەن ساياساتىنىڭ ناتيجەسى, – دەدى بولات اق­شولاقوۆ. – مۇم­كىن­دىكتەردى بەل­سەن­­دى پايدالا­نىپ, ەل دامۋىنا ۇلە­سى­مىزدى قوسۋ, كاسىپقويلىق, ىس­كەر­­لىك دەڭگەيىمىزدى جوعارىلاتۋ بارىمىزگە ورتاق مىن­دەت». بۇل مىن­دەتتەن اتىراۋلىق مۇناي­­شىلار دا تىس قالماق ەمەس.

باقىتگۇل باباش,

«ەگەمەن قازاقستان»

اتىراۋ

سوڭعى جاڭالىقتار