زامانا تولعاۋى

جازۋشى-جۋرناليست, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ بىرنەشە شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتى ءۋاليحان قاليجانوۆتىڭ ەسىمى گازەتىمىزدىڭ وقىرماندارىنا ەتەنە تانىس. قوعام جانە مەملەكەت قاي­راتكەرى ءۋاليحان قاليجانوۆ جۋر­ناليستيكانىڭ قازانىندا قاي­ناپ, ۇلكەن ساياساتقا كەلدى. دەپۋتات بولا ءجۇرىپ, قولىنان قالامىن تۇسىرمەدى. 15-تەن استام كوركەم كىتاپتار مەن ەسسەلەردىڭ اۆتورى. ۋ.قاليجانوۆ ەلباسى, قا­زاق­­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭ­عىش پرەزيدەنتى تۋرالى كەزىندە «پرە­زيدەنت» اتتى كىتاپ تا جاز­عان ەدى. ەندى «قۇس جولى» باسپا­سىنان اۆتوردىڭ «ەل مەن ەر» اتتى كوركەم پۋب­ليتسيس­تيكالىق ماقالالارىنان تۇرا­تىن جاڭا كىتابى جارىق كوردى. ەل تاۋەل­سىزدىگىنىڭ 20 جىل­دى­عىنا ارنال­عان كىتاپتا ن.­ا.نا­زارباەۆتىڭ سان قىرلى ساياسي قىزمەتىنە ساراپتاما جاسا­لا­دى. مىسالى, «زا­مانا سىنى» اتتى ماقالا­سىندا اۆتور الەم مويىنداعان ساياسي تۇلعالار اتا­تۇرىك, قىتاي رەفورماسى­نىڭ اتاسى دەن سياوپين­نىڭ, سينگاپۋر رەفورما­سىنىڭ ءپىرى سانالاتىن لي كۋان يۋ, فران­تسيانىڭ باسشىسى بول­عان شارل دە گولل, اقش پرەزيدەنتى بول­عان رونالد رەيگان­نىڭ ساياسي قىزمەتتەرىن سالىس­تىرا وتىرىپ, اۆتور ن­.­ا.نا­زار­باەۆتىڭ فەنومەنى نە دەگەن سۇراققا جاۋاپ ىزدەيدى. «ەلباسى فەنومەنى» نەدە دەگەندە, نا­زار­­باەۆتىڭ ۇلتجان­دى­لى­عىن­دا, ونىڭ قازاقىلى­عىن­دا جاتىر دەپ ەسەپتەيدى. «ن.ءا.نازارباەۆتىڭ جىلى ءجۇ­زى, جۇرتتى بىردەن باۋراپ الا­تىن قاسيەتى, سوزدەن ورمەك توقيتىن شەشەندىگى, كىسىلىگى مەن تالعامپازدىعى, پسيحولوگيالىق بايقامپازدىعى, اينالىپ كەلگەندە, ەلىنىڭ, حالقىنىڭ, جالپى ءتۇر­كى الەمىنىڭ كوك تۋىنىڭ اينا­لۋىنا ىقپال ەتتى», دەپ جازادى اۆتور. بۇل ماقالادا قالىڭ جۇرت بىلە بەرمەيتىن دەتالدار كوپ پايدالانىلعان. ماسەلەن, سينگاپۋر رەفورماسىنىڭ اتاسى لي كۋان يۋ مەن قازاقستان باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ اراسىنداعى اڭگىمەنى جازىپ العان ۋ.قاليجا­نوۆ­تىڭ ودان قازاقستانداعى ءجۇر­گىزىلگەن رەفورمالار تۋرالى وي-تولعاقتارى وقىرماندى بەي-جاي قالدىرمايدى. كىتاپتاعى «ءبىرىنشى» دەپ اتا­لا­تىن ماقالانى دا وقىرمان قى­زىعا وقيتىنى ءسوزسىز. مۇندا 22 جاسار دومناشى, تەمىرتاۋلىق ن.ءا.نازارباەۆتىڭ بۇكىلوداقتىق كومسومول سەزىنە 1964 جىلى دەلەگات بولىپ الەمدەگى ءبىرىنشى كوسموناۆت يۋ.ا.گاگارينمەن سۋرەتكە ءتۇسىرۋدى ۇيىمداستى­رۋى­مەن ەكەۋارا اڭگىمەدەگى «ءبىرىنشى» بولۋ وڭاي ما دەگەن ساۋالدا ءور­بىگەن تاريحي شەندەستىرۋلەر جۇرەككە ەرەكشە جىلى تيەدى. «قوعامدىق ويدىڭ تايقازا­نى», «ەل مەن ەر», «يسلام الە­مى» جانە ن.ءا.نازارباەۆ», «استانادا حەلسينكي رۋحى اس­قاق­تاپ تۇر», «التىن وردا – استانا» جانە تاعى باسقا ماقالا­لاردا قازاقستاننىڭ تۇڭ­عىش پرەزيدەنتى, ەلباسى ن.­ا.نازار­باەۆتىڭ الەمدىك ساياساتتاعى ور­نىن ايعاقتاي­تىن ساياسي تانىم­دىق ماعلۇ­ماتقا مول دەرەكتەرمەن ەرەكشەلەنەدى. ۋ.قاليجانوۆ كىتابىنىڭ ءما­يەگى تاريح تاڭداعان تۇلعا – ن.ءا.نازارباەۆ! بۇل قالىڭ وقىر­مان مەن ساياساتكەرلەر ءۇشىن قىزىقتى كوركەم پۋبليتسيس­تيكا­نىڭ ۇلگىسى بولارلىق كىتاپ.