قازىردە ەلىمىزدىڭ شىعىسىندا كوكونىس وسىرۋمەن تۇبەگەيلى تۇردە اينالىسىپ كەلە جاتقان جەتى شارۋاشىلىق بولسا, ەركە ەرتىستىڭ جاعاسىنا جايعاسقان «مۇزدىباي» شارۋا قوجالىعى سونىڭ ءبىرى عانا ەمەس, بىرەگەيى بولىپ تابىلادى.
مىنە, قۇرىلعانىنا جەتى-سەگىز جىل بولىپ قالعان سول شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى تالعات بايمۋرينوۆپەن اڭگىمەلەسىپ وتىرمىز. جاسى بۇگىندە قىرىقتىڭ ورتاسىنا كەلىپ قالعان تالعات باۋىرىمىز سوزگە دە, ىسكە دە شيراق پا دەپ قالدىق. سونىڭ ايعاعىنداي, ايتايىن دەگەن ويىن ىشكە بۇگىپ قالمايدى ەكەن. توپىراعى قۇنارلى مۇزدىباي اۋىلىندا ومىرگە كەلىپتى. «داڭق» وردەنىنىڭ ەكى ءدارەجەسىن يەلەنگەن سوعىس ارداگەرى ايتكەن اتاسى سوعىستان كەيىن وسى اۋىلدا تراكتورشى بولىپ ەڭبەك ەتىپتى. بۇل وڭىردە العاش كوكونىس وسىرۋمەن اينالىسقان دا سول كىسى ەكەن. اجەسى بيجامال دا, شەشەسى گۇلسىم دە جاز بولسا ەگىستىك القابىنان تابىلاتىن. ءتورتىنشى كلاستى بىتىرگەن سوڭ بۇل دا سولاردى ماڭايلاپ, جاندارىنان شىقپايتىن. وگەي اكەم يۋري سەرگەەۆيچكە دە ەڭبەككە باۋلىپ, ءتۇزۋ جولعا سالعانى ءۇشىن ماڭگى قارىزدارمىن دەيدى تالعات بۇگىندە.
ءيا, مۇنىڭ جەر-انانى ءسۇيىپ, باعالاپ, باپتاي بىلۋگە ءۇيرەتكەن وسى ابزال جاندار ەدى. بولماسا العاشقى ماماندىعى گەولوگ بولاتىن. سەگىزىنشى كلاستان كەيىن سەمەيدەگى گەولوگيالىق بارلاۋ تەحنيكۋمىن بىتىرگەن. ودان كەيىن سول ماماندىعى بويىنشا ءۇش-ءتورت جىل ەڭبەك ەتكەنى دە بار. بىراق قالاعان ماماندىعىنا كوڭىلى تولماي توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا تۋعان جەرگە تۇپكىلىكتى قايتىپ ورالعان. ءسويتىپ, ەرتىس جاعاسىنان ەلۋ گەكتار جەردى ارەنداعا الىپ, جۇگەرى وسىرۋمەن اينالىسقان. سول جولى ءبىر ماۋسىمدا 12 مىڭ رۋبلدەن استام تابىس تاپقان. بۇل سول كەزدىڭ مولشەرىمەن العاندا اسا ۇلكەن تابىس ەدى. بىراق زاڭدى تابىسىنىڭ بەستەن ءبىرى عانا قولعا تيگەن. سوعان دا تاۋبە دەگەن. ويتكەنى, بۇل كەزدە ەسكى ءتارتىپ جاڭا تالپىنىسقا ءالى جول بەرە قويماعان-دى.
قىزىق بولعاندا, ول ويلاماعان جەردەن سول كەزدەگى «سەمەي» كەڭشارىنىڭ بولىمشە باسقارۋشىسى بولىپ شىعا كەلگەن. سويتسە شارۋاشىلىق باcشىسى بوريس نەدوبوروۆ تراكتوردى ءوزى جوندەپ الىپ, تاڭنىڭ اتىسىنان كۇننىڭ باتىسىنا دەيىن ەگىستىك القابىنان شىقپايتىن جاس جىگىتتىڭ تىرلىگىن ۇناتىپ-اق قالعان ەكەن. بىراق جەر ەمشەگىنە جارماسقان جىگىتتىڭ باسشى بولۋعا تىپتەن دە ىقىلاسى جوق ەدى. الايدا شارۋاشىلىق باسشىسى مەن پارتكوم حاتشىسى ءۇمىت ساپارقىزى ەكەۋلەپ ءجۇرىپ مۇنى ءوز دەگەندەرىنە كوندىرگەن. كەيىندە ادامدارمەن جۇمىس ىستەۋدە مۇنىڭ دا پايداسى بولعانىن قايتىپ جوققا شىعارسىن.
سويتە ءجۇرىپ استاناداعى قازاق ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق اكادەمياسىنا سىرتتاي وقۋعا ءتۇسىپ, ەكونوميست ماماندىعىن يەلەنگەن. بىلايشا ايتقاندا, ەكىنشى ماماندىعىنىڭ دا جەرگە, اگرونومياعا ەش قاتىسى جوق. سوعان قاراماستان تالعات بولات ۇلى وسىدان التى جىل بۇرىن كوكونىس وسىرۋمەن اينالىساتىن ءوز شارۋا قوجالىعىن اشىپ الادى. سودان بەرگىدە جەر-جەردە ءوتىپ جاتاتىن ءتۇرلى سەمينار جيىنداردىڭ بىرىنەن قالعان ەمەسپىن دەيدى بۇگىندە ول. قوجالىق باسشىسى وسىلايشا پراكتيكالىق تاجىريبەسىن تەوريامەن ۇشتاستىرا بىلگەن.
