قازاقستان • 08 قاڭتار, 2018

شيرەك عاسىردىڭ شىنايى تاريحى

550 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى جەتىس­تىك­تەرىمىزدىڭ ماڭىزدى­لى­عىن باعالاي وتىرىپ, ءبىز بولا­شاق­قا سەنىممەن قاراي الامىز. ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ەگە­مەن­­دىگىمىزدىڭ العاشقى جىلدارى انىق­تاعان ستراتەگياسىنىڭ ارقا­سىندا ەلىمىز از ۋاقىت ىشىندە الەم­دىك دەڭگەيدە قۇرمەتكە يە, جەتىس­تىكتەرىن تانيتىن, سوزىنە قۇلاق سالاتىن مەملەكەتكە اينالدى. الەم وزگەرۋ جولىندا, بىراق ءبىز ۇلتتىق يدەيانى ساقتاپ, تاريحي مۇرا, قۇندىلىقتاردىڭ قاسيەتىن جوعالتپاي, كەيىنگى ۇرپاققا امانات ەتۋىمىز كەرەك. جۋىردا جارىق كورگەن ەلباسىنىڭ «تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى» كىتابى بۇگىنگى قوعامعا اسا قاجەتتى جانە كەيىنگى ۇرپاققا امانات ەتەر قۇندى دۇنيە.

شيرەك عاسىردىڭ شىنايى تاريحى

ءبىزدىڭ ستۋدەنتتەر قاۋىمىنا بۇل كىتاپ كۇندەلىكتى قولداناتىن قۇ­ندى وقۋلىق تا دەر ەدىم. ويتكەنى ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تاريحى قامتىلعان, بولاشاعىمىزدى بەلگىلەپ بەرگەن كىتاپ. بۇگىندە ەگەمەن ەلدىڭ ەنتسيكلوپەدياسى دەپ باعالانعان, تاريحي پۋبليتسيس­تيكا جانرىندا جازىلعان تۋىن­دىدا جاس مەملەكەتتىڭ نە­گىزى قالانعان كۇننەن باستاپ ونىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭدەرىنىڭ ەرەك­شە­لىكتەرى مەن 26 جىلدىق داۋى­رىندەگى ىشكى جانە سىرتقى سىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋگە بايلانىستى قابىلدانعان شەشىمدەردىڭ ءمان-مازمۇنى مەن تەتىكتەرى ەگجەي-تەگجەيلى باياندالادى. «قازاق­ستاندىق دامۋ ۇلگىسىنىڭ» تا­بي­عاتى مەن ونىڭ ەۆوليۋتسيا­سى, باستى ۇستانىمدارىمەن قوز­عاۋ­شى كۇشتەرى جان-جاقتى سارا­لانعان. قازاقستاندى جاڭ­عىر­تۋ­­دىڭ ءۇش تولقىنى كەڭىنەن اشىپ كورسەتىلگەن. جالپى تۋىن­دى اۆتورىنىڭ ءوزى ايتقان­داي, كىتاپ كەمەل كەلەشەككە ءوزى­نىڭ قازاق­ستاندىق جولىمەن قارىشتاعان جاسامپاز حالىققا ارنال­عان. سونداي-اق ەلباسى جۋىرد­ا جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇح­باتىندا كىتاپتى ءوزىنىڭ جەكە تاجىريبەلەرىنەن تۇيگەن نەگىزدى ويلارىنا سەنە وتىرىپ جازعانىن ايتىپ ءوتتى. ەلىمىز شيرەك عاسىر­دىڭ ىشىندە قالىپتاسقان ۇلتتىق مەملەكەتتىگى, ءتيىمدى نارىقتىق ەكونوميكاسى, دەموكراتيالىق قوعامدىق قۇرىلىسى مەن حالىقارالىق جوعارى بەدەلى بار زاماناۋي مەملەكەتكە اينالدى. قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىمىزدىڭ بارلىعى اسا كورەگەندىلىكپەن جۇرگىزىلگەن رەفورمالار مەن يننو­ۆاتسيالاردىڭ ناتيجەسى.

ەلىمىزدىڭ جاڭا تاريحى تۇتاس قامتىلعان, مازمۇنى اسا باي كىتاپتىڭ ءار ءبولىمىنىڭ اتاۋلارىنا دا ەرەكشە ءمان بەرىلىپ, قازاقستاندىق قۇندىلىقتار­دىڭ داۋىرلىك وقيعالارى ناقتى ءارى ءدال سۋرەتتەلگەن. ەلىمىز­دىڭ جارقىن ساتتەرى باياندالعان. ەلباسى تۋىندىسىنداعى: «قازاق­ستان­دى جوعارى دامىعان مەملەكەتكە اينالدىراتىن – ازات ويلى, جاڭاشىل دا جاسامپاز ازاماتتارى. ول ءۇشىن اركىم جان-جاقتى جانە كەمەل بىلىمگە دەن قويىپ, قاجىرلى ەڭبەك پەن ءوزىن-ءوزى تولاسسىز جەتىلدىرۋدى ءومىر سالتىنا اينالدىرۋى قاجەت», دەگەن ونەگەلى سوزدەرى دە اسىرەسە جاستار­دى جىگەرلەندىرىپ, كەمەل ىستەر­گە جەتەلەيدى. سوندىقتان دا جاڭعىرۋ جولىنا تۇسە العان قازاق ەلىنىڭ جاڭا داۋىردەگى دامۋ تاريحى كەڭىنەن تارقاتىلعان بۇل ەنتسيكلوپەديانى, اسىرەسە جاس­تارعا دارىپتەۋ ماڭىزدى. قازاق­ستان­نىڭ جاڭا تاريحىنان سىر شەر­تەتىن, ءاربىر داتا, وقيعا ناقتى كور­سە­تىل­گەن تۋىندى ۋاقىت وتە كەلە ەل تۋرالى تاپتىرماس تانىمدىق وقۋ قۇرالىنا اينالارى ءسوزسىز.

ساتتار قۋاشباي,

ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق  ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار