دوستىعىمىز جاراسقان

ەۋرازيانىڭ جۇرەگىندە باس قالا­سى استانا اققۋداي سىلانىپ, توتىداي تارا­نىپ بوي كوتەرىپ كەلە جاتقان قازاقستان – ۇلتارالىق قاتىناس­تار­دىڭ جوعارى مارتەبەسىن تۇسىنگەن, قۇرمەتتەگەن ەل. تاعدىردىڭ جازۋىمەن گەوگرا­فيا­­لىق, دەموگرافيالىق جانە ءما­دەني تۇرعىدان دا ەۋروپا مەن ازيانىڭ ور­تاسىنان ورىن تەپكەندىكتەن قازاق­ستان كونە زاماننان بەرى-اق ءارتۇرلى دىندەر مەن تاريحي ءداستۇر­لەردىڭ وتانى بولىپ تا­بى­لادى. حالقىمىزدىڭ تاريحي جولى جانە دۇربەلەڭگە تولى حح عاسىردىڭ رۋحاني ۇلاعاتى جاھاندانۋ مەن ۇلتتىق بىرەگەيلىككە ۇمتىلۋ ۇدەرى­سى­نىڭ ءوزارا ۇشىراسۋىندا ادام­دار­دىڭ, ولاردىڭ دۇنيەتانىمدارى مەن مادەنيەت­تەرى­نىڭ ءوزارا تۇسىنىستىك تابۋى قاجەتتىگىن ءار ۋاقىتتا ەسكە سالادى. قازىرگى ۋا­قىتتا جاڭا بيىكتەرگە كوتەرىلۋ ءۇشىن وركە­نيەتتەر, ەتنوستار, ۇلتتار, كونفەسسيالار, مەملەكەتتەر اراسىنداعى ءۇن قاتى­سۋ­دىڭ, حالىق پەن بيلىك, قوعامدى دا­مى­تۋداعى مودەرنيزم مەن ءداستۇر­لەر­دىڭ ءوزارا كىرىگۋى – وتە ما­ڭىز­دى فاكتور. كوپ ۇلتتى قازاقستان جاع­دايىندا وسىنداي ماسەلەلەردى شە­شۋ­­دىڭ جانە ىسكە اسىرۋدىڭ پارمەندى تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى. اتالعان قوعامدىق ۇيىم ەلىمىزدە ءومىر ءسۇرىپ, تىرشىلىك ەتىپ وتىر­عان بارشا ازاماتتاردىڭ ۇلتىنا, ناسىلىنە, تىلىنە, دىلىنە قاراماستان ەركىندىگىن, قۇقى­عىن, بوستاندىعىن قامتاماسىز ەتۋدى ىسكە اسىرۋدىڭ كەپىلى بولىپ تابىلادى. وتىراردا وتىز باب, تۇركى­ستان­دا ءتۇ­مەن باب, سايرامداعى سانسىز باب, ەڭ ۇلكەنى ارىستانباب دەپ ءدا­رىپتەگەن, قا­سيەتتى وڭتۇستىك قازاق­ستاندا 108 ۇلت­تىڭ وكىلى تۇرادى. قازىر ءبىزدىڭ ولكەدە 22 ۇلتتىق مادەني ورتالىق جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ ارقايسىسى ءوز ۇلتتارى­ن­ىڭ ءتىلىن, سالت-ءداستۇرىن جان-جاقتى ناسيحاتتاپ, ادامداردىڭ رۋحاني بايۋىنا ىقپال ەتۋدە. اسىرەسە, جاس ۇرپاقتىڭ ءتار­بيەسىنە تيگىزەرى ىق­پالى كوپ. وبلىستاعى ىرگەلى وقۋ ورىندارى­نىڭ ءبىرى – وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە دە 31 ۇلت­تىڭ وكىلى ءبىلىم الۋدا. ۋنيۆەرسيتەت رەك­تورى­نىڭ تىكەلەي ارالاسۋىمەن 2003 جىلى ستۋدەنتتەردىڭ كىشى اس­سام­بلەياسى قۇرىلعان. ول زاڭدى تىركەۋدەن وتكەن, ءوزىنىڭ جارعىسى