جولداۋدا «كول-كوسىر مۇنايدىڭ» ءداۋىرى اياقتالىپ كەلەدى. ەلىمىزگە دامۋدىڭ جاڭا ساپاسى قاجەت. جاھاندىق ترەندتەر كورسەتىپ وتىرعانداي, ول ءبىرىنشى كەزەكتە, ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا ەلەمەنتتەرىن كەڭىنەن ەنگىزۋگە نەگىزدەلۋى ءتيىس», دەپ ءبىزدىڭ الدىمىزعا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتەر جۇكتەپ وتىر. شىنىندا دا, باسى بار زاتتىڭ, اياعى بولادى. سوندىقتان ءبىز كەز كەلگەن جاعدايعا دايىن بولۋىمىز كەرەك. ارينە بۇل مۇناي بۇگىن-ەرتەڭ, الدە ارعى كۇنى سارقىلىپ قالادى دەگەن ءسوز ەمەس. قازاقتا ء«ۇش كۇندىگىن ويلاماعان ايەلدەن بەز, ءۇش جىلدىعىن ويلاماعان ەركەكتەن بەز» دەگەن ءسوز بار. قولدا بار مۇمكىندىكتەردىڭ ءبارىن ناتيجەلى پايدالانا وتىرىپ, وندىرىلەتىن ءونىمنىڭ مولشەرىن تومەندەتپەۋگە تىرىسامىز. ويتكەنى ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا» ۇسىنىپ وتىرعان مۇمكىندىكتەر مەن تالاپتارعا جانە ودان كەلەتىن قاۋىپ-قاتەرلەرگە بەيىمدەلۋىمىز ءۇشىن وسى جىلدان قالماي شەشىلۋى ءتيىس ناقتى مىندەتتەردى مەملەكەت باسشىسى الدىمىزعا قويىپ وتىر.
جالپى, وزەن كەن ورىندارى جارتى عاسىردان استام ۋاقىتتان بەرى, ياعني 1963-1964 جىلداردان باستاپ ەل بايلىعىن ءوندىرىپ تۇر. سول كەزدەرى 489 ميلليون تونناداي مۇناي وندىرەتىن قور اشىلعان, بۇگىنگە دەيىن 350 ميلليون توننادان استامى ءوندىرىلدى. بۇل دەگەن ءسوز, جەر استىندا ءالى 123-125 ميلليون تونناداي قور بار ەكەندىگىن ايعاقتايدى.
ءبىزدىڭ وزەن جانە قاراماندىباس كەن ورىندارىن يگەرۋ ءۇشىن جاسالعان كەلىسىمشارتىمىزدىڭ مەرزىمى 2036 جىلعا دەيىن سوزىلادى. دەمەك, ءالى جيىرما جىلعا جۋىق ۋاقىت بار. ارينە ونى ءارى سوزۋ مۇمكىندىگىنە دە يەمىز. سەبەبى جەر استىندا ءالى الىنباعان مول مۇناي قورى بار. سول ءۇشىن ءبىز وتكەن 2017 جىلى جاڭا تۇجىرىمدامانى بەكىتكەنبىز. ول بەس باعىتتان تۇرادى. بۇل – از شىعىنمەن حيمييالىق ادىستەردى پايدالانۋ, جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ تيىمدىلىگىن جوعارىلاتۋ, جاڭا تەحنيكالاردىڭ ناتيجەلىلىگىن ىسكە اسىرۋ ارقىلى وندىرىلەتىن ءونىم كولەمىن ارتتىرۋدى كوزدەپ وتىرمىز. وسى جىلى الداعى بەس جىلدىقتىڭ, ياعني 2018-2022 جىلدىڭ بيۋدجەتتىك جوسپارى وسىعان ەسەپتەلگەن.
«وزەنمۇنايگاز» اق ىرگەلى مەكەمە رەتىندە مۇنىمەن دە شەكتەلىپ قالمايدى. مۇناي ءوندىرۋشى رەتىندە مەزازوي داۋىرىندە ءجۇرمىز. بۇل دەگەن ءسوز, بۇدان 45 مىڭ جىل بۇرىنعى جەر استى قاباتىنان مۇناي شىعارىپ جاتقانىمىزدى ايعاقتايدى. مۇنىمەن دە شەكتەلىپ قالعىمىز كەلمەيدى. 2018-2019 جىلدارى تاعى دا بارلاۋ ۇڭعىلارىن سالىپ, ءالى دە تەرەڭىرەك زەرتتەگىمىز كەلەدى. ءتيىستى جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارىن دايىنداپ بىتىردىك.
