شيرەك عاسىردا نارىقتىق ەكونوميكا قاعيدالارىنا نەگىزدەلگەن ىرگەلى مەملەكەت قۇرىپ, «قازاقستان-2030» ستراتەگياسىنىڭ ورىندالۋى ارقىلى مەملەكەت دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇستى. ەندىگى مەجە – ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك جاڭعىرۋ. جولداۋدىڭ تاقىرىبىنان كورىنىپ تۇرعانداي, بۇگىنگى كۇنى قوعام دا, مەملەكەت تە, ءتىپتى ازاماتتارىمىزدىڭ وي-ساناسى دا كەزەكتى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن باستان وتكەرەتىن كەزەڭگە كەلدى.
ەلىمىز ءوزىنىڭ 25 جىلدىق دامۋ كەزەڭىنەن ابىرويمەن ءوتتى. الەمدىك ارەنادا بيىك بەلەستەرگە كوتەرىلدى. ءوزىنىڭ دامۋ قارقىنىن وزىق ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋىمەن دالەلدەدى. پرەزيدەنت تالداپ كورسەتكەن, ادامزات جاڭا ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا داۋىرىنە اياق باسقان زاماندا مەملەكەتىمىزدىڭ الدىڭعى كەزەڭدەگى وسى جاڭعىرۋى ارقىلى ەلىمىزدە بۇعان العىشارتتار جاسالىپ, بەرىك نەگىز قالاندى. سونىمەن بىرگە, بۇگىندە حالىقارالىق احۋال دا قارقىندى تۇردە وزگەرۋدە. ەلباسى سوزىمەن ايتساق: «زاماناۋي تەحنولوگيالار دۇنيەنى وزگەرىسكە ۇشىراتۋدا. جاھاندىق تەحنولوگيالىق ىلگەرىلەۋشىلىكتەر وزىمەن بىرگە سىن-قاتەرلەردى دە, سونداي-اق ءوسىمنىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن دە الىپ كەلۋدە». سوعان بايلانىستى جاھاندى جايلاعان ينتەگراتسيالىق, ەكونوميكالىق جانە گەوساياسي ۇدەرىستەردىڭ بەدەلدى ءارى بەلدى قاتىسۋشىسى بولىپ سانالاتىن قازاقستان دا باستى الەمدىك ترەندتەرگە ساي دامۋدىڭ وزىندىك جولىن قالىپتاستىرۋدا. وعان مەملەكەت باسشىسىنىڭ كەشەگى قازاقستاندىق باسىلىمداردا جاريالانعان جولداۋىنىڭ جاڭا, سەرپىندى ءارى وتە ۇتىمدى ۇلگىسى ايقىن دالەل.
بۇل جاي عانا ونەركاسىپتىك مودەرنيزاتسيا ەمەس. جولداۋدا تەحنولوگيالىق, ساندىق, يندۋستريالىق وركەندەۋدىڭ وزەكتى تۇستارى قامتىلعان. ەلباسى سان-سالا بويىنشا جاقىن بولاشاقتا مەملەكەتتىڭ جۇرەر جولىن ايقىنداپ بەردى. مۇندا بەلگىلەنگەن مىندەتتەر ن.نازارباەۆتىڭ جاھاندىق قاتەرلەرگە دە بەرگەن جاۋابى ىسپەتتى. ەلباسى الدىمىزدا جۇزەگە اسىراتىن 10 نەگىزگى مىندەتتى اتاپ كورسەتكەن. ماسەلەن, يندۋستريالاندىرۋدا جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, رەسۋرستىق الەۋەتتى ودان ءارى دامىتۋ, اگروونەركاسىپ كەشەنىن قارقىندى دامىتۋ ءۇشىن «اقىلدى تەحنولوگيالاردى» قولدانۋ, كولىك-لوگيستيكا ينفراقۇرىلىمىنىڭ تيىمدىلىگىن ودان ءارى ارتتىرۋ, قۇرىلىسقا جانە كوممۋنالدىق سەكتورعا زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ سەكىلدى ماسەلەلەردىڭ قاي-قايسى دا بۇگىنگى قوعامدا ەرەكشە ماڭىزعا يە. وسى الدىمىزعا قويىلعان كەشەندى مىندەتتەردىڭ كوشىن ساندىق تەحنولوگيالار باستاپ تۇرۋى بەكەر ەمەس. زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەل ءومىرىنىڭ باسىم سالالارىنا ەنگىزۋ ارقىلى ەكونوميكالىق دامۋدىڭ جاڭا مودەلىن جاساۋ – بۇگىنگى كۇننىڭ باستى تالابى.
بۇگىنگى كۇنى ءار تيىننىڭ سۇراۋى كۇشتى. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا مەملەكەت بۇكىل قازاقستان بويىنشا جاڭا باعدارلامالاردى قولعا الۋعا ميللياردتاردى بولەتىن بولادى. ءبىزدىڭ ەلباسى يندۋستريالىق سالادا جاڭا تولىق كەشەندى سالالار پايدا بولاتىنى تۋرالى ايتتى. وسىنداي كۇردەلى تاپسىرمانى الدىمىزعا قويىپ وتىرعاندىقتان قاراجات مەيلىنشە ءتيىمدى يگەرىلۋى ءتيىس. ءار جوبانىڭ ناقتى مەرزىمى, باقىلاۋ ينديكاتورى جانە ناقتى جاۋاپكەرشىلىكتى موينىنا العان لاۋازىمدى تۇلعانى كورسەتە وتىرىپ, تولىققاندى بيزنەس جوسپارى رەتىندە دامىتۋ قاجەت. بۇل تۇرعىدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوز جولداۋىندا جەمقورلىقپەن كۇرەس جانە زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن باسىم مىندەتتەردىڭ قاتارىنا قوسىپ, جەمقورلىقپەن كۇرەستى كۇشەيتۋ تۋرالى تاپسىرماسى دەر كەزىندە جاسالعان قادام بولدى.
جولداۋداعى ەڭ ماڭىزدى جەتىنشى باسىمدىق – ادامي كاپيتال ساپاسىن جاقسارتۋ. الەمدە جاڭا تەحنولوگيالار مەن اقپارات اعىمىنىڭ تەز وزگەرۋىنە بايلانىستى ءبىز سول ۇدەرىستەن قالماي, باسەكەگە قابىلەتتى بولۋىمىز قاجەت. بۇل رەتتە اتا-بابالارىمىزدان قالعان تاريحي-رۋحاني مادەنيەتىمىز بەن سالت-ءداستۇرىمىزدى ساقتاي وتىرىپ, بۇگىنگى زاماننىڭ تالابىنا ساي جاڭا بۋىندى قالىپتاستىرۋ ماڭىزدى. ول ءۇشىن لاتىن ءالىپبيى جانە ءۇش ءتىلدى وقۋعا كەزەڭ-كەزەڭىمەن كوشۋ, ءىت-ءبىلىمدى, قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ ماقساتىندا اتقارىلاتىن جۇمىستار ناقتى كورسەتىلگەن. جولداۋدا «بارشاعا تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدى جالعاستىرۋ جايىنىڭ ءسوز بولۋى دا – جاستاردىڭ كەلەشەگى ءۇشىن جاسالىپ وتىرعان بايىپتى قادام.
سونىمەن قاتار, ەلباسى جولداۋىندا نارىققا جاڭا مامان دايىنداپ جاتقان جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنا باسا نازار اۋدارۋ كەرەكتىگى جونىندە ايتىلعان. ولاردىڭ كادرلىق قۇرامىنا, وقىتۋ ادىستەمەسىنە, ماتەريالدىق بازاسىنا باسا نازار اۋدارىپ, تالاپتى كۇشەيتۋ – جوعارى ءبىلىمنىڭ ساپاسىن ارتتىرا تۇسەتىنى انىق.
«ۇلتتىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ ءۇشىن مادەنيەتىمىز بەن يدەولوگيامىزدى ودان ءارى دامىتۋىمىز كەرەك» دەگەن ەلباسى سوزىندە ۇلكەن ماعىنا جاتىر. سەبەبى, ءار حالىق, ءار مەملەكەت عاسىرلار بەدەرىندە رۋحاني جاڭعىرىپ, جاڭارىپ وتىرادى. ال رۋحاني جاڭعىرۋ مەن جاڭارۋدا ءبىلىم بەرۋدىڭ ءرولى زور. ءبىز ءوزىمىزدىڭ ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرىمىزدى ساقتاي, ەسكەرە وتىرىپ, الەمدە بولىپ جاتقان جاڭالىقتاردى قابىلداي ءبىلۋىمىز كەرەك. بىرنەشە ءتىلدى بىلگەن ادام ەشتەڭەدەن ۇتىلمايدى.
مەملەكەت باسشىسى ايقىنداعان ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا – ەكونوميكانىڭ جەدەل تەحنولوگيالىق جاڭارۋىنا سونى سەرپىن, يننوۆاتسيالىق سالاعا قۋاتتى كۇش بەرەتىنى كامىل. ەلباسىمىز كەلەشەگى زور باستامالار مەن ىرگەلى جوبالار نەگىزىندە يندۋستريالاندىرۋ سالاسىن وركەندەتۋ ءۇشىن جۇيەلى جۇمىستار اتقارۋ تۋرالى الدىمىزعا ستراتەگيالىق مىندەتتەر قويدى. بۇل تۇرعىدان العاندا 2018 جىل – قازاقستان ءۇشىن اسا ماڭىزدى جىل بولادى. ءبىزدىڭ ەلىمىز اسا ماڭىزدى قادام – ونەركاسىپ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ مەن «تسيفرلىق ءداۋىر» تالاپتارىنا ساي بولۋ ءۇشىن بىرنەشە قايتا قۇرۋلاردى ءبىر مەزەتتە جۇزەگە اسىرۋى كەرەك. اۋىرتپاشىلىقتار از ەمەس, الايدا ناتيجەسى جەمىستى بولاتىنى ءسوزسىز.
قورىتا كەلگەندە, ەلباسىمىزدىڭ بيىلعى جولداۋى دا بىرلىگى بەكەم ەلىمىزدى اسقارالى اسۋلارعا جەتكىزىپ, جارقىن بولاشاقتىڭ باعدارىنا اينالاتىندىعىنا سەنىم ءشۇباسىز.
وركەن تاجىباەۆ,
قۇرمانعازى اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى