جاراقات الۋ كوبەيىپ بارادى

قازىرگى تاڭدا تراۆماتيزم تەك قانا قازاقستان ءۇشىن ەمەس, سون­داي-اق الەمدەگى باسقا ەلدەر ءۇشىن دە ەڭ ماڭىزدى مەدي­تسينالىق-الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى بولىپ وتىر دەسەك, ءتۇرلى جاراقات الۋدىڭ كەسىرىنەن اۋرۋ-سىر­قاۋ­لىق, ۋاقىتشا ەڭبەككە جارام­سىز­دىق جانە ءولىم-ءجىتىم كوپتىگى قا­زاقستان بويىنشا ەكىنشى ورىندى يەلەنسە, مۇگەدەكتىككە العاشقى شىعۋ بويىنشا ءۇشىنشى ورىنعا شىعىپ وتىر. تراۆماتولوگيا ءجا­نە ورتوپەديا عزي دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, ەرەسەك تۇرعىندار ارا­سىندا تراۆماتيزم كورسەتكىشى 100 مىڭ ەرەسەك تۇرعىنعا شاققاندا 2009 جىلى 4104,2 ادامعا جەتكەن. بۇل دەگەنىڭىز, تراۆماتولوگيا ءجا­نە ورتوپەديا زاماناۋي مەدي­تسي­نا­نىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ وتىر دەگەن ءسوز. سوعان وراي تراۆماتولوگيا ءجا­نە ورتوپەديانىڭ ەمدەۋ ءادىس­تەرى سوڭعى جىلدارى يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار ەنگىزۋدىڭ ارقا­سىن­دا ماڭىزدى وزگەرىستەر جاساۋعا قول جەتكىزۋدە جانە بۇل سالاعا زاماناۋي يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋدە تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى كوش­باس­شى بوپ وتىرعانىن دا ايتا كەتكەن ءجون. تاياۋدا عانا استانا قالاسىندا قا­زاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەل­سىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ار­­نالعان تراۆماتولوگيا ءجا­نە ورتوپەديا عىلىمي-زەرتتەۋ ينس­تي­تۋتى (توعزي) ۇيىمىنىڭ 10 جىل­­دىعىنا ۇشتاستىرىلعان «تراۆماتولوگيا جانە ورتوپە­ديا­نىڭ جەتىستىكتەرى مەن بولاشاعى» اتتى حا­لىقارالىق عىلىمي-پراك­تيكالىق كونفەرەنتسيادا وسى سا­لا­نى ءور­كەندەتۋگە قاتىستى كو­پ­تەگەن كەلەلى ماسەلەلەر تالقىعا سالىندى. كونفەرەنتسيا جۇمىسىندا قا­زاق­ستاندىق ماماندارمەن قاتار گەرمانيا, اۆستريا, قىتاي, ءتۇر­كيا, پولشا, شۆەيتساريا, رەسەي, ۋكراينا جانە ت.ب. ەلدەردەن كەلگەن عالىم-دارىگەرلەر قاتىستى. وندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ساليدات قايىربەكوۆا سالا جۇمىسىنداعى جەتىستىكتەردى ايتا كەلىپ, تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديا سالاسىندا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى دەنساۋلىق ساق­تاۋ پراكتيكاسىندا كەڭىنەن ەنگىزۋدە جانە بۇدان ءارى دامىتۋدا بۇل كونفەرەنتسيانىڭ بەرەرى مول بو­لا­تىنىنا سەنىمىن بىلدىرسە, توعزي ديرەكتورى, پروفەسسور نۇرلان بات­پەنوۆ ءوز كەزەگىندە ينستيتۋت­تىڭ 10 جىلعى جەتىستىكتەرىنە توق­تا­لىپ, بولاشاقتاعى يگىلىكتى ىستەر تۋرالى دا, ياعني 2001 جىلدان باستاپ ينستيتۋت ۇجىمى قالىپ­تاس­قانىن, جاس عالىمداردىڭ قا­تارى كوبەيگەنى, تراۆماتولوگيا جانە ورتوپە­ديا­نىڭ وتاندىق مەكتەبى قۇرىل­عا­نىن, رەسپۋبليكانىڭ بارلىق اي­ماق­تارىندا كەڭىنەن قولدانى­لا­تىن جاڭا جوعارى تەح­نو­لوگيالىق ادىستەر ەنگىزىلۋىنىڭ ارقاسىندا جاراقاتتار مەن تىرەك-قوزعالۋ اپپاراتىنىڭ اۋرۋلارىن ەمدەۋدىڭ جەكە ادىستەرى ازىرلەن­گەنىن ايتتى. 2010 جىلى رەسپۋبليكا بويىنشا جامباسقا, سان ءجا­نە تىزە بۋىندارىنا 1255, ال اعىم­داعى جىلدىڭ 9 ايىندا 1762-دەن استام ەندوپروتەز وپە­را­تسياسى جاسالدى. كۇن سايىن توعزي-دە 100-گە تارتا وپەراتسيا وتكىزىلەدى, سونداي-اق وپەراتيۆتىك كومەك جىل بويى قازاقستاننىڭ بارلىق ايماقتارىنان كەلگەن تراۆماتولوگيالىق ناۋقاستاردىڭ 5 مىڭنان استامىنا كورسەتىلەدى. جوعارى تەحنولوگيالىق قىز­مەت­تەردى كەڭەيتۋ ماقساتىندا دەن­ساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ, مامان­دان­دىرىلعان مەديتسينالىق كو­مەك­تىڭ جوعارى تەحنولو­گيا­لا­رىن ترانسفەرتتەۋ, سونىڭ ءىشىن­دە جامباس, سان جانە تىزە بۋىن­دارىنىڭ ەن­دوپروتەزى بو­يىنشا دا جۇمىس­تار جۇرگىزىل­گەنىن ايتا كەتسەك دەيمىز. قازاقستاندىق تراۆموتولوگ عا­لىمدار ۇدايى ءوز ءبىلىم-بىلىكتەرىن شىڭداۋ ۇستىندە. بۇل ورايدا بيىل­عى جىلعى قىركۇيەكتە قا­زاق­ستاننىڭ ءبىر توپ دارىگەرلەرى پراگا قالا­سىن­دا جىل سايىن وتەتىن تراۆ­ما­تولوگ-ورتوپەد­تەر­دىڭ كونگرەسىنە قاتىسىپ قايت­قا­نىن ايتۋعا بولادى. ال ەندى ەلوردامىزدا وتكەن كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا قايتا ورالساق, وندا ومىرتقا جاراقاتى مەن اۋرۋلاردى ەمدەۋ, ءىرى بۋىن­دار­دى ەندوپروتەزدەۋ, وستەوسينتەز, بالالار تراۆماتولوگياسى ءجا­نە ورتوپەدياسىنىڭ وزەكتى ماسە­لە­لەرىنە ارنالعان 150-گە جۋىق عىلىمي باياندامالار ۇسىنىلدى. سونىمەن قاتار جيىندا قازاق­ستان ءۇشىن ەڭ وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى – ەلدى مەكەندەر مەن ارنايى مامانداندىرىلعان كومەك كور­سە­تۋ ورتالىقتارىنىڭ اراسىنداعى ۇلكەن اراقاشىقتىق, تراۆماتيزم­نىڭ الدىن الۋ, ورتوپەديالىق-تراۆماتولوگيالىق كومەكتى ۇيىم­داستىرۋ ماسەلەلەرى كەڭىنەن اڭگى­مە وزەگىنە اينالدى. كونفەرەنتسيا تەك عىلىمي, ياع­ني تەوريالىق تۇرعىدان شەكتەلگەن جوق. رەسەيلىك پروفەسسورلار س.ماكيروۆ جانە س.ۆيس­سا­ريو­نوۆ­تىڭ جەتەكشىلىگىمەن قا­زاق­ستان­دىق تراۆماتولوگتار ومىرت­قا جا­را­قاتىن حيرۋرگيالىق تۇرعى­دان ەمدەۋدىڭ ازينۆازيۆتىك تەح­نو­لو­گيا­لارىن وقىپ ۇيرەندى, ماس­تەر-سىنىپتار ءوتتى. سونداي-اق ءبىز­دىڭ دارىگەرلەر پروفەسسور ە.گە­رينگ­­تىڭ (گەرمانيا) جەتەكشىلىگىمەن Spiron ەندوپروتەزىمەن جامباس, سان بۋى­نى­نىڭ ەندو­پرو­تەزدەۋ تەح­نولو­گيا­سىنا قانىعىپ, ءماس­كەۋ­دەن كەلگەن پروفەسسور ن.ەس­كيننىڭ جەتەكشىلىگىمەن ءىرى بۋىن­دارعا ۋلت­را­دىبىستىق زەرتتەۋ جۇرگىزۋدىڭ جاڭا ادىستەرىمەن تانىستى. «ەگەمەن-اقپارات».