سونىمەن قاتار قازىرگى تاڭدا سوڭعى 4-5 جىلدان بەرى ءوندىرىستى جاڭارتىپ, جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بارلىق قۇرىلعىلارىمىزدى ەلەكترمەن قامتۋ, جابدىقتاۋ جۇيەلەرىن تولىعىمەن رەسەيلىك, ەۋروپالىق ادىستەرگە وتكىزۋدەمىز. ويتكەنى وتكەن عاسىردىڭ 60-70-80-جىلدارىنداعى ەنەرگيا قۋاتتىن كوپ تالاپ ەتىپ, كوپ جۇمسايتىن قۇرىلعىلاردى قۋاتتى از جۇمساپ, مول ءونىم وندىرەتىن قۇرىلعىلارعا اۋىستىرىپ, ەنگىزۋ كەرەك.
ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى شەشۋ بويىنشا دا ءبىراز جۇمىستار جاسالۋدا. كوپ جىلداردان بەرى مۇناي ءسىڭىپ, قوردالانىپ قالعان توپىراقتاردى قايتا وڭدەۋدەمىز. ودان دا كوپتەگەن ناتيجەگە قول جەتكىزدىك. عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ جەتىستىكتەرىن ءتيىمدى پايدالانۋ ادىستەرى جاقسى جولعا قويىلعان. وسى ورايدا, بىزبەن بىرگە 5 جىلدان بەرى قويان-قولتىق جۇمىس ىستەپ جاتقان الماتىداعى اكادەميك بەكتۇروۆ اتىنداعى مۇناي جانە حيميا ينستيتۋتى عالىمدارىنىڭ سۇبەلى ۇلەسى بار. عالىمداردىڭ كومەگىمەن 200 مىڭ توننادان استام مۇناي قالدىقتارى مەن مۇناي سىڭگەن توپىراقتاردى قايتا وڭدەپ, تازالاپ, وندىرىلگەن ءونىمنىڭ كولەمىن ارتتىرۋدا ناتيجەلى ءىس اتقارۋدامىز. بۇل ءارى مۇناي كاسىپشىلىكتەرىنىڭ اينالاسىن تازا ۇستاۋعا سەپتىگىن تيگىزۋدە.
قازىرگى تاڭدا «وزەنمۇنايگاز» كومپانياسىندا 9226 ادام ەڭبەك ەتەدى. وعان قوسا ەنشىلەس, سەرۆيستىك قىزمەتتەر كورسەتەتىن مەردىگەر مەكەمەلەرىمىز بار. مىسالى, «وزەنمۇنايسەرۆيس», «قازاق گاز وڭدەۋ زاۋىتى», «بۇرعىلاۋ», «كەزبي» سەكىلدى جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەردە جالپى 10 مىڭداي ادام ەڭبەك ەتەدى. ولاردىڭ بارىندە وتكەن جىلى جۇمىس كولەمدەرى تولىق ورىندالدى. بيىلعى جىلعا دا جۇمىس كولەمدەرىمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلەدى. ياعني جۇمىسسىز قالىپ جاتقان ەشبىرى جوق, سوندىقتان الاڭداۋدىڭ قاجەتى شامالى. ارينە شەكسىز, شەتسىز ەشتەڭە بولمايدى. مۇمكىن جەر قويناۋىنداعى «قارا التىننىڭ» قورى دا ازايىپ كەلە جاتقان شىعار. دەي تۇرعانمەن, وزەننىڭ مۇنايى سارقىلادى دەۋگە نەگىز جوق. كەن ورىندارىن ساۋىقتىرساق, جوعارىدا ايتقانداي بارلاۋ جۇمىستارىن, زەرتتەۋدى ناتيجەلى جۇرگىزسەك, وزەن مۇنايى ءالى دە ەسەلەنە تۇسەدى دەپ ەسەپتەيمىن. قولدا بار مۇمكىندىكتەر ءتيىمدى جۇمسالسا, كوزدەگەن ماقساتىمىزعا, ارينە جەتەمىز.
ماقسات يباعاروۆ,
«وزەنمۇنايگاز» اق باس ديرەكتورىنىڭ كولىك جانە الەۋمەتتىك ماسەلەلەر بويىنشا ورىنباسارى
اقتاۋ
