ءيا, بۇل توڭكەرىستەردىڭ الاش كوسەمدەرى مەن ۇلت قايراتكەرلەرىنىڭ قوعامدىق-ساياسي قىزمەتىندە ەلەۋلى ءرول اتقارعانى, ايتارلىقتاي ىقپال ەتكەنى راس. باستاپقىدا ء«بارىمىز تەڭگەرىلەمىز, ازات حالىق قاتارىنا قوسىلامىز» دەپ الاقايلاپ قارسى العاندارىمەن كەيىن قۋانىشتارى سۋ سەپكەندەي باسىلىپ قالدى. ويتكەنى كۇشپەن تۇرعىزىلعان ءامىرشىل-اكىمشىل جۇيەنىڭ تاس قۇرساۋى ءتۇپتىڭ-تۇبىندە «كون تارتىلسا, قالپىنا كەلەدىنىڭ» كەرىن كەلتىرەرى انىق ەدى.
ونىڭ سوڭى 70 جىل ىشىندە تالاي قاسىرەتتى زوبالاڭدار مەن شاپقىندارعا جالعاسقانىن, اششى زارداپتارىن ءالى كۇنگە دەيىن سەزىنىپ وتىرعانىمىز ايداي اقيقات. مەن الاش ارىستارى ماڭدايلارى قانشا تاسقا تيسە دە ازاتتىققا, بوستاندىققا قول جەتكىزۋ يگى ارمانى مەن ماقساتىنان اينىماعان, سول ءۇشىن جاپپاي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان جىلى دۇنيەگە كەلگەن ۇرپاقتىڭ وكىلىمىن. مىڭداعان ادال جانداردىڭ يتجەككەنگە ايدالعانىن راستايتىن قۇجاتتار مەنىڭ جەكە مۇراعاتىمدا ساقتاۋلى.
اكەم «حالىق جاۋى» رەتىندە ۇستالعاندا, انام بايعۇس شيەتتەي جەتى بالامەن ىشەر اسقا, كيەر كيىمگە جارىماي زار جىلاپ قالدى. قارا حالىقتىڭ كوسەگەسىن كوگەرتۋدى ۇران ەتىپ كوتەرگەن كەڭەس وكىمەتى جاقسى مەنەن جايساڭدى جازىقسىز قىرىپ سالعانىن, جۇرتشىلىقتىڭ ساناسىنا ساز بالشىقشا يلەنگەن كەڭەستىك سيقىرلى ساياسات ەرىكسىز تاڭىلعانىن تاۋەلسىزدىكتىڭ ارايلى تاڭى اتقاننان كەيىن انىق كوز جەتكىزىپ وتىرمىز.
تاۋەلسىز ەل بولعانىمىزعا شيرەك عاسىردان اسقانىنا قاراماستان ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە بايلانىستى ءدۇدامال تۇستار, «اقتاڭداق بەتتەر» كوپ ەكەنىن ەرىكسىز مويىنداۋعا تۋرا كەلەدى. ونىڭ بۇلتارتپاس ءبىر ايعاعى مىنانداي. 1955 جىلى ومبى اۋىلشارۋاشىلىق ينستيتۋتىندا وقىپ جۇرگەندە كسرو جوعارعى كەڭەسى پرەزيديۋمىنىڭ توراعاسى ك. ۆوروشيلوۆقا حات جازىپ, اكەم تۋرالى دەرەكتەر سۇراتتىم. ماعان «ساعىندىقوۆ ماعاز 1943 جىلى 10 سەنتيابردە قاراعاندى وبلىسىنداعى قىلمىسىن وتەۋ مەكەمەسىندە تۋبەركۋلەزدەن قايتىس بولدى» دەگەن جاۋاپ كەلدى.
ال 1987 جىلى كگب-نىڭ مۇراعاتىنان الىنعان مالىمەت اكەمىزدىڭ 1937 جىلى نويابردە اتىلعانىن راستايدى. قايسىسى انىق, قايسىسى جالعان؟ التى الاشتىڭ اقيىق اقىنى ماعجان تۋرالى دا وسىلاي ايتۋعا بولادى. «تۋعان جەر» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە «ماعجانعا تاعزىم» ەكسپەديتسياسى قۇرامىندا بولعان 98 جاستاعى اتىراۋلىق قاريا ابدوللا ءابدراحمانوۆ اقىننىڭ مۇردەسى 1948 جىلى ماگادان وبلىسى بەرەلