تەاتر • 08 قاڭتار, 2018

جانار اپايدىڭ قۋىرشاق تەاترى

2100 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ول جامبىل اۋىلىنداعى مەكتەپتىڭ كىتاپحاناسىنان ورىن الىپتى. «ماقتا قىز», «تازشا بالا», «مىستان كەمپىر», «باۋىرساق», «ماقتانشاق بالا», «تۇلكى مەن قۇمىرا», «بەس ەشكى» سياقتى قازاق جانە ورىس ەرتەگىلەرى, جان-جانۋارلار بەينەسىندەگى قۋىرشاقتار – ۇيىرمەنىڭ باستى كەيىپكەرلەرى. شاعىن تەاتر قورىندا 50-دەي قۋىرشاق بار. 

جانار اپايدىڭ قۋىرشاق تەاترى

ۇيىرمە «ەرتەگىلەر الەمىندە» دەپ اتالادى. كىتاپحاناعا كىر­گەن بەتتە قۋىرشاقتار قار­سى الا­دى. كىتاپحاناشى جا­نار قوي­شى­بايقىزى ەرتەگى كەيىپ­كەر­لە­رىنە كيىمدەردى دە ءوزى تىگەدى ەكەن. جۇمساق ويىنشىقتاردى سا­­تىپ الادى. ولاردى سوگىپ, قول­­عا ىڭعايلاپ قايتا تىگىپ شى­­عادى. جۇمىس ۇستەلى ءتۇرلى-ءتۇستى قاعاز, كارتون, ماتالار, جىپتەر, ماقتا, مونشاقتار, اعاش, تەرى, بوياۋلارعا تولى. كە­­زەك­تى ەرتەگى قويىلىمىنا داي­­­ىندالۋدا. ساحنالىق كو­رى­­نىستى دە ءوزى دەكوراتسيالايدى. ماقساتى – وقۋشىلاردىڭ ادە­­بيەتكە قۇشتارلىعىن وياتۋ, ولار­­دى كىتاپ وقۋعا ىنتالاندى­رۋ, تەاتر, ونەر الەمىنە دەگەن قىزىعۋشىلىقتارىنا مۇم­­كىندىك بەرۋ. ۇيىرمە اۋدان ورتالىعىنداعى «پسي­حولوگيا-پەداگوگيكالىق تۇ­زەۋ ورتالىعىندا» تاربيەلەنىپ جات­قان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى با­لالارعا ەرتەگىلەرىن كورسەتىپ, قۋا­نتىپ قايتىپتى.

– العاشىندا قۋىرشاقتاردى قاعازدان جاسادىم. قولعا كيگەندە قۋىرشاق قيمىلعا كەلەتىندەي بولۋى كەرەك. ءجىپ نەمەسە سىم ار­قىلى قوزعالتاتىن تۇرلەرى دە بار. ساحنالىق قويىلىمدارعا كەي­ى­پكەر رەتىندە قاتىسۋ وقۋ­شى­لارعا, ارينە وتە قىزىق, دەيدى جانار قويشىبايقىزى.

ساحنانىڭ ەرتەگى ماز­مۇ­نى­نا ساي بەزەندىرىلۋى, اسەم تا­بيعاتتى جانداندىرا­تىن دى­بىستارعا ەرەكشە ۇيلە­سىم­دىلىك قاجەت. ۇيىرمەگە تو­ميريس ابدراحمانوۆا, ما­حاببات ءجۇنىسوۆا, اياجان ايت­قۇلوۆا, مار­گاريتا جانە كا­رينا كي­چيگينالار, سوفيا كو­زين­س­كايا, ۆيكا ترەبا سياقتى مەكتەپ وقۋشىلارى تۇراقتى تۇردە قاتىسادى.

جانار قويشىبايقىزىنىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپ كىتاپحاناسى جۇمىسىن نەگىزى 3 تىلدە جۇرگىزىپ, جىل مەزگىلدەرىنە بايلانىستى وقۋلار ۇيىمداستىرادى. بي­ىل «نەدەليا دەتسكيح سكازوك», «مير كنيگ ۆ ميرە دەتستۆا», «پۋ­تەشەستۆيا ۆ مير سكازوك», «ۆ گوس­تياح ۋ اندەرسونا», «ۆ گوستياح ۋ پۋشكينا» جانە باسقا ەرتەگىلەر بوي­ىنشا دا ءۇش تىلدە وقۋلار وت­كىزەدى. وقۋشىلار قازاق, ورىس, اعىل­شىن تىلدەرىندەگى ولەڭدەردى مانەرلەپ وقىپ نەمەسە جاتقا ايتىپ, ءبىلىم-بىلىكتەرىن دامىتادى. ۇيىرمەگە قاتىسۋشى وقۋشىلار ەر­تەگىلەردى دە ءۇش تىلدە سويلەتىپ, بەينەلەيدى.

– ەرتەگىنى وقيمىز, تالدايمىز. ءار وقۋشىنىڭ قابىلەتىنە ساي كەيىپكەرلەردىڭ ءرولىن بەرە­مىن. ساحناعا شىققان سايىن شى­عارماشىلىق شابىت, ىز­دە­نىسكە تۇسەدى. ساۋساقتاردى جات­تىق­تىرامىز. بالالار كيىم­دەر­دى ساۋساقتارىنا كيەدى. ەر­تە­گىنىڭ ءماتىنىن ايتا وتىرىپ ساۋ­ساقتارىن قيمىلداتىپ, سيۋجەت جاسايدى. كورىنىستى پەردەنىڭ سىرتىندا تۇرىپ نەمەسە قوزعالا ءجۇرىپ كورسەتەدى. تەاترداعىداي داۋىس ىرعاعى, بەت الپەتىنىڭ وزگەرۋى, قول قيمىلدارى, دە­نە ءبىتىمىنىڭ وزگەرۋى, ءجۇرىس-تۇ­رىس قوزعالىستاعى بەينەلەر كور­سەتىلەدى, دەيدى ۇيىرمە جە­تەكشىسى.

قازىر ۇيىرمە وقۋشىلارى ە. ەلۋباەۆتىڭ «اسار», قادىر مىرزا ءالىنىڭ «قوتىر تورعاي» جا­نە «ۇر, توقپاق!» سەكىلدى ەر­تە­­گىلەرىن وقىپ دايىندالۋدا. جىل سايىن 30-داي ەرتەگى ساحنالانادى.

فاريدا بىقاي,

«ەگەمەن قازاقستان»

پاۆلودار وبلىسى,

لەبياجى اۋدانى

سۋرەتتى تۇسىرگەن

قانات سۇلتانعازين

سوڭعى جاڭالىقتار