وڭىرلىك كەزدەسۋدە سويلەگەن حالىقارالىق ۇيىمدار ساراپشىلارىنىڭ پىكىرىنە جۇگىنەر بولساق, ەڭبەك ميگرانتتارىنان تىس, تەك بوسقىندار اراسىندا جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەر ولاردىڭ العاشقى 5 جىل ىشىندە تۋبەركۋلەزگە شالدىعۋىنىڭ دەڭگەيى جوعارىلىعىن انىقتاعان. ارينە, ءۇي-كۇيى جوق ادامدا قانداي جاعداي بار, سوندىقتان دا ولاردىڭ الەۋمەتتىك دەرت سانالاتىن تۋبەركۋلەزبەن اۋرۋىنىڭ ءبىر استارىن وسىدان دا ىزدەۋگە بولار. ەلىمىزدىڭ شەكاراسىن بوسقىندار لەگى باسپاعانىمەن جاقىن كورشىلەردەن كەلەتىن ەڭبەك ميگرانتتارى بارشىلىق. ال تۋبەركۋلەزدىڭ جۇقپالى ءارى اۋا ارقىلى تاراي بەرەتىنىن ەسكەرە كەلە, ۇكىمەت بىرنەشە جىل بۇرىن وڭىرلىك باسقوسۋلار وتكىزۋدى باستادى. استانادا جەلتوقسان ايىندا وتكەن ورتالىق ازيا ەلدەرىندە تۋبەركۋلەزگە ترانسشەكارالىق باقىلاۋ جۇرگىزۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان جوعارى دەڭگەيلى ءۇشىنشى وڭىرلىك كەزدەسۋدە ءبىراز ماسەلەنىڭ باسى قايىرىلدى.
ءيا, بۇگىنگى مەديتسينانىڭ جەتىستىگىنە, اۋرۋلاردى ەمدەۋدە جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ قولدانىلۋىنا قاراماستان تۋبەركۋلەز دەرتىن تولىق اۋىزدىقتاۋ مۇمكىن بولماي وتىر. ونى كەزدەسۋگە قاتىسقان بىلىكتى ساراپشىلاردىڭ ءوزى مويىنداعان. ماسەلەن, «ستوپ تب» سەرىكتەستىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى ليۋچيكا ديتيۋ الەم بويىنشا وسى اۋرۋ ءتۇرىنىڭ تارالۋىنا كوشى-قوننىڭ ءوز «ۇلەسىن» قوسىپ وتىرعانىنا قىنجىلىس ءبىلدىردى. «الەمدەگى تۋبەركۋلەزبەن اۋىراتىنداردىڭ 10 پايىزىنان استامى ميگرانتتار» ەكەنىن ايتقان ول دۇنيە جۇزىنە كەڭىنەن تارالعان ءۇش جۇقپالى اۋرۋدىڭ قاتارىنداعى ينفەكتسيانى اۋىزدىقتاۋدا كۇش-جىگەردى بىرىكتىرۋ قاجەتتىگىن, بۇل ورايدا ىنتىماقتاستىقتى ءتيىمدى دامىتۋدا قازاقستاننىڭ ورتالىق ازياداعى كورشىلەرمەن ۇنقاتىسۋدى باستاپ, بىرقاتار مەملەكەتپەن ەكىجاقتى كەلىسىمدەرگە قول قويعانىنا ريزاشىلىعىن جەتكىزدى. جالپى, ەلىمىزدە وسى ءبىر جۇقپالى دەرتكە قارسى كۇرەسكە قاتىستى 2014-2020 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپار قابىلدانعانى ءمالىم. سونىڭ ارقاسىندا اۋرۋ قارقىنى سايابىرلاعان. فتيزيوپۋلمونولوگيا ۇلتتىق زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى مالىك ادەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا تۋبەركۋلەز دياگنوزىمەن ديسپانسەرلىك تىركەۋدە تۇرعان 9 مىڭنان استام ادام بار. اۋرۋعا شالدىعۋ 100 مىڭعا شاققاندا سوڭعى 10 جىل ىشىندە 3,3 ەسەگە, ال ءولىمنىڭ 5,4 ەسەگە تومەندەگەنىن ايتقان ول تۋبەركۋلەزدى دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدىڭ قازاقستان ازاماتتارى ءۇشىن تولىق تەگىن اتقارىلاتىنىن, ال 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ تۇرۋعا ىقتيارحاتى بار تۇلعالاردىڭ دا سونداي قۇقىققا يە بولاتىنىنا توقتالدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەديتسينالىق كومەكتى ۇيىمداستىرۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى لاۋرا احمەتنيازوۆا ەلىمىزگە جىل سايىن 300 مىڭنان ميلليونعا دەيىن كەلەتىن ەڭبەك ميگرانتتارىنىڭ 15 پايىزىنىڭ تۋبەركۋلەز, ايتۆ (سپيد) سىندى جۇقپالى اۋرۋلارعا شالدىعۋ مۇمكىندىگىن تىلگە تيەك ەتتتى.
جاعىمدى جايتتى دا ايتا كەتكەن ءلازىم. تۋبەركۋلەزدى انىقتاۋ بويىنشا جۇرگىزىلەتىن شارالار دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ ۇسىنىمىندا 70 پايىز بولۋى كورسەتىلسە, ەلىمىزدە بۇل كورسەتكىش 80 پايىزدى قۇرادى, تۋبەركۋلەزدىڭ دارىلەرگە ءتوزىمدى فورمالارىن ەمدەۋدە دە ايتارلىقتاي جەتىستىكتەر بار. «بۇل اۋرۋمەن كۇرەستە قوعام مۇشەلەرىنىڭ ءتۇسىنۋى مەن بەلسەندىلىگى وتە ماڭىزدى. ەگەر بىرنەشە جىل بۇرىن ەكى ۇەۇ عانا بىزگە كومەككە كەلسە, قازىر ولاردىڭ سانى 12-گە جەتتى. ازاماتتاردىڭ تۋبەركۋلەزدەن تولىق ايىعۋعا بولاتىنىن ءبىلۋى ماڭىزدى. ءتىپتى ەلىمىزدە ءتوزىمدى فورمالارىمەن كۇرەستە جاقسى ناتيجەلەر بايقالدى. ول ۇكىمەت تاراپىنان وتە جوعارى ساپالى پرەپاراتتاردىڭ ساتىپ الىنۋىنىڭ ارقاسىندا جۇزەگە استى» دەيدى م.ابەنوۆ.
استاناعا جيىلعان القالى توپ ەڭبەك ميگرانتتارىندا اۋرۋ انىقتالعان جاعدايدا ەلدەن شىعارىپ جىبەرمەي, ەمدەۋدى باستاپ كەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. سەبەبى ەڭبەك ميگرانتى شەت جەردە جۇرگەن شامالى ۋاقىتىندا اقشا تاپسام دەيدى. ال ەگەر اۋرۋ انىقتالعان كۇنى ەلدەن شىعارىلاسىڭ دەسە ولار تەكسەرىلۋدەن بوي تاسالاۋدىڭ جولىن تابادى. سوندىقتان ەڭبەك ميگرانتىنىڭ ۋاقىتشا كەلگەن مەملەكەتىندە دە, كەيىن ەلىنە قايتقاندا ەمدى جالعاستىرا الامىن دەگەن سەنىمىنىڭ ورناۋى دا ماڭىزدى دەگەن پىكىرلەرىن جەتكىزدى.
انار تولەۋحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