العاشقىدا مۇنىڭ يەلىگىندەگى جەر مولشەرى ءجۇز گەكتارعا جەتەر-جەتپەس بولسا, قازىردە ونىڭ كولەمى ءۇش ءجۇز گەكتارداي. قاجەتتى تەحنيكا دا بارشىلىق. جاڭا تراكتوردىڭ ءوزى التاۋ. 12 فرەگات مۇنىڭ سىرتىندا. سۋدان جانە تاپشىلىق جوق. تەحنيكانىڭ باسىم دەنى شەتەلدىكى. ايتالىق, دانيادان قۇنى ەكى ءجۇز مىڭ ەۋروعا جۋىق ءسابىز جينايتىن كومباين العىزدى. قىمبات پا, ارينە قىمبات. بىراق ساپاسى قانداي, شىركىننىڭ. ءجۇرىپ كەلە جاتىپ ءار تەتىگىن قاجەتىنە قاراي ءوزى مايلاپ وتىراتىنىن قايتەرسىڭ! ال مۇنداي كومپيۋتەرلەندىرىلگەن تەحنيكاعا سونشا قارجى ارتىق تا ەمەس. بۇيىرسا, ونى بەلگىلەنگەن جەتى جىل ىشىندە وتەپ تە شىعار.
بيىل بۇلار 160 گەكتار جەرگە كارتوپ ەگىپ, سونىڭ ءار گەكتارىنان 30 توننادان ءونىم الدى. بۇل ايماق بويىنشا جوعارى كورسەتكىش. سونداي-اق, جەتپىس گەكتارعا ەگىلگەن ءسابىزدىڭ ءار گەكتارىنان ەلۋ تونناعا جۋىق, ال قىرىق قاباتتىڭ ءار گەكتارىنان 70 توننادان ءونىم جينالدى. بۇل دا جاقسى كورسەتكىش. كارتوپ دەمەكشى, ونى ەرتە كوكتەمنەن باستاپ وسىرۋمەن اينالىسىپ جاتقان دا وسىلار. قوجالىق ءساۋىردىڭ اياعىندا سالىنعان كارتوپتان شىلدە ايىندا ءونىم الۋعا جەتىسۋدە. العاشقى ءونىم ءبىرىنشى كەزەكتە وسكەمەن مەن سەمەيگە جونەلتىلەدى. ءسويتىپ, وسى شاقتا وڭتۇستىكتەن كەلىپ جاتقان قىمبات ءونىم ساپاسىن ەرىكسىز تۇسىرۋگە ماجبۇرلەيتىن دە اتالعان شارۋا قوجالىعى.
بۇگىندە قوجالىقتا تۇراقتى تۇردە وتىز ادام ەڭبەك ەتۋدە. ماۋسىمدىق جۇمىس كەزىندە ولاردىڭ سانى جۇزگە دەيىن بارادى. مۇنداعى ورتاشا جالاقى ەلۋ مىڭ تەڭگە مولشەرىندە. بۇل ءبىر جىلعا شاققانداعى ورتا كورسەتكىش.
قازىردە بۇل شارۋا قوجالىعى جەر كولەمى جونىنەن وبلىس بويىنشا الدىڭعى قاتاردا. الداعى مۇمكىندىك ودان دا زور. ياعني, كەلەر جىلى مۇنداعى جەر كولەمى ەكى جارىم مىڭ گەكتارعا دەيىن جەتكىزىلۋى ابدەن مۇمكىن. الداعى جىلى سونداي-اق مۇندا كوكونىس ساقتايتىن قويما پايدالانۋعا بەرىلمەك. وندا نەمىس ءوندىرىسىنىڭ جەلدەتكىشى ورناتىل-ماق. جەر كولەمى ۇلعايعان سوڭ قوسىمشا جۇمىس كۇشى دە كەرەك. ءسويتىپ, مۇندا تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىندەر قاتارى ەلۋ ادامعا جەتكىزىلمەك. ول ءۇشىن تۇرعىن ءۇي قاجەت. بۇلار وسى ماقساتپەن وبلىس اكىمىنەن ەكى پاتەرلى ون ءۇي قۇرىلىسىنا كومەك سۇراپ وتىرعان كورىنەدى. وبلىس باسشىسى تاراپىنان ءتيىستى ورىندارعا تاپسىرما دا بەرىلىپتى. بيىل وبلىس باسشىسى, سونداي-اق ۆەنچۋرلىك كەلىسىمگە قول ۇشىن بەرىپتى. ياعني, وسى كەلىسىم بويىنشا قولعا تيگەن قارجىنى بۇلار كۇزدە ءونىم تۇرىندە قايتارۋدا.
ءسوز سوڭىندا تالعات بولات ۇلىنان وتباسى تۋرالى سۇراعانبىز. جولداسى ءنازيرا توكەنقىزى دا ماماندىعى بويىنشا ەكونوميست كورىنەدى. ءنازيرا مەنىڭ ورىنباسارىم رەتىندە نەگىزىندە ءونىمدى وتكەرۋ ىسىمەن اينالىسادى دەيدى وتاعاسى.
مىنە, بۇگىنگى زامان كەيىپكەرىنىڭ ءومىر تىنىسى وسىنداي. ونىڭ ءوزى بولسا وسىنىڭ ءبارى ەل ەگەمەندىگىنىڭ ارقاسى دەيدى.
داۋلەت سەيسەن ۇلى.
سەمەي.
