زامان تالابىنا ساي دامۋ

تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىل­­­دا­رىندا اياعىن ءتاي-ءتاي باسىپ كەلە جاتقان مەملەكەتىمىزدىڭ قاي سالاسىنا بولماسىن وڭاي تيمەگەنى راس. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالا­سى دا بۇل قيىندىقتى اينالىپ وتە المادى. ول كەزەڭ­دەردەن بەرى دە بىرنەشە قايتا قۇرۋلاردى باستان وتكەردىك. سو­نىڭ بارلى­عى دا ەگەمەن ەلىمىز­دىڭ مەديتسينا سالاسىن دامىتۋ­دىڭ قادامدارى بولاتىن. اسىرە­سە, قازاقستان رەس­پۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسىن رەفورمالاۋ مەن دامىتۋدىڭ 2005-2010 جىلدارعا ارنالعان باعدارلا­ماسى اياسىندا كوپتەگەن ىستەر ات­قارىلدى. مىسالى, 2006 جىلى اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحا­ناعا جاڭا ۇلگىدەگى عيمارات بەرىلسە, 2007 جىلى اۋداندىق ەمحانا كۇنىنە 250 سىرقات قابىل­دايتىن, سوڭعى ۇلگىدەگى قۇرال-جاب­دىق­تارمەن جابدىقتالعان جاڭا 2 قاباتتى عيماراتقا يە بولدى. اۋدان بويىنشا قۇرامىنا 10 دارىگەرلىك امبۋلاتوريا, 25 مە­ديتسي­نالىق پۋنكت كىرەتىن اۋدان­دىق ەمحانا, اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحانا, تۋبەركۋلەزگە قارسى اۋرۋحانا, اۋداندىق سا­ني­تارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قاداعالاۋ باس­­قارماسى, تەمىر جول ساني­تارلىق قاداعالاۋ باسقارما­سى­نىڭ ءبولىمى, وباعا قارسى كۇ­رەس ستانساسى, سونىمەن قاتار «اق­نيەت» ستوماتولوگيالىق ەم­حا­ناسى, بىرنەشە ستوماتولوگيا­لىق بولمەلەر مەن ءدارىحانالار حالىققا قىزمەت كورسەتەدى. قازىر اۋداندىق ەمحانادا 54 دارىگەر 176 مەدبيكە ابىرويمەن قىزمەت ەتۋدە. سوڭعى ۇلگىدەگى قۇرال-جاب­دىقتار ورنالاسقان فيزيوتە­راپيالىق, وتورينولارينو­لوگيا­لىق, حيرۋرگيالىق, وفتالمو­لو­گيالىق, پروفپاتولوگيالىق, ەن­دوسكوپيالىق, رەنتگەنو­لوگيا­لىق, لابوراتوريالىق بولمەلەر جۇ­مىس ىستەيدى. ەمحانانىڭ ماتە­ريال­دىق-تەحنيكالىق بازاسىنىڭ جانە قىزمەتكەرلەردىڭ قىزمەت سا­پا­سى­نىڭ ءوز دەڭگەيىندە ەكە­نىنىڭ دالەلى ەمدەۋ مەكەمەسىنىڭ بىلتىر 4 جىل مەرزىمگە اككرەديتاتسيادان ءوتۋى. وتكەن جىلى بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ەنگىزىلىپ, مەديتسينالىق كومەك ساپاسىن ارتتىرۋ, قارجىلىق جۇيەنى جەتىلدىرۋ باستى نازاردا ۇستالدى. اتال­عان جۇيە نەگىزىندە ەلەك­تروندى جاتقىزۋ بيۋروسى پورتا­لى جۇمىسىن باستاپ, قازىر تولىق­قاندى قىزمەت ەتۋدە. سوڭعى 5-6 جىل كولەمىندە بەلگىلى ءبىر جاس­تاعى ادامداردى تۇراقتى تۇردە سكرينينگتىك تەكسەرۋدەن, ياعني مەديتسينالىق قاراۋدان وتكىزۋدە­مىز. بۇل تەكسەرۋلەر كوپتەگەن اۋرۋلاردى ەرتە ساتىسىندا انىق­تاپ, ەمدەلۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بيىلدان باستاپ بالالاردىڭ ارا­سىندا كەزدەسەتىن ناۋقاستاردى ينتەگرالدى ەمدەۋ ادىستەرى كەڭى­نەن قولدانىلا باستادى. بۇگىنگى تاڭدا ەمحانا عيمارا­تىنداعى دارىگەرلەر بولمەسى تو­لىق­تاي كومپيۋتەرلەندىرىلگەن, بارلىق كومپيۋتەر ورتالىق جەلىگە قوسىلىپ, ينتەرنەتپەن قامتا­ماسىز ەتىلگەن. ەلەكتروندى