بيۋدجەت جوباسى قابىلداندى

سەنات توراعاسى قايرات ءماميدىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى كەزەكتى پلەنارلىق وتىرىسىنىڭ كۇن تارتىبىندە التى ماسەلە دەپۋتاتتار تالقىسىنا ۇسىنىلدى. سونىڭ ىشىندە 2012-2014 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت جوباسى ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تۋعىزدى. ءۇش جىلعا ارنالعان بيۋدجەت جوباسىنا قاتىستى «قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق قو­رى­نان 2012-2014 جىلدارعا ارنال­عان كەپىلدەندىرىلگەن ترانسفەرت تۋ­را­لى» زاڭ جوباسى ءۇش جىل بويى جىل سايىن 1 200 ميلليارد تەڭگە مولشەرىندە ايقىندالعان. 2012 جىلى ءتيىستى قارجى جىل سوڭىنا ءىجو-ءنىڭ بولجامدى ءمانى­نەن 20 پايىز مولشەرىندە تومەن­دەتىل­مەي­تىن قالدىق قاعيداتى بويىنشا 30,1 پايىزدى قۇرايدى. ۇلتتىق قور قاراجاتى, 2011 جىل­دىڭ 1 قازانىنداعى اقپارات بوي­ىنشا, 7 تريلليون 197 ميلليارد تەڭگەگە جەتىپتى. سەناتورلار اتال­عان زاڭ جوباسىن ءبىراۋىزدان قا­بىلدادى. ال ءماجىلىس ماقۇلداعان «2012-2014 جىلدارعا ارنالعان رەس­پۋب­ليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭ جو­با­سى بويىنشا ەكونو­ميكالىق دامۋ جانە ساۋدا ءمينيسترى ق.كەلىمبەتوۆ, قارجى ءمينيسترى ب.ءجامى­شەۆ جانە ۇلتتىق بانك توراعا­سى­نىڭ ورىنباسارى د.اقىشەۆ بايانداما جاسادى. قاي­رات كەلىمبەتوۆ مۇناي باعاسى 2012 جىلى 80 دوللارعا, ال 2013-2016 جىلدارى 70 دوللار دەڭ­گەيىندە بولجان­عا­نىن ءمالىم ەتتى. وسى ۋاقىت ارالىعىنداعى ەكونو­ميكالىق ءوسىم 7 پايىز دەڭ­گەيىندە ساقتالادى دەپ كۇتىلۋدە. مينيستر وسى رەتتە ينفليا­تسيا­نىڭ 6-8 پاي­ىز ارالى­عىن­دا جوس­پارلان­عان­دى­عىن العا تارتتى. سونىمەن, بيۋدجەت شى­عىس­تارى­نىڭ كولەمىن 2012 جىلى 6,3 تريل­ليون تەڭگەگە, ال 2014 جىلى 6,9 تريلليون تەڭگەگە دەيىن ۇل­عايتۋ كوزدەلۋدە. بولات جامىشەۆ ءوزىنىڭ بايان­دا­ماسىندا قارجىلاردىڭ قايدا بولىنگەندىگىن تاراتىپ ايتىپ بەردى. سەنات قابىرعاسىنداعى تالقى­لاۋ­لار كەزىندە ءبىلىم بەرۋگە, دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋعا, اۋىل شارۋا­شى­لىعىنا, قوعامدىق قاۋىپسىزدىك پەن حالىقارالىق قىزمەتكە بايلا­نىس­تى بيۋدجەت جوباسىنىڭ شى­عىس­تارىن 2012 جىلى 25,5 ميلليارد تەڭگەگە, 2013 جىلى 9 ميلليارد تەڭگەگە ۇلعايتۋ جانە 2014 جىلى دا وسىنشاما قارجى ءبولۋ كوز­دەل­گەن. جالپى, سەناتورلار جوباعا 160-قا جۋىق وزگەرىستەر ەنگىزگەنى بەلگىلى بولدى. ءۇش­جىل­دىق بيۋدجەت جوباسىندا الەۋمەت­تىك قام­سىز­داندىرۋ مەن الەۋ­مەت­تىك كو­مەككە 4 تريلليون 38 ميلليارد تەڭگە شىعىندالادى دەپ كۇتىلۋدە. ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىمعا جۇم­سا­لاتىن شىعىستار ءۇش جىلعا 1 تريلليون 155 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن بولسا, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا 1 تريلليون 315 ميلليارد تەڭگە دەپ بەلگىلەنىپتى. مادە­نيەتكە قاراستىرىلعان قارجى ءۇش جىلعا 61 ميلليارد تەڭگە بولىپ بەلگىلەنسە, مەملەكەتتىك جانە وزگە دە تىلدەردى دامىتۋعا 13 ميلليارد تەڭگە كوزدەلگەن. تۋريزم جانە سپورت سالاسىنا ۇشجىلدىق بيۋدجەتتە قاراستىرىلعان قارجى 95 ميلليارد تەڭگەنى قامتىعان. باي­لا­نىس سالاسىنا 74 ميلليارد تەڭ­گە كوزدەلسە, سونىڭ باسىم بولىگى – 57 ميلليارد تەڭگە تەلەحا­بار­لا­رىن ساندىق ەفيردە تاراتۋدى دا­مىتۋعا باعىتتالعان قارجى. وسى رەتتە جاڭالىقتار 24 تەلەارناسى ءۇشىن جابدىقتار ساتىپ الۋعا 2012 جىلعا قوسىمشا 1 ميلليارد 400 ميلليون تەڭگە بەرىلىپ وتىر. سونداي-اق ءۇش جىلعا ارنالعان اۋىلداعى كاسىپكەرلىككە 9,5 ميلليارد تەڭگە, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى مەن تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىنا – 401, اۋىل شا­رۋاشىلىعىنا – 965, عارىشتى يگەرۋ سالاسىنا – 43 جانە اۆتوموبيل جولدارىن دامىتۋعا جىل سايىن 235 ميلليارد تەڭگەدەن ءبولۋ قاراستىرىلعان. اقشا-نەسيە ساياساتى بويىنشا بايانداما جا­سا­عان دانيار اقىشەۆ باعا تۇراق­تى­لىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىنە كەڭىنەن توقتالدى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, 2011 جىلدىڭ 9 ايىن­داعى ينفلياتسيا 6,5 پايىز بولىپ­تى. جىلدىق ينفلياتسيا دەڭگەيى 8 پايىز دەڭگەيىندە قالىپتاسادى دەپ كۇتىلۋدە. وتكەن توعىز ايدا اقشا ماسساسى 15,8 پايىزعا وسسە, اقشا بازاسى 12,1 پايىزعا كەمىگەن. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ التىن-ۆاليۋتاداعى حالىقارالىق رەزەرۆتەرى 75 ميلليارد اقش دوللارىن قۇرايدى. جىل باسىنان بەرى اتالعان قور 26,6 پايىزعا وسكەن. بۇدان كەيىن دەپۋتاتتار پرەمەر-مينيستر كارىم ماسىموۆكە جانە ۇكىمەت مۇشەلەرىنە كوپتەگەن سۇراقتار قويىپ, ءتيىستى جاۋاپتار الدى. وسىلايشا جان-جاقتى تالقى­لاۋعا تۇسكەن 2012-2014 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت جوباسى قابىلداندى. سوڭىنان ۇكىمەت باسشىسى سەناتورلارعا ءوز ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, حالىقارا­لىق جاعدايلارعا قىسقاشا شولۋ جاسادى. دەپۋتاتتار كۇن ءتارتىبىن­دەگى وزگە دە ماسەلەلەر بويىنشا ءتيىستى شەشىمدەر قابىلدادى. اسقار تۇراپباي ۇلى.