«وزەن – تۇركىمەنستان مەملەكەتتىك شەكاراسى» تەمىر جولى قۇرىلىسى ەل مەن ەلدى جاقىنداستىرىپ, جاھان دالانى جاڭعىرتۋداعى جاسامپاز جوبا
* * *
پارسى شىعاناعىنا شىعاراتىن جەلى
تۋعان ەلىمىز تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىن ەكونوميكامىز دامىپ, حالقىمىزدىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى سالاسىندا دا ۇلكەن جەتىستىكتەرمەن قارسى العالى وتىر. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى, الەم تانىعان سارابدال ساياساتكەر نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىندە سىرتقى بايلانىستارىمىز دا بيىك بەلەستەرگە كوتەرىلدى. جانە ول ەلىمىز, حالقىمىز ءۇشىن, كەلەشەك ءۇشىن ءوز جەمىسىن بەرۋدە. سونىڭ ءبىر ايقىن دالەلى ەلباسى كۇش-جىگەرىمەن ومىرگە كەلگەن, مۇنايلى ءوڭىر عانا ەمەس, كەڭ-بايتاق قازاقستان ءۇشىن ماڭىزى ەرەكشە «وزەن – تۇركىمەنستان مەملەكەتتىك شەكاراسى» تەمىرجولىنىڭ قۇرىلىسى دەر ەدىم. نىق سەنىممەن سويلەۋىمنىڭ سەبەبى, ءومىر جولىم تۇگەلگە جۋىق تەمىر جول سالاسىمەن بايلانىستى. سوناۋ 70-جىلدارى تەمىر جول قۇرىلىسى ترەسىن باسقاردىم. 2002-2006 جىلدارى «التىنسارين – حرومتاۋ» تەمىر جولى قۇرىلىسىن سالۋعا باسشىلىق جاسادىم. ەلباسى جارلىعىمەن ومىراۋىما «پاراسات» وردەنىن قادادىم. ول كەزدەردەگى ومىرگە كەلىپ, جۇزەگە اسقان جۇمىستار دا اۋقىمدى ەدى. ەلدەگى قارىم-قاتىناس جۇك تاسىمالىنا قوساتىن ۇلەسى ەرەكشە بولدى. دەگەنمەن, وسى جولعى قولعا العان تەمىرجول قۇرىلىسىن سالۋدىڭ ەكپىنى دە, ءمان-ماڭىزى دا دوس ءسۇيسىنىپ, دۇشپان كۇيىنەتىندەي-اق بولىپ وتىر. ەلباسى 2009 جىلى جۇمىستى باستاۋعا پارمەن بەرگەننەن-اق اپتاپ ىستىق تۇمشالاپ تۇرعان ايدالادا ەڭبەك كورىگى قىزدى. جاسىراتىنى جوق, قيىندىقتار دا كەزدەستى. 146 شاقىرىمدىق جولدىڭ تابانىنا توپىراق ءۇيىپ, بولات رەلستەردى توسەۋدىڭ ءاربىر كەزەڭى قالاي وتكەنى قازىرگىدەي كوز الدىمدا. ەندىگى كورىنىسىنە كوز سالساق كوڭىل تولقيدى. تەمىر جول جەلىسىمەن بىرگە ەكى ستانسا, بەس تەمىر جول بەكەتى جانە دە ولاردى سۋ, گازبەن قامتيتىن ينجەنەرلىك-ينفراقۇرىلىمدىق ماقساتتاعى نىساندار الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق ورىندار بوي كوتەرۋدە. 146 شاقىرىمعا سوزىلىپ جاتقان جول جەلىسى بويىنداعى جاھان دالا جاڭعىرىپ كەلەدى. جول بويىنداعى ەڭ ءىرى «بولاشاق» ستانساسىنداعى قۇرىلىستار اراسىندا ۆوكزال ءۇيى, اكىمشىلىك عيماراتتارى, مەكتەپ, بالالار باقشاسى, ساۋدا, تۇرمىستىق-مادەني ورىندار سانى ەلۋگە جەتپەكشى. ال كۇنى كەشەگە دەيىن كوزگە ىلىنە بەرمەگەن «وزەن» ستانساسىنىڭ كەلبەتى كەرەمەتتەي وزگەردى. ادەمى ۆوكزال ءۇيى جولاۋشىلاردى قابىلداپ, 38 پاتەرلى كوپ قاباتتى ءۇي بولاشاق يەلەرىن كۇتۋدە. ورتا مەكتەپ پەن بالالار باقشاسى دا بىتۋگە تاياۋ. جالپى, اتالمىش قۇرىلىس نىساندارىندا 2000-نان استام ادام, 800 ءارتۇرلى تەحنيكا جۇمىس جاسادى. بۇل كۇندەرى ءاربىر ستانسا مەن تەمىر جول بەكەتتەرىنە سۋ قۇبىرلارى تارتىلدى, «كوگىلدىر وتىن» جەلىسىن جەتكىزۋ جۇمىستارى اياقتالۋعا جاقىن. جالپى, جوبا بويىنشا جۇزەگە اساتىن قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى كەلەسى جىلدىڭ مامىر ايىندا اياقتالادى. سول كەزدە جەرگىلىكتى تۇرعىنداردان جۇمىسقا قابىلداناتىن 800 تەمىرجولشى جوعارىدا ايتقان سايلى مەكەن-جايلاردا تۇرىپ ەڭبەك ەتەتىن بولادى. ال ءبىز اڭگىمە ەتكەن حالىقارالىق ماڭىزى بار الىپ قۇرىلىس ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا دەگەن ەرەكشە تارتۋ, ەل مەرەيىن وسىرە تۇسكەن جاسامپاز جوبا ەكەنى ءسوزسىز.
تىنىشتىقباي اۋەسباەۆ, «وزەن – تۇركىمەنستان مەملەكەتتىك شەكاراسى» تەمىر جولى قۇرىلىسىنىڭ باستىعى.
* * *
تاۋەلسىزدىكپەن كەلگەن كەرەمەت
العاش «وزەن – تۇركىمەنستان مەملەكەتتىك شەكاراسى» تەمىر جولى سالىنادى, ەندىگى جەردە تۇركىمەنستان, يران اسادى ەكەنبىز دەگەندى ەستىگەندە ونى ەرتەگىدەي كورگەنبىز. ويتكەنى مەن 40 جىلداي تەمىر جول سالاسىندا ەڭبەك ەتتىم. ءبىراز جىلىم اتىراۋ وبلىسىنداعى ساعىز تەمىر جول ستانساسىندا ءوتتى. كەشەگى كەڭەس داۋىرىندە دە قازاقستاندا مۇنداي ءىرى جوبانى كورمەك تۇگىلى ەستىگەنىمىز دە جوق. سوعان وراي جوعارىدا ايتىلعاندارعا سەنە قويمادىم. ەندى ءبارى باسقاشا, كورگەن تۇستەي بولدى. بىلە-بىلگەن ادامعا بۇل قازاق ەلى تاۋەلسىزدىگىنىڭ ساناۋلى جىلدار ىشىندە قول جەتكىزگەن تابىستارىنىڭ جەمىسى. سونداي-اق الەم تانىعان ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازىنالى ايماق ادامدارىنا دەگەن ەرەكشە كوڭىلى مەن قامقورلىعىنىڭ شىنايى كورىنىسى دەپ تە ۇعۋعا بولعانداي. ەلباسى تاپسىرماسىنا وراي قانشاما جۇمىس اتقارىلعانىن تىزبەكتەپ شىعۋدىڭ ءوزى قيىن. بۇرىن وزەن ستانساسى ارقىلى كۇنىنە 2-3 پويىز جۇرەتىن-ءدى. ەندى ونىڭ سانى 10-12-گە دەيىن جەتەدى ەكەن. جۇمىستىڭ ءبارى اۆتوماتتاندىرىلعان, بارلىعى دا كومپيۋتەر ارقىلى اتقارىلادى. مەن زەينەتكەرلىك دەمالىستا بولعانىممەن جولداسىم پويىز قۇراستىرۋشى شىلبىرباي مەن ەر جەتكەن ءۇش بالامنىڭ جاعدايىن ويلايمىن. وسى جول سالىنادى دەگەن سوڭ ستانسادا 38 پاتەرلى ءۇي, 270 ورىندىق بالاباقشا سالىنىپ پايدالانۋعا بەرىلدى. جاڭا ۆوكزال, كەڭسە ءۇيى, اينالىم دەپوسى بوي كوتەردى. وسىنداي وڭ وزگەرىستەرگە قۋانا وتىرىپ, اتا-بابالارىمىز ارمانداپ قولىمىز جەتكەن تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۋى بيىكتەي بەرسىن دەگەن انالىق تىلەك تىلەيمىن!
نۇرزيلا قاپاشوۆا, ارداگەر-تەمىرجولشى.
* * *
ەلىمىز ءۇشىن ەرەكشە قۇرىلىس
قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى اتالىپ وتەتىن بيىلعى جىل ءبىزدىڭ ايماق ادامدارى ءۇشىن تولاعاي تابىسقا تولى ەرەكشە ەستە قالاتىن جىل بولعالى تۇر. سەبەبى, سوڭعى جىلدارى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قولداۋىمەن ءومىرگە كەلگەن «جەر-تەڭىز-اسپان» ىقپالداستىرىلعان مەگاجوباسى بويىنشا كولىك-لوگيستيكالىق كلاستەرىن دامىتۋ قارقىن الا ءتۇستى. ايماق ۇستىمەن «سولتۇستىك – وڭتۇستىك» جانە «تراسەكا» حالىقارالىق دالىزدەرى وتەتىن قازىنالى تۇبەك توقسان جولدىڭ تورابىنا اينالىپ, ايماق ادامدارىنىڭ كەلەشەككە دەگەن سەنىمىن نىعايتا تۇسۋدە. ءىرى دە جاسامپاز جوبالاردىڭ ىشىنەن ەرەكشە مىندەتى بار پارسى شىعاناعىنا جول اشاتىن «وزەن – تۇركىمەنستان مەملەكەتتىك شەكاراسى» تەمىر جول تورابىن ەرەكشە اتاپ كورسەتپەسكە بولمايدى. سەرپىندى جوبانىڭ تاپسىرىس بەرۋشىسى «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسى» اكتسيونەرلىك قوعامى بولىپ تابىلادى. مىڭداعان ادامدار مەن ونداعان قۇرىلىس ۇيىمدارى جۇمىلدىرىلعان الىپ قۇرىلىسقا ايماققا عانا ەمەس ەلىمىزدىڭ وركەندەي تۇسۋىنە دە سونى سەرپىن بەرەتىن جوبا دەپ زور سەنىم ارتىلۋدا. تەمىر جول جەلىسىنىڭ قازاقستاندىق بولىگىن سالۋعا بولىنگەن قارجى, ياعني «وزەن – تۇركىمەنستان مەملەكەتتىك شەكاراسى» جوباسىنىڭ جالپى قۇنى 65 ملرد.تەڭگەنى قۇرايدى. تەمىر جولدىڭ قازاقستاندىق بولىگىنىڭ ۇزىندىعى 145 شاقىرىمدى الىپ جاتىر. بۇل 2007 جىلى يران, قازاقستان, تۇركىمەنستان پرەزيدەنتتەرى قول قويعان دەكلاراتسياعا ساي سالىناتىن «وزەن – قىزىلقيا – بەرەكەت – ەترەك – گورگان» تەمىر جولىنىڭ ءبىر بولىگى عانا. جالپى ۇزىندىعى 685 شاقىرىمدى قۇرايتىن جەلىنىڭ 470 شاقىرىمى تۇركىمەنستان, 70 شاقىرىمى يران مەملەكەتتەرىنە تيەسىلى. تەمىر جول جەلىسى اياقتالعاندا پارسى شىعاناعىنا يران – تۇركىمەنستان شەكاراسىنداعى ساراحس ارقىلى شىعاتىن جول 600 شاقىرىمعا قىسقارادى. ونىڭ ۇستىنە «سولتۇستىك-وڭتۇستىك» ءدالىزى ارقىلى وتەتىن ترانزيتتىك بايلانىس سولتۇستىك – باتىس ەۋروپانى كاسپي ماڭايى ەلدەرىمەن, سونداي-اق ورتالىق وڭتۇستىك-شىعىس ازياعا جالعاسىپ ءارى ارزان, ءارى قىسقا جولعا تۇسەدى. ال قازاق ەلى جاڭا تەمىر جول ارقىلى مۇناي, استىق, قارا مەتالداردى ەكسپورتقا شىعارىپ, قايتار جولدا يران يسلام رەسپۋبليكاسىنان حيميا ونەركاسىبىنىڭ تاۋارلارى مەن ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن, تۇرمىسقا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتاردى تۇراقتى ءارى ەكى ەلگە دە ءتيىمدى تۇردە جەتكىزەتىن بولادى.
مەرەكەلى جىلى ءوز مەجەمىزدەن شىعۋ ءۇشىن جۇمىس قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. وعان «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسى» اق پرەزيدەنتى اسقار مامين تىكەلەي باسشىلىق جاساۋدا. وبلىس اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ بىرنەشە مارتە كەڭەس وتكىزدى. وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى امانگەلدى ايتقۇلوۆ باسقاراتىن شتابتىڭ كوشپەلى ماجىلىسىندە تەمىر جول جەلىسىمەن قاتار ونىڭ بويىندا بولاتىن ەلدى مەكەندەردىڭ قۇرىلىسى مەن ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمى تۋرالى ءجيى-ءجيى كەڭەستەر ءوتتى. بۇل كۇندەرى جاساندى عيماراتتاردى سالۋ, ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالاردى قۇرۋ, ت.ب. جۇمىستار تولىقتاي اياقتالدى. شەكاراداعى «بولاشاق» ستانساسىنا سۋ قۇبىرى تارتىلدى. «كوگىلدىر وتىن» جەلىسىن جەتكىزۋ قارقىندى جۇرۋدە. ەكى ستانسا, بەس تەمىر جول بەكەتىندە سالىناتىن الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق نىسانداردى جوسپارعا ساي پايدالانۋعا بەرۋگە تولىق مۇمكىندىك بار. جوبا اياسىندا وزەن تەمىر جول ستانساسى دا ايتارلىقتاي جاقسى وزگەرىستەرگە ۇشىرادى. ويتكەنى حالىقارالىق ساپار وسى ستانسادان باستاۋ الادى. تەمىر جول بويىنداعى باسقا دا ەلدى مەكەندەر دە رەتپەن سالىنىپ, وندا تۇرىپ ەڭبەك ەتەتىندەرگە دە قولايلى جاعدايلار جاساۋ جۇزەگە اسپاقشى. «وزەن – تۇركىمەنستان مەملەكەتتىك شەكاراسى» تەمىر جول تورابى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا پايدالانۋعا بەرىلىپ, ەلىمىزدىڭ ابىرويىن اسقاقتاتا تۇسەتىن ەرەكشە قۇبىلىس بولعالى تۇر.
امانعالي شامشادين, ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنىڭ باستىعى.
* * *
تاتۋ كءورشىلىكتىڭ تەمىرجولى
ماڭعىستاۋدىڭ عانا ەمەس, تۇتاس ەلىمىزدىڭ قارقىندى دامىپ, ەكونوميكاسىنىڭ ورلەي تۇسۋىنە سونى سەرپىن بەرەتىن «وزەن –تۇركىمەنستان مەملەكەتتىك شەكاراسى» تەمىر جول جەلىسىن سالۋ 2007 جىلى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كورەگەندىك باستاماسىمەن قولعا الىنعان بولاتىن. سول جىلى 16 قازاندا تەگەراندا وتكەن كەزدەسۋدە يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى م.احمەدينەجاد, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ, تۇركىمەنستان پرەزيدەنتى گ.بەردىمۇحاممەدوۆ «وزەن – قىزىلقيا – بەرەكەت –ەترەك – گورگان» تەمىر جول جەلىسى قۇرىلىسىن سالۋ جونىندەگى بىرىككەن دەكلاراتسياعا قول قويدى. دەكلاراتسياعا قول قويعان كەزەڭنەن 2 جىلدان كەيىن, 2009 جىلى قىركۇيەكتىڭ 28-ىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «وزەن – تۇركىمەنستان مەملەكەتتىك شەكاراسى» تەمىر جول جەلىسى قۇرىلىسىن باستاۋعا پارمەن بەردى.
بۇل تەمىر جول جەلىسى ەلباسىنىڭ, ۇكىمەت باسشىسىنىڭ نازارىنداعى ەرەكشە نىسانداردىڭ ءبىرى. وتكەن جىلى ماۋسىم ايىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ماڭعىستاۋ وبلىسىنا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەندە كوپتەگەن ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ تۇساۋكەسەرىنە قاتىسقانى ەستە. سول جولى تەلەكوپىر ارقىلى ەلباسىمىز «وزەن – تۇركىمەنستان مەملەكەتتىك شەكاراسى» تەمىر جول جەلىسىندە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا دا زەر سالدى.