اقپا­رات الماسۋعا تولىق جاعداي جا­سال­عان. 2010 جىلى اقىلى قىز­مەتتەن تۇسكەن قاراجاتقا جەدەل جاردەم, كۇندىزگى ستاتسيونارعا ار­نالعان عيمارات جانە سانيتارلىق اۆتوكولىكتەرگە گاراج قۇرىلىسى سالىنىپ پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل ۇنەمى جوعارىعا قاراپ قول جايا بەرمەي ىشكى مۇمكىندىكتى پايدالانا وتىرىپ, سالانى دامىتۋ­دىڭ ءبىر عانا كورىنىسى. «قىز­مەتكەرگە جاعداي جاسا, سوسىن جۇمىس سۇرا» – ءبىزدىڭ ۇستاناتىن باستى قاعيدامىز. وسى نەگىزدە زياندى فاكتورلارمەن جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەرگە كۇنىنە 0,5 ليتر ءسۇت, القاپتىق پرينتسيپتە جۇمىس ىستەيتىن دارىگەرلەرگە اي سايىن 1000 بىرلىك اكتيۆ بەرىلەدى. ەمحانا عيماراتىنىڭ ءىشى-سىرتى تولىقتاي بەينەباقىلاۋمەن قام­تا­ما­سىز ەتىلگەن, بۇل دا قازىرگى زامان تالابى. اۋداندىق ەمحانا قۇرامىنا كىرەتىن دارىگەرلىك امبۋلاتوريالار مەن مەديتسينالىق پۋنكتتەر دە جىل سايىن ماتەريالدىق-تەح­نيكالىق جاعدايى جاقسارىپ بوي تۇزەپ كەلەدى. سوڭعى جىلدارى بىرشوعىر, اققايتىم دارىگەرلىك امبۋلاتوريالارىنىڭ قۇرىلىسى جاڭادان سالىنسا, بوزوي, اي­شۋاق, توعىز, تولاعاي, دا-لارى, قاراتوعاي, جىلتىر مپ كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. بيىل قۇنى 14 ملن. تەڭگەگە ەسەت اۋىلى مەدي­تسينالىق پۋنكتىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇر­گىزىلۋدە. بوزوي, ايشۋاق, باي­قادام, اققايتىم, موڭكە بي, قاۋىلجىر دارىگەرلىك امبۋلاتو­ريالارىندا سانيتارلىق اۆتوكو­لىك تۇرعىندارعا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدە. وتكەن جىلى ءبىزدىڭ اۋداندىق ەمحانا شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ قۇ­قىنداعى مەملەكەتتىك كوممۋ­نالدىق كاسىپورىن بولىپ قايتا قۇرىلدى. بۇل مەكەمەنىڭ قازىرگى زامانعا سايكەس دامۋىنىڭ كەزەكتى ءبىر ساتىسى بولدى. اۋدان كولە­مىندە جەرگىلىكتى قازبا بايلىق­تاردى ءوندىرۋ ءۇشىن ءارتاراپتان كەلىپ جۇمىس ىستەپ جاتقان وتان­دىق, شەتەلدىك كومپانيالار وسى كەزگە دەيىن ءوز قىزمەتكەرلەرىن مە­ديتسينالىق بايقاۋدان وبلىس ورتالىقتارىندا وتكىزىپ كەلسە, ەندى بۇل كومپانيالارمەن سەنىمدى سەرىكتەستىك ورناپ, كەلىسىم-شارت نەگىزىندە ولاردىڭ قىزمەتكەر­لە­رىنە مەديتسينالىق قىزمەت كورسە­تۋدى جولعا قويدىق. مەكەمەنىڭ مۇنداي جۇيەگە كوشۋى قىزمەتتىڭ ساپاسى مەن كو­لەمىنە قاراي ۇستەمەاقى تولەۋگە مۇمكىندىك بەردى. 2007 جىلمەن سالىستىرعاندا بيىل دارىگەرلەر مەن مەدبيكەلەردىڭ ەڭبەكاقىسى ەكى ەسە ءوستى. تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ باس­تى بايلىعى – ادام دەنساۋلىعى ەكەنىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ايتىپ قانا قويماي, حالىق­تىڭ دەنى ساۋ بولۋى ءۇشىن تۇراقتى جاعداي تۋعىزىپ كەلەدى. سوندىق­تان ەل مەديتسيناسىنىڭ بۇدان ءارى دە قارىشتاپ داميتىنىنا سەنىم مول.  جەكسەن كوپتىلەۋوۆ, شالقار اۋداندىق ەمحاناسىنىڭ باس دارىگەرى,  قر دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى.  اقتوبە وبلىسى.