جارتى عاسىردان استام ۋاقىتتان بەرى جارتى الەمدى تەمىر كەنىمەن قامتاماسىز ەتىپ كەلە جاتقان «سوكولوۆ-سارىباي كەن بايىتۋ ءوندىرىستىك بىرلەستىگى» اق (سسكوب) الەمدەگى ءىرى كەنىشتەردىڭ بىرىنەن سانالادى. جارتى الەمدى تەمىر كەنىمەن قامتاماسىز ەتتى دەگەنىمىز, سوناۋ كەڭەس داۋىرىندە سسكوب-ءتىڭ شيكىزاتى وداقتىڭ بارلىق دەرلىك مەتاللۋرگيالىق كومبيناتتارىنا ازىق بولاتىن. قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى ىشىندە بۇل بىرلەستىك ەل ەكونوميكاسىنا ءنار بەرەتىن قۋاتتى قاينارعا اينالدى. 2006 جىلدان بەرى «سسكوب» اق ENRC حولدينگتىك كومپانياسىنىڭ ماڭىزدى وندىرىستىك قۇرىلىمى بولىپ تابىلادى. بۇگىندە سسكوب ءداستۇرلى رەسەي رىنوگىمەن بىرگە قحر-ءدىڭ رىنوگىنا دا تەمىر رۋداسى كونتسەنتراتى مەن ءونىمدەرىن ەكسپورتتاۋدى جىلدان-جىلعا ارتتىرىپ كەلەدى. قوستاناي ءوڭىرىنىڭ ءىرى وندىرىستىك وشاعى بولىپ تابىلاتىن بىرلەستىك وبلىس ورتالىعىنداعى جەو-نىڭ قۋاتىن ارتتىرۋ, مەتاللوپروكات كەشەنىنىڭ قۇرىلىسىن سالۋ, تسەمەنت زاۋىتى جانە قاشار فابريكاسىنىڭ قۇرىلىسىن سالۋ سياقتى ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى اتقارىپ, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ تولىعۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسۋدا. قازىرگى تاڭدا سسكوب-تا 18 مىڭنان استام ادام ەڭبەك ەتەدى. الداعى ۋاقىتتا ءوندىرىستىك بىرلەستىك تەمىر كەنىن وندىرەتىن الەمدىك كومپانيالاردىڭ العاشقى وندىعىنا كىرۋدى مەجەلەپ وتىر.
ءوندىرىستىك بىرلەستىكتىڭ ءوركەندى ءوءرىسى
سوكولوۆ-سارىباي كەن بايىتۋ وندىرىستىك بىرلەستىگى ءوڭىردىڭ جانە ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان ءىرى ءوندىرىس كەشەنى بولىپ تابىلادى.
قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىن بارلىق باعىتتار بويىنشا ايتۋلى تابىستارمەن قارسى الۋعا دايىندالۋ ۇستىندە. بۇگىندە ءبىزدىڭ رەسپۋبليكامىز حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ بەلدى دە تەڭ قۇقىقتى مۇشەسى, جاھاندىق باسەكەلەستىككە قابىلەتتى مەملەكەت. ساياسي جانە ەكونوميكالىق تۇراقتىلىق, ءتيىمدى مەملەكەتتىك باسقارۋ, ۇلتارالىق كەلىسىم ەلىمىزدى مەكەندەپ جاتقان بارلىق ۇلت پەن ۇلىستىڭ تاريحى مەن سالت-ءداستۇرىن قۇرمەتتەۋ, يننوۆاتسياعا ۇمتىلۋ, تۇرعىنداردىڭ يگىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ, ەرتەڭگە دەگەن سەنىمدى نىعايتۋ ارقىلى قازاقستاندىقتاردىڭ كەلەسى ۇرپاعىنا مىقتى مۇمكىندىكتەر تۋدىرۋدا. جەتكەن جەتىستىكتەرگە توقمەيىلسىمەي, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2020 جىلعا دەيىن الەمنىڭ يننوۆاتسيالىق ەكونوميكاسىنىڭ قاتارىنا ەنۋ تۋرالى الدىمىزعا جاڭا ماقسات قويىپ وتىرعانى دا بەلگىلى.
سوكولوۆ-سارىباي كەن بايىتۋ وندىرىستىك بىرلەستىگى (سسكوب) ENRC توبىنىڭ قۇرامىندا جىلدان جىلعا ءوندىرىس قارقىنىن ارتتىرىپ, جاڭا زاماناۋي تەحنولوگيالار مەن جابدىقتاردى باتىل ەنگىزۋ ارقىلى الەمدىك تەمىر كەنى رىنوگىنداعى ءوز تۇعىرىن بەكىتە ءتۇستى. بۇگىنگى تاڭدا سسكوب الەمنىڭ الدىڭعى قاتارلى كەن ءوندىرۋشى كاسىپورىندارىنىڭ بىرىنەن سانالادى. كاسىپورىندا جالپى قۇنى 2,5 ملرد. اقش دوللارىنان استام يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالار جۇزەگە اسىرىلۋدا.
ايتۋلى جوبالاردىڭ ءبىرى رەتىندە كەن بازاسىن كەڭەيتۋدى اتاۋعا بولادى. بۇل جوبا ءبىزدىڭ كاسىپورىننىڭ ستراتەگيالىق مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. قازىرگى تاڭدا وڭتۇستىك-سارىباي كەنىشىنىڭ قۇرىلىسى, قورجىنكول كەنىشىن قايتا قۇرۋ, سارىباي مەن سوكولوۆ جەراستى كەنىشىنىڭ ونىمدىلىگىن ۇلعايتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. جاڭا كەن ورىندارىنداعى ءوندىرىس پەن ونىمدىلىكتىڭ ۇلعايۋىن ەسكەرە وتىرىپ, بىرنەشە جىلدان سوڭ, ءبىز بۇگىنگى كورسەتكىشتەردەن الدەقايدا اسىپ ءتۇسەمىز. بىرلەستىكتەگى جۇمىس كەنشىلەردىڭ كەلەشەك تالاي بۋىن ۇرپاقتارىنا دا جەتەدى.
ەكىنشى ماڭىزدى جوبا رەتىندە قۋاتتىلىعى جىلىنا 7 ملن. توننا جوعارى ساپالى كونتسەنتراتتى بايىتۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسىن اتاپ وتۋگە بولادى. 2014 جىلى ىسكە قوسىلۋعا ءتيىس بۇل جوبا قۇرامىنداعى تەمىردىڭ ۇلەسى 68,5 پايىزدان كەم ەمەس كونتسەنترات الۋعا مۇمكىندىك بەرمەك. كونتسەنتراتتىڭ ءبىر بولىگى مەتالل ءونىمدەرىن شىعارۋدا قولدانىلاتىن بولادى. وسى ماقساتتا سسكوب-تە قۋاتتىلىعى جىلىنا 1,8 ملن. توننا ىستىقتاي جەنتەكتەلگەن تەمىر ءوندىرۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. بۇل ءونىمنىڭ كوپتەگەن ءتيىمدى قاسيەتتەرى بار. سونىڭ ءبىرى – جەتكىزۋدىڭ لوگيستيكالىق سىزباسى. وسىنىڭ ەسەبىنەن ءبىز ءوز ءونىمىمىزدى وتكىزۋ رىنوگى مەن جەتكىزۋ شەكاراسىن اناعۇرلىم كەڭەيتىپ, الىس-جاقىن شەتەلدەرگە جونەلتە الامىز. بۇل كەشەن ارقاسىندا سسكوب جاڭا دامۋ ساتىسىنا كوتەرىلەتىن بولادى. بۇگىنگى تاڭدا بىرلەستىك شىعاراتىن ونىمدەردە تەمىردىڭ ۇلەسى 63 پايىز بولسا, بولاشاقتا بۇل كورسەتكىش 93-94 پايىزعا جەتەدى. ەڭ باستىسى, بىرلەستىك جەتەكشىسى رەتىندە ايتارىم, جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلادى. كەلەشەكتە بۇل وندىرىستە ەكى مىڭنان استام ادام ەڭبەك ەتەتىن بولادى. تاعى ءبىر اتاپ ايتاتىن ماسەلە, بۇل قازاقستاندا تەڭدەسى جوق جوعارى تەحنولوگيالىق كاسىپورىن بولادى, مۇندا كاسىبي بىلىكتى ماماندار عانا جۇمىس اتقارماق. ءبىزدىڭ وبلىس ءۇشىن بۇل جوبانىڭ جۇزەگە اسۋى ەكونوميكانىڭ ەداۋىر ءوسۋى مەن ايماقتىڭ ودان ءارى دامۋىنا الىپ كەلەدى.