ال جەلتوقسان ايىندا ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆ وبلىسقا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەندە تەمىر جول قۇرىلىسىنىڭ سالىنۋ بارىسىمەن تانىسىپ, ەڭ ءىرى «بولاشاق» تەمىر جول ستانساسىندا بولدى. اتالمىش تەمىر جول «سولتۇستىك-وڭتۇستىك» حالىقارالىق ترانزيتتىك ءدالىزدىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە ەل ونىمدەرىن پارسى شىعاناعى ماڭىنداعى مەملەكەتتەرگە جەتكىزۋگە مول مۇمكىندىك بەرمەكشى. سونداي-اق قازاقستاندى قىتايمەن بايلانىستىرىپ, كەدەن وداعىنداعى ارىپتەستەرى رەسەي جانە بەلارۋس مەملەكەتتەرى ونىمدەرىن دە پارسى شىعاناعى جانە يراننىڭ تەڭىز پورتتارى ارقىلى حالىقارالىق رىنوكتارعا تىكەلەي شىعارادى. بۇل باعىت ارمەنيا, گرۋزيا اراسىنداعى تاۋار الماسۋدى جەدەلدەتىپ, ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىمەن دە ساۋدا قاتىناستارىن جاقسارتا تۇسەدى. ءسويتىپ, قازاقستان وسى تەمىر جول ارقىلى تاياۋ شىعىسقا جاقىنداي ءتۇسىپ وتىر. «شىعىس – باتىس» ءدالىزى بويىنشا تراسەكا-نىڭ قازىرگى مارشرۋتىنىڭ قاشىقتىعىن قىسقارتۋ ءۇشىن «جەزقازعان-بەينەۋ» تەمىر جول جەلىسى قۇرىلىسىنىڭ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ جولدىڭ «بەينەۋ – شالقار» ۋچاسكەسى كونتسەسسيالىق نەگىزدە سالۋ قولعا الىنۋدا. وسى اۋقىمدى دا اسا ماڭىزدى جاسامپاز جوبالار «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسىمەن بىرگە جۇرگىزىلۋدە. قازىنالى تۇبەك اتانعان مۇنايلى ماڭعىستاۋ وسىناۋ ەرەكشە ەكپىندى جوبالار جۇزەگە اسقاندا توقسان جولدىڭ تورابىنداعى حالىقارالىق كولىك دالىزىنە دە اينالماقشى.
ال «وزەن – تۇركىمەنستان مەملەكەتتىك شەكاراسى» تەمىر جول جەلىسى ءۇش مەملەكەت اۋماعىنان وتەتىن «سولتۇستىك-وڭتۇستىك» تەمىر جول ءدالىزىنىڭ ءبىر بولىگى. ول ءدالىزدىڭ جالپى ۇزىندىعى 951 شاقىرىم, سونىڭ 146 شاقىرىمى قازاقستاندىق بولىگى بولىپ ەسەپتەلەدى. جوبا بويىنشا 146 شاقىرىمدىق تەمىر جول بويىندا ەكى ستانسا, بەس جول بەكەتى سالىنىپ, ولاردىڭ ينفراقۇرىلىمدارىن جۇزەگە اسىرۋ مىندەتى قويىلعان. جوبانىڭ جالپى قۇنى 65 ملرد. تەڭگە. بۇل كۇندەرى 48,6 ملرد. تەڭگەنىڭ جۇمىسى اتقارىلعان دەپ ايتۋعا بولادى. قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىن جۇزەگە اسىرۋعا 2250 ادام تارتىلعان. شەكاراعا تاياۋ جەردەگى «بولاشاق» ستانساسىنا اقتاۋعا ىرگەلەس «ماڭعىشلاق» ستانساسىندا وپتيكالىق بايلانىس جۇيەسى تولىقتاي تارتىلىپ, جول بويىنداعى بارلىق نىساندار بايلانىس قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلىپتى. «بولاشاققا» سۋ قۇبىرىن تارتۋ اياقتالىپ, گاز قۇبىرىن جەتكىزۋ قارقىندى جۇرۋدە. ءسويتىپ, وسىناۋ سەرپىندى دە جاسامپاز جوبانىڭ ناتيجەسىندە ماڭعىستاۋدىڭ ماڭ دالاسىندا جۇزدەگەن ادامدار جايلى تۇرمىس قۇرىپ, ءومىر سۇرەتىندەي جەتى ەلدى مەكەن پايدا بولدى. ولار «بولاشاق», «بوپاي» ستانسالارى, بەستورتكۇل, قۇرماش, تايعىر, اقبوبەك, باستاۋ دەپ اتالادى. وسى جوبا شاپاعاتىمەن وزەندەگى 100 جولاۋشىعا ارنالىپ سالىنعان تەمىر جول ۆوكزالى ءۇيى ادام تانىماستاي كۇيگە ەنگەن. پويىزدار توقتايتىن اتشاپتىرىم الاڭقاي اسەمدىگى تەڭگە كەنتىنىڭ, ال ايماقتاعى العاشقى تەمىر جول ءۇستىندەگى كوپىر وزەن تۇرعىندارىنىڭ قاۋىپسىز ءجۇرىپ-تۇرۋلارىنا جول اشقان. قورىتا ايتساق, بۇل كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىققان ناعىز حالىقتىق جوبا دەپ ايتۋىمىزعا ابدەن بولادى.
* * *
جاستاردىڭ ورنى – العى شەپ
مەن تىنىس-تىرشىلىگى تەمىر جولمەن تىعىز بايلانىستى ءولكە قىزىلوردا وبلىسىنىڭ قازالى قالاسىندا تۋىپ-ءوستىم. بالا كەزىمنەن باستاپ-اق تەمىر جولعا ءۇيىر بولدىم. قىرىق جىل تەپلوۆوز ءماشينيسى بولعان اكەم زۇلحارناي سياقتى بولۋدى ارماندادىم. سول ارمان جەتەگىندە تەمىر جول تەحنيكۋمىنىڭ ەنەرگەتيكا فاكۋلتەتىنە ءتۇسىپ, ءبىلىم الدىم. جولداسىم ءلاززات تا تەمىرجولشى. ەگەر ماڭعىستاۋ جەرىندەگى سەرپىندى جوبا ومىرگە كەلمەسە, مۇمكىن سول جەردە ءبىر سارىندى ءومىر كەشىپ جۇرە بەرەر مە ەدىك دەپ تە ويلايمىن. مىنە, ءوزىم كۋا بولعان ءتورت جىل ىشىندە تاماشا باعدارلامالار اياسىندا وڭىرگە ءوڭ كىرە باستادى. جوبا-جوسپارلاردىڭ كەلەشەگى ءتىپتى كەرەمەت. ولاي دەيتىنىم, كۇنى كەشەگە دەيىن پويىزداردىڭ سوڭعى توقتايتىن جەرى وزەن ستانساسى ەدى. ەندى جۇمىسشى پويىزدارى ءتۇركىمەنستان شەكاراسىنا دەيىن جۇرە باستادى. ەرتەڭ-اق يرانعا, ودان ءارى پارسى شىعاناعىنا جەتەدى. مەن سول كۇننىڭ جاقىنداي ءتۇسۋى ءۇشىن جۇمىس جاساپ جۇرگەندەردىڭ ءبىرى ەكەنىمدى ماقتان تۇتامىن. بۇرىن ەكى بولمەلى ەسكى ۇيدە تۇراتىن ەدىك. ەندى باعدارلاما اياسىندا جاڭادان سالىنىپ, ىشىنە تۇرمىسقا قاجەتتىڭ ءبارى قويىلعان جاڭا پاتەرگە كىرگەلى وتىرمىز. مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى ەكى بالامىزعا جاقىندا پايدالانۋعا بەرىلگەن بالاباقشادان ورىن الدىق. تابىسىمىز جاقسى. كوڭىل-كۇي كوتەرىڭكى. بىزگە بەرىلگەن مۇمكىندىكتەر ءۇشىن باسشىلارعا العىسىمىزدى ايتا وتىرىپ, ەندىگى جەردەگى ماقساتىمىز تەك جەمىستى جۇمىس جاساۋ دەپ ويلايمىن. ياعني, ءبىزدىڭ ورنىمىز – العى شەپ. سوندا ءبىزدىڭ ءوڭىرىمىزدە دە, ومىرىمىزدە دە وڭ ءوزگەرىستەر كوبەيە تۇسەتىنىنە كۇمان جوق.
مالىك پانابەك, تەمىرجولشى.
__________________________
ماتەريالداردى دايىنداعان «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى جولامان بوشالاق.