مەن ەرەجەلەرى بار. بۇل ستۋدەنتتىك اسسامبلەيانىڭ نەگىزگى ماقساتى – ۇلتىنا, ءدىني نانى­مى­نا قا­راماستان تەڭ قۇقىقتى جانە رۋحاني بىرلىك جاعدايىندا ستۋدەنت­تەر­دىڭ ساپا­لى ءبىلىم الۋىنا ىقپال ەتۋ, ءارتۇرلى ۇلتتار مەن ەتنوستاردىڭ وكىلدەرىن قا­زاق ءتىلى مەن ۇلتتىق قۇندىلىقتارىنىڭ ۇيىتقىسىن ساق­تاي وتىرىپ, قازاق­ستان­دىق پاتريوتيزم جانە ازاماتتىق, ءما­دەني-رۋحاني نەگىزدە ءبىرتۇتاس دامىتۋ, جەتىلدىرۋ وركە­نيەت­تىك, دەموكراتيالىق باستاۋ­لارعا ءسۇ­يە­نە وتىرىپ, ستۋدەنت­تەر­دىڭ ەتنيكالىق جانە ساياسي مادە­نيە­تىن قا­لىپتاستىرۋ. ولار تاۋەلسىزدىكتى نى­عايتۋدىڭ نەگىزگى شارتى – ءاربىر قا­زاق­ستان ازاماتىنىڭ قا­ت­ار­داعى قو­عام مۇشەسى دەڭگەيىنەن مەم­لە­كەتتىڭ سانا­لى ءارى بەلسەندى ازاماتى, ءارى ءوز وتانى­­نىڭ, حالقىنىڭ ناعىز پاتريو­تى دارە­جەسىنە كوتەرىلۋى دەپ ۇعىنادى. ال, وتانسۇيگىشتىك – ازاماتتىق سانامەن قالىپتاساتىن قاسيەت. ازا­مات­تىق سانا – بىلىممەن ىشكى دۇنيە­سىن, قۋاتىن جەتىلدىرگەن, اعا ۇرپاق­تىڭ ءىنجۋ-مار­جانىن بويىنا سىڭىرگەن, تۋعان جەرى مەن ەلىنىڭ رۋحاني-ما­تە­ريالدىق, مادەني قۇن­دىلىق­تارىن جان-جاقتى يگەرگەن, جە­كە مۇددە مەن بولاشاق ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى وتكەن مەن جاس ۇرپاق ال­دىن­داعى پارىزبەن ۇش­تاستىرا بىلەتىن ۇلت­جاندى ادام بولۋدى تالاپ ەتەتىن قۇبىلىس. ۇلتجاندى ازامات ءبىر كۇندە, ءبىر ساتتە تۋا سالمايدى. ونىڭ قالىپ­تاسۋى­نا, ءپىسىپ-جەتىلۋىنە قوعامداعى كوپتەگەن تەتىكتەر ءوزارا ۇشىراسا, بايلانىسا وتىرىپ, ىقپال ەتەدى. اسسامبلەيا مۇشەلەرى مۇنى وتە جاقسى تۇسىنەدى. ارقايسىسى ءوزى وكىلى بو­لىپ وتىرعان ۇلتتىڭ مادەنيەتىن, الەۋ­مەتتىك تاجىريبەسىن, ادامارالىق قاتى­ناس­تارداعى شەبەرلىگىن, سونىمەن قاتار, ونەرىن, ءبىتىم-بولمىستىق ەرەكشەلىكتەرىن باسقالارعا تانىستىرۋعا تىرىسادى. ءارتۇرلى حالىقتاردىڭ سالت-ءداس­تۇرىن جانە تاريحىن وبلىس كولەمىن­دە, ۋنيۆەرسيتەت اياسىندا دوڭگەلەك ۇستەل­دەر, پىكىرتالاستار, دەمالىس كەشتەرىندە تانىستىرۋمەن, ناسيحاتتاۋمەن اي­نالىسادى. اسىرەسە, مەملەكەتتىك تىلدە پوەتي­كا­لىق شىعارمالار جازۋ كون­كۋرسىن­دا كوپتەگەن وزگە ۇلت ستۋ­دەنتتەرىنىڭ قا­زاق ءتىلىن جاقسى مەڭ­گەرگەندىگى باي­قال­دى. وسى باعىت­تاعى «تىلگە قۇر­مەت – ەلگە