جوعارى ساپالى ءوندىرىستىڭ كەڭەيۋىنە كۇيدىرۋ ماشيناسىنىڭ قۇرىلىسى دا مۇمكىندىك تۋعىزادى. بۇل جوبا جۇزەگە اسىرىلعاندا «سسكوب» اق بارلىق تاۋارلى ءونىمىنىڭ كولەمىن ەداۋىر ۇلعايتىپ, جوعارى ساپالى ونىمدەر شىعارۋدى قامتاماسىز ەتەدى. جاڭا ءوندىرىس كەشەندەرىن سالۋ جانە قازىرگى ءوندىرىستى قايتا قۇرۋ شارالارى بويىنشا كەڭ كولەمدى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. بۇگىندە كاسىپورىننىڭ بارلىق بولىمشەلەرىندە تەحنيكالىق قايتا جاراقتاندىرۋ وتە جوعارى قارقىنمەن ءجۇرگىزىلۋدە. ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە جۇگىنەر بولسام, 1994 جىلى سسكوب-ءتىڭ ءوندىرىس كولەمى جىلىنا 4 ملن. توننا شاماسىندا بولسا, ال بيىلعى جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا عانا بۇل كورسەتكىش 21 ملن. توننادان اسىپ ءتۇستى.
وسىدان ءبىر جىل بۇرىن سسكوب بازاسىندا مەتالل يلەكتەۋ زاۋىتى پايدالانۋعا بەرىلدى. كاسىپورىن جاڭا بيىكتەردى باعىندىرىپ, تاۋ-كەن ءوندىرۋشى دارەجەسىنەن مەتاللۋرگيالىق جاڭا ساتىعا كوتەرىلدى. ونىمدىلىگى جىلىنا 75 مىڭ توننا بولاتىن زاۋىت ENRC كاسىپورىندارى مەن بىرلەستىكتى مەتاليلەكتىڭ قاجەتتى تۇرلەرىمەن تولىق قامتاماسىز ەتىپ وتىر. بۇل وقيعا تەك ءبىزدىڭ قالا ءۇشىن عانا ەمەس, قوستاناي ايماعى ءۇشىن دە وتە ماڭىزدى ورىن الادى. قازىر سوكولوۆ-سارىباي كەن بايىتۋ وندىرىستىك بىرلەستىگى ENRC كومپانياسىنىڭ كۇردەلى شىعىندار باعدارلاماسىنا ەنگىزىلگەن باسقا دا سۇبەلى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدى جۇرگىزىپ جاتىر. ولاردىڭ ماقساتى – جاڭا ءونىمنىڭ شىعۋىن قامتاماسىز ەتۋ جانە وتكىزۋ رىنوگىن كەڭەيتۋ بولىپ تابىلادى.
ءبىزدىڭ كاسىپورىن قوستاناي ءوڭىرى ەكونوميكاسىنىڭ مىقتى ىرگەتاسى بولۋىمەن بىرگە, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ دامۋىنا سۇبەلى ۇلەس قوسا بەرەتىن بولادى. ءبىزدىڭ «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ ەڭ ءىرى ۇيىمدارىنىڭ ءبىرى رەتىندەگى باستى ماقساتىمىز – كاسىپورىنداعى ەڭبەك ادامدارىنىڭ بويىندا قۋانىش, ءوز بولاشاعىنا دەگەن سەنىم مەن تۇراقتىلىق جانە وركەندەۋ سەزىمىن قالىپتاستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى. ەل پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ بەلگىلەپ بەرگەن قازاقستاندىق دامۋ جولىنىڭ بازالىق قۇندىلىقتارى دا وسىعان باعىتتالعان.
مۇحامەدجان تۋرداحۋنوۆ, «سسكوب» اق پرەزيدەنتى.
* * *
ماڭىزدى قۇرىلىمدار
سارىباي كەن باسقارماسى. قۇرامىنا سوكولوۆ- سارىباي جانە وڭتۇستىك سارىباي كارەرلەرى كىرەدى. اشىق جۇمىستار قازىرگى زامانعا ساي قۋاتتى ەكسكاۆاتورلارمەن جانە بۇرعىلاۋ قوندىرعىلارىمەن ءجۇرگىزىلەدى. قاشار كەن باسقارماسى. ءوندىرۋ جۇمىستارى تمد ەلدەرىندەگى جالعىز «HITACHI» ماركالى ەكسكاۆاتورلارمەن ءجانە «Caterpillar» فيرماسىنىڭ تيەگىشىمەن ءجۇرگىزىلەدى. قورجىنكول كەن باسقارماسى. كارەردە ءىرى-كەسەكتى ماگنيتتى كەن ارشۋ تەلىمى جۇمىس ىستەيدى. تمد ەلدەرىندە مۇنداي كۇرىلعى تەك تورتەۋ عانا. «سوكولوۆ» شاحتاسى. كەندى ەڭ تومەنگى دەڭگەي جيەكتەردەن, مينۋس 330 مەتردى قوسا العاندا, وندىرەدى. كەن دايىنداۋ ءجانە كەسەكتەۋ باسقارماسى. بىرلەستىكتىڭ بارلىق كارەرلەرىنەن كەلەتىن شيكى كەندى قايتا وڭدەپ, تاۋارلىق تەمىر كەنىن, كونتسەنترات پەن شەكەمتاستار شىعارادى. كەن تەمىر جول كولىگى باسقارماسى. كەن ماسساسىن تاسىمالداۋ ەلەكترلەنگەن تەمىر جول كولىكتەرىمەن جۇرگىزىلەدى. اۆتوموبيل كولىگى باسقارماسى. جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى. جەو قۋاتى 267 مۆت. قۇرايدى, بۇل كومبيناتتى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن 80-90 پايىزعا قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جوندەۋ-مەحانيكالىق زاۋىتى. 2010 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا مۇندا مەتالل يلەكتەۋ كەشەنى ىسكە قوسىلدى. ول سسكوب ۇساتقىش دەنەلەر جانە قۇرىلىس ارماتۋرالارىنا دەگەن مۇقتاجدىعىن تولىعىمەن قامتاماسىز ەتەدى.
كاسىپوداق ۇيىمى ۇجىم مءۇددەسى ءۇءشىن
قازاقستاننىڭ كەن ونەركاسىبىنىڭ فلاگمانى – سوكولوۆ-سارىباي كەن بايىتۋ وندىرىستىك بىرلەستىگىنىڭ تاريحىمەن بىتە قايناسىپ, قويان-قولتىق جۇمىس جاساپ كەلە جاتقان كاسىپوداق ۇيىمىنىڭ اتقارىپ جاتقان جارقىن ىستەرى كوپكە ۇلگى. كومبينات قۇرىلىسى العاش باستالعان كەزدە دۇنيەگە كەلگەن كاسىپوداق ۇيىمى ونىمەن بىرگە تالاي-تالاي اسۋلاردان ءوتىپ, بۋىنى بەكىپ, قاتايىپ, ۇزدىكسىز دامىپ ءوسىپ-ءونىپ كەلەدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ءبىز ءوزىمىزدى ەڭبەك ادامىنىڭ مۇددەسىن لايىقتى قورعاي الاتىن بىلىكتى ۇيىم, ىسكە قابىلەتتى قۇرىلىم رەتىندە تانىتا بىلدىك. «سسكوب» اق باسشىلىعى مەن كاسىپوداق ۇيىمى بىرلەسە وتىرىپ, جۇمىسشىلارعا ءتيىستى ەڭبەك جاعدايىن جاساۋدى, لايىقتى ءومىر دەڭگەيى بويىنشا الەۋمەتتىك-ەڭبەك قۇقىن قامتاماسىز ەتۋدى, دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋدى, ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ شارالارىن ءوتكىزۋدى, سپورتپەن اينالىسۋىن, ارداگەرلەردىڭ, وتباسىلاردىڭ, جاس وتباسىلار ماسەلەلەرىن ويداعىداي شەشۋدى جۇيەلى قامتاماسىز ەتىپ كەلەدى. كاسىپورىندا ۇجىمدىق كەلىسىم-شارت جۇمىس ىستەيدى. ءبىزدىڭ ۇجىمدىق كەلىسىم-شارت ەلىمىزدەگى ەڭ ۇزدىكتەردىڭ ءبىرى دەپ سانالادى. كەلىسىم-شارت ۇجىم قىزمەتىنىڭ بارلىق سالالارىن قامتيدى. جىل ساناپ الەۋمەتتىك پاكەت ءوسىپ كەلەدى. قىزمەتكەرلەرگە بىلىمدەرىن شىڭداۋعا, ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىعىندا دەمالۋ, تەگىن دارىگەرلىك قىزمەت, ءبىر جاسقا دەيىنگى بالاعا جاردەماقى الۋعا جانە تاعى دا باسقا الەۋمەتتىك قولداۋلار كورسەتىلەدى. ءبىز كاسىپوداقتىڭ قورعاۋ فۋنكتسياسىن كاسىپورىننىڭ وركەندەۋىمەن تىعىز بايلانىستىرا وتىرىپ, كەنشىلەردىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋگە تىرىسامىز. ويتكەنى, بۇلاردى ءبىر-ءبىرىنەن ءبولىپ قاراۋعا بولمايدى. قىزمەتكەرلەر ءۇشىن «راسسۆەت» ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىعى, كادرلاردى وقىتىپ, دايىنداۋ ورتالىعى, «گورنياك» ءمادەني ويىن-ساۋىق ورتالىعى, «گورنياك» جاستاردىڭ سپورتتىق كەشەنى, ستاديون قىزمەت جاسايدى. كاسىپورىننىڭ ارداگەرلەرى مەن زەينەتكەرلەرى دە ءبىزدىڭ نازاردان تىس قالىپ كورگەن جوق. ولارعا ارنالىپ ەڭبەك ۇجىمدارىندا كەزدەسۋلەر, جاڭا ءوندىرىس ورىندارىنا ساياحات ۇيىمداستىرىلادى, ماتەريالدىق كومەك كورسەتىلەدى. ۇجىم سەنىمى – بۇل ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن ەرەكشە سەنىمدىلىك, تۇراقتى جۇمىس, العا باسۋ, ەكونوميكالىق جانە وندىرىستىك ماسەلەلەردى تۇسىنە ءبىلۋ, الدىنا قويعان ماقساتتاردى ورىنداۋ. تاتيانا شەرستوبيتوۆا, «سسكوب» اق كاسىپوداق ۇيىمىنىڭ ءتورايىمى.
جارتى جىلدا جەتكەن جەتىستىكتەر
تەمىر كەنىن ءوندىرۋ – 21,332 ملن. توننا. تەمىر كەنىنىڭ العاشقى كونتسەنتراتىن ءوندىرۋ – 8,783 ملن. توننا. تەمىر كەنىنىڭ تاۋارلىق كونتسەنتراتىن ءوندىرۋ – 3,680 ملن. توننا. تەمىر كەندى تاۋارلىق شەكەمتاس ءوندىرۋ – 4,326 ملن. توننا. يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلامالار: كەن بازاسىن كەڭەيتۋ. جوبا قۇنى – 825 ملن. اقش دوللارى, اياقتالۋ مەرزىمى – 2015 جىل. ونىمدىلىگى جىلىنا 7 ملن. توننا جوعارى ساپالى كونتسەنترات بايىتۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى. جوبانىڭ قۇنى – 455 ملن. اقش دوللارى, اياقتالۋ مەرزىمى – 2014 جىل. ونىمدىلىگى جىلىنا 5 ملن. توننا كۇيدىرۋ ماشيناسى مەن قۋاتتىلىعى جىلىنا 1,8 ملن. توننا مەتالدانعان ءونىم ءوندىرەتىن زاۋىت قۇرىلىسى. جوبا قۇنى – 1 230 ملن. اقش دوللارى, اياقتالۋ مەرزىمى – 2014 جىل. ەكولوگيالىق باعدارلاما مەن ەڭبەك قورعاۋ جانە تەحنيكا قاۋىپسىزدىگى كاسىپورىندا قۇرامىنا تومەندەگىلەر كىرەتىن مەنەدجمەنتتىڭ بىرىكتىرىلگەن جۇيەسى ىستەيدى: ISO 9001 ساپا مەنەدجمەنتى جۇيەسى, ISO 14001 قورشاعان ورتا مەنەدجمەنتى جۇيەسى, OHSAS 18001 دەنساۋلىق قورعاۋ جانە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەنەدجمەنتى جۇيەسى, SA 8000 الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك مەنەدجمەنتى جۇيەسى. حالىقارالىق «Du Pont» كومپانياسىمەن بىرگە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن جاقسارتۋ جونىندەگى «لۋچ» جوباسىن ەنگىزۋ جۇرگىزىلۋدە. ەڭبەك قورعاۋ جانە قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسى ەڭبەكتى قورعاۋ مەن قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسىنا جۇمسالعان شىعىن 2011 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا 2,7 ملرد.تەڭگەنى (18,7 ملن. اقش دوللارى) قۇرادى. ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن جاقسارتۋ جونىندەگى «لۋچ» جوباسىن ەنگىزۋ جۇرگىزىلۋدە. وسى جوبا شەڭبەرىندە 2011 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا 15,25 ملن. تەڭگە (104,5 مىڭ اقش دوللارى) يگەرىلدى. سسكوب-تە مەنەدجمەنتتىڭ بىرىكتىرىلگەن جۇيەسى ەنگىزىلدى, ونىڭ قۇرامىنا ISو 9001ساپا مەنەدجمەنتىنىڭ جۇيەسى مەن ISو 14001 قورشاعان ورتانى قورعاۋ جۇيەسىنىڭ مەنەدجمەنتى, OHSAS 18001 دەنساۋلىقتى جانە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ مەنەدجمەنتىنىڭ جۇيەسى كىرەدى.
الەۋمەتتىك سالا
قىزمەتشىلەرگە ارنالعان الەۋمەتتىك باعدارلاما: سىياقىلار, ماتەريالدىق كومەكتەر; نەگىزگى ماماندىق جۇمىسكەرلەرىنە ارنايى اقىسىز تاماق; كوپ بالالى جانە مۇگەدەك بالالارى بار وتباسىلارىنا كومەك; جاس مامانداردى قولداۋ; زەينەتكەرلەردى قولداۋ. ارداگەرلەر ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيدى. كومپانيا ەسەبىنەن قىزمەتكەرلەر بالالارىنا جوعارى ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىكتەر بار. كومپانيانىڭ قارجىلىق قامتاماسىز ەتۋىمەن قىزمەتكەرلەر ءۇشىن كەلەسى مەكەمەلەر جۇمىس ىستەيدى: «گورنياك» مادەني-كوڭىل كوتەرۋ ورتالىعى; «راسسۆەت» ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىعى; «گورنياك» جاستار-سپورت كەشەنى; تۋريستىك دەمالىس بازالارى. قىزمەتكەرلەر مەن ولاردىڭ وتباسىلارىنىڭ مۇشەلەرى ءۇشىن كومپانيا مىناداي ءىرى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرادى: تۋريستىك سلەتتەر, بالالاردىڭ جاڭا جىلدىق ەرتەڭگىلىكتەرى, كۆن فەستيۆالدارى, جازعى جانە قىسقى سپارتاكيادالار.
دەرەك پەن دايەك
1954 ج. 30 ماۋسىم – كسرو مينيسترلەر كەڭەسى سسكوب قۇرىلىسىنىڭ باستالۋى تۋرالى قاۋلى شىعاردى. 1955 ج. قاڭتار – سوكولوۆ كەنىشىندە كەن ءوندىرۋ جۇمىستارى باستالدى. 1956 ج. قاراشا – سارىباي كەنىشىندە كەن ءوندىرۋ جۇمىستارى باستالدى. 1957 ج. تامىز – چەليابى مەتاللۋرگتارىنا تاۋار كەنىنىڭ العاشقى ەشەلونى جىبەرىلدى. 1966 ج. شىلدە – شەكەمتاستاردىڭ ميلليونىنشى تونناسى شىعارىلدى. 1967 ج. شىلدە – شيكى كەننىڭ 100 ميلليون تونناسى ءوندىرىلدى. 1974 ج. قازان – تەمىر كەنى كونتسەنتراتىنىڭ 100 ميلليون تونناسى شىعارىلدى. 1975 ج. ماۋسىم – سوكولوۆ جەر استى كەنىشى پايدالانۋعا بەرىلدى. 1983 ج. اقپان – قورجىنكول كەنىشىنىڭ العاشقى كەزەگى پايدالانۋعا بەرىلدى. 1985 ج. شىلدە – سارىباي كەنىشىنىڭ تەرەڭ دەڭگەي جيەكتەرىن ارشۋعا ارنالعان تەمىر جول توننەلدەرىنىڭ العاشقى كەزەگى پايدالانۋعا بەرىلدى. 2007 ج. مامىر – وڭتۇستىك سارىباي كەنىشىن يگەرۋ جۇمىستارى باستالدى; 2009 ج. قىركۇيەك – التىنشى ەنەرگەتيكالىق بلوكتى سالۋعا بايلانىستى جەو قۋاتى 267 مۆت.-عا دەيىن ءوستى. 2010 ج. 23 ماۋسىم – مەتالل يلەكتەۋ زاۋىتى ىسكە قوسىلدى. ________________________ دايىنداعان جىلقىباي جاعىپار ۇلى.
