تاراپتار كاسپي ماسەلەلەرىنە قاتىستى كۇن ءتارتىبىنىڭ بىرقاتار ماڭىزدى تۇستارىن, سونىڭ ىشىندە كاسپي تەڭىزىنىڭ ءتۇبى مەن جەر قويناۋىن ءبولۋ, اۋماقتىق جانە iشكi سۋلاردا ءجۇزۋ رەجىمi, تەڭiزدىڭ تۇبiمەن سۋاستى قۇبىرلاردى جۇرگىزۋ, تەڭىزدەر مەن الەم مۇحيتىنا ەركىن قول جەتكىزۋ سىندى وزگە دە وزەكتى جاعداياتتاردى قاراستىردى.
ءماجىلىستىڭ نەگىزگى ناتيجەسى كاسپي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كونۆەنتسيانىڭ جوباسى بويىنشا بارلىق نەگىزگى ماسەلەلەردىڭ كەلىسىلگەنى بولىپ تابىلدى.
جۋىق ارادا ساراپشىلار 2018 جىلى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ شاقىرۋى بويىنشا قازاقستاندا وتەتىن كاسپي جاعالاۋى مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ ءسامميتى بارىسىندا قول قويۋ ءۇشىن كونۆەنتسيانىڭ جوباسىن دايىنداۋ بويىنشا تەحنيكالىق جۇمىستاردى جۇرگىزبەك.
كاسپي تەڭىزىنىڭ مارتەبەسىن رەتتەۋ جانە حالىقارالىق ساياسي, ەكونوميكالىق جانە مادەني ىنتىماقتاستىقتىڭ قۇقىقتىق رەجىمىن قۇرۋ كاسپي ءوڭىرىنىڭ ساياسي تۇراقتىلىعى مەن دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ, ونىڭ تابيعي بايلىقتارىن ساقتاپ, ارتتىرۋ جانە بىرەگەي گەوگرافيالىق جاعدايىن پايدالانۋ مانماتىنىندەگى ماڭىزدى ستراتەگيالىق ماسەلە بولىپ تابىلادى. اتاپ ايتقاندا, ەلباسى ن.نازارباەۆ ۇسىنعان «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنا سايكەس قازاقستان جانە ونىڭ كورشىلەرىنىڭ ترانزيتتىك-كولىكتىك الەۋەتىن ءتيىمدى قولدانۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى اشىلادى.
«قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كاسپي جاعالاۋى مەملەكەتتەرىنىڭ ىنتىماقتاستىعىنا باسا نازار اۋدارادى. بۇل ورايدا الدىمىزعا قويعان باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى – كاسپي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كونۆەنتسيا بويىنشا كەلىسىمگە قول جەتكىزۋ. كونۆەنتسيا كاسپي جاعالاۋى مەملەكەتتەرىنىڭ ىنتىماقتاستىعىنا جاڭا سەرپىن بەرەدى جانە ايماقتاعى قاۋىپسىزدىك, تۇراقتىلىق پەن وركەندەۋدىڭ كەپىلگەرى بولادى دەپ سەنەمىن», – دەپ اتاپ ءوتتى قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ق.ءابدىراحمانوۆ.
كونۆەنتسيا بويىنشا جۇمىس 20 جىلدان استام ۋاقىت جۇرگىزىلدى. قۇجاتتىڭ جوباسىندا كاسپي تەڭىزىندەگى تاراپتار قىزمەتىنىڭ نەگىزىن قالايتىن قاعيداتتار, تەڭىز ايدىنىن, تابانىن ايىرۋ, اسكەري ىنتىماقتاستىق جانە بيولوگيالىق رەسۋرستاردى, تەڭىز ءتۇبى مەن جەر قويناۋىن, ءجۇزۋدى, قورشاعان ورتانى قورعاۋدى, تەڭىز عىلىمي زەرتتەۋلەردى يگەرۋىنە بايلانىستى شارۋاشىلىق-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرى بەلگىلەنەدى.
قازىرگى تاڭدا تاراپتار كاسپي ايماعىنىڭ ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا تاراپتار كاسپي تەڭىزىنىڭ ورتاسىن قورعاۋ تۋرالى نوبايلى كونۆەنتسياعا حاتتاما, سونىمەن قاتار ترانسشەكارالىق مانماتىندەگى قورشاعان ورتاعا تيەتىن اسەردى باعالاۋ بويىنشا حاتتاما جوبالارى ازىرلەنۋدە.
كاسپي جاعالاۋى ەلدەرىنىڭ بارلىق كۇش-جىگەرى ايماقتاعى بەيبىتشىلىكتى, قاۋىپسىزدىكتى, تۇراقتىلىقتى جانە تۇراقتى ەكونوميكالىق, ەكولوگيالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق دامۋ مەن ىنتىماقتاستىقتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
دايىنداعان
جولدىباي بازار,
«ەگەمەن قازاقستان»