قۇرمەت» دەگەن ءىس-شارا­ل­اردىڭ ءتار­بيە­لىك ءجا­نە تانىمدىق ماڭىزى وتە زور بول­دى. وقمۋ-ءدىڭ ستۋدەنتى يۋريكوۆا اننا «قازاقستان» تەلەار­نا­سىندا «ءتىل مەن ءدىن» دەگەن حابارعا قاتى­سىپ, قازاق تىلىندە كورىنىستەر بەينەلەدى. ۋنيۆەرسيتەتتە ستۋدەنتتىك اس­سام­­بلەيا­­­نىڭ ستۋدەنتتەرى قاتىسقان «بۇل ءبىز­دىڭ ءانۇران» تاقىرىپتى پاتريوت­تىق اك­تسياسى, جىل سايىن قازاقستان حالىق­تارى­نىڭ دوستىعى مەرەكەسى قارساڭىندا «قازاقستان – ءبىزدىڭ ورتاق ءۇيىمىز» دەپ اتالاتىن دەمالىس كەشتەرى ستۋدەنتتەردى بۇ­رىنعىدان دا ورتاق ءبىر ىسكە جۇمىل­دى­را ءتۇستى.. مۇنى ءبارى پاتريو­تيزم­نىڭ تە­رەڭدەپ, ۇلتتار ارا­سىن­داعى دوستىق كو­ڭىل مەن جاراستىق­تىڭ دامۋىنا جول اشادى. وقمۋ-ءدىڭ ستۋدەنتتىك كىشى اس­سام­بلەياسى سلاۆيان, تاتار-ينگۋش ەتنو-ءما­دەني, «ىنتىماق» مادەني ورتالى­عى­مەن, تىلدەردى دامىتۋ, ادىلەت دەپارتامەنتتەرىمەن تىعىز بايلانىس ورناتقان. كۇنى كەشە شىمكەنتتە قالا تۇر­عىن­دارىنىڭ دەمالىپ, كوڭىل كوتەرۋى­­نە جاعداي جاسالىپ, جاڭا دەمالىس ورنى پايدا بولدى. ونىڭ اشىلۋ سال­تاناتىنا ەلباسى ن.نازارباەۆ قاتىس­تى. وسى سالتاناتتى ءىس-شارانىڭ با­سى-قاسىندا وقمۋ-دىڭ ستۋدەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ ءجۇرۋى ءبىز ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە بول­دى. ولار ونەر كورسەتىپ, مەرەكەنىڭ ءسانىن كەلتىردى. ءارتۇرلى ۇلتتى, حالىقتى بىرىكتىرەتىن ورتاق ماقسات – ول قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ ەكونوميكالىق, ءما­دەني, رۋحاني تۇرعىدان دامۋى, جەتىلۋى جانە گۇل­دەنۋى. وسىنى وتە جاق­سى تۇسىنەتىن ستۋ­دەنت­تەردىڭ كىشى اس­سام­بلەياسىنىڭ ءمۇ­شە­لەرى قازاق­ستان تاۋەل­سىزدىگىنىڭ جيىر­ما جىل­دى­عىن جاقسى وقۋ, ونە­گەلى ءتارتىپ, كۇندەلىكتى جاقسىلىققا ۇمتى­لىس­تارى مەن لا­يىقتى قارسى الۋعا دايىندىق جاساۋدا. «ءتىلى باسقا – تىلەگى ءبىر, ءجۇزى باسقا – جۇرەگى ءبىر» جاستارى­مىز­دىڭ ءالى تالاي يگى ىستەردىڭ ۇيىت­قى­سى بولارىنا ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى سەنەدى. نازگۇل مۇساەۆا, فيلوسوفيا عى­لىم­دارى­نىڭ دوكتورى, پروفەسسور,  م.اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان مەم­لەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى. شىمكەنت.