«جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋلارى بار ەلدەردىڭ كوبەيۋى, يادرولىق, حيميالىق, بيولوگيالىق جانە راديولوگيالىق قارۋدىڭ دەسترۋكتيۆتى كۇشتەردىڭ قولىنا ءتۇسۋ قاۋپىن تۋدىرادى. يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى بۇگىنگى قۇقىقتىق باسا XX عاسىر سوڭىندا «يادرولىق دەرجاۆالار كلۋبىنىڭ» كەڭەيۋىنە توسقاۋىل بولا المادى. يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارتقا نەگىزدەلگەن بارشامىزعا قاجەت تاراتپاۋ رەجىمىن نىعايتۋ تەرەڭ مەنتالدى وزگەرىستەر مەن كوپجاقتى جاڭا ساياسي شەشىمدەردى تالاپ ەتەدى دەپ ويلايمىن. تاراتپاۋ سالاسىنداعى سەنىمدى نىعايتا ءتۇسۋ ءۇشىن مىنانداي شارالار اتقارۋدى ۇسىنامىن», دەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى.
پرەزيدەنت مەملەكەتتەر اراسىنداعى سەنىم قاجەتتىگى تۋرالى ايتا كەلىپ, يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ تۇرعىسىندا مىناداي شارالاردى اتقارۋ قاجەتتىگىنە باسا نازار اۋداردى.
ء«بىرىنشى. يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارتتان شىعۋ پروتسەسىن قيىنداتۋ قاجەت دەپ سانايمىن. قحدر-دىڭ ارەكەتى يادرولىق قارۋدى يەلەنسەم دەگەن امبيتسياسى بار باسقا ەلدەردى وسىنداي قادامعا يتەرمەلەۋى مۇمكىن. يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارتقا كۇمان كەلتىرمەي, بۇل شارتتى بۇزاتىن ەلدەر ءۇشىن وسىنىڭ ناقتى سالدارىن (سانكتسيا شارالارىن قوسا العاندا) ايقىندايتىن بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ارنايى قارارىن ازىرلەۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى ۇسىنامىن.
ەكىنشى. جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋلارىن يەمدەنۋگە جانە تاراتۋعا قاتىستى قاتاڭ شارا قولدانۋدىڭ ناقتى جۇمىس ىستەيتىن مەحانيزمىن ازىرلەۋ كەرەك. مۇنداي كوپجاقتى كەلىسىمدەردى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ جەكەلەگەن قارارلارىندا بەكىتۋ قاجەت. جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋلدارىن يەمدەنۋ نيەتىنە جول بەرمەۋدىڭ باستى شاراسى رەتىندە اتوم قارۋىن يەلەنۋدەن ەرىكتى تۇردە باس تارتقان جانە يادرولىق قارۋى جوق مەملەكەتتەرگە يادرولىق دەرجاۆالاردىڭ بەرەتىن كەپىلدىگىن زاڭ جۇزىندە مىندەتتەيتىن جۇيەنى دامىتۋ قاجەت.
ء ۇشىنشى, جاھاندىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن جاڭارتۋ پروتسەسىنىڭ ءساتتى نەمەسە ءساتسىز بولۋى الەمدىك قوعامداستىقتىڭ ميليتاريستىك ءاناحرونيزمدى ەڭسەرۋ قابىلەتىنە تىكەلەي بايلانىستى. ەش ماعىناسى جوق ءارى ارانداتۋشىلىق تۋعىزاتىن اسكەري بلوكتارعا ءبولىنۋدى وتكەننىڭ ۇلەسىنە قالدىرۋ كەرەك.
ءدال وسى تۇستا مەملەكەتتەر اراسىنداعى سەنىم اسا قاجەت. مەن سوعىسقا قارسى جالپىالەمدىك شارالار تۋرالى كوزقاراسىمدى «الەم, XXI عاسىر» اتتى مانيفەسىمدە ءبىلدىردىم.
ءتورتىنشى. حالىقارالىق قارىم-قاتىناسقا ساياسي سەنىم مەن جۇيەلى ديالوگتى مىندەتتى تۇردە قايتارۋ كەرەك. ءىس-قيمىلدى تولىقتاي قامتيتىن بىرلەسكەن جوسپار سونىڭ جارقىن مىسالى بولماق. يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسىنا قاتىستى مامىلە قارۋدى تاراتپاۋ سالاسىنداعى كوپ جاقتى ديپلوماتيانىڭ تابىستى بولاتىنىن كورسەتتى.
بەسىنشى. جاپپاي قىرىپ-جوب قارۋلارىنىڭ تارالۋىمەن كۇرەس جۇرگىزۋدەگى ءتيىمدى قۇرالدىڭ ءبىرى ‒ يادرولىق قارۋدان ازات ايماقتار قۇرۋ. سونداي-اق, بۇل ۇجىمدىق سەنىم ءبىلدىرۋدىڭ ۇلگىسى بولىپ تابىلادى. تاياۋ شىعىستا يادرولىق قارۋدان ازات ايماق قۇرۋ كۇش-جىگەر جۇمساۋدى جالعاستىرۋدى ماڭىزدى دەپ سانايمىن. مۇددەلى تاراپتاردى جۇمىستى جاڭعىرتۋعا شاقىرامىن جانە كەيبىر ەلدەر اراسىنداعى تۇسىنىسپەۋشىلىكتەر جاقىن ارادا شەشىمىن تابادى دەپ ۇمىتتەنەمىن.
التىنشى. بۇگىندە عىلىمي جەتىستىكتەردى پايدالانىپ, جانتالاسا قارۋلانۋدىڭ جاڭا تولقىنىنىڭ تۋىنداۋ قاۋپى بار. وسىعان وراي, حالىقارالىق قوعامداستىق جاڭا اسكەري جانە اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ جاسالۋى مەن تارالۋىنا باقىلاۋدى كۇشەيتۋگە ءتيىس. سەنىم شارالارى عارىش كەڭىستىگىن ميليتاريزاتسيالاۋدىڭ الدىن الۋعا قاتىستى ورتاق ۇستانىم قالىپتاستىرۋ بارىسىندا دا كەرەك بولادى. الەمدىك يادرولىق دەرجاۆال اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك پەن ءوزارا سەنىم جاعدايىندا عانا كوپتەگەن قاقتىعىستىڭ الدىن الىپ, ءتيىمدى رەتتەۋگە بولاتىنى بۇگىنگى كۇننىڭ شىندىعىنا اينالدى. يادرولىق اپاتتى بولدىرماۋ ءۇشىن ولارعا ادامزات الدىنداعى زور جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلگەن. اسىرەسە, ءىرى يادرولىق دەرجاۆالار يادروسىز الەم قۇرۋ ءۇشىن كۇرەستىڭ الدىڭعى شەبىندە بولىپ, جاپپاي قىرىپقىرىپ-جويۋ ققارۋلارىن قىسقارتۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتۋى قاجەت. بىراق بۇل باسقا ەلدەر سىرت قالۋعا ءتيىس. ولار ەشتەڭەگە ىقپال ەتە المايدى دەگەندى بىلدىرمەيدى», دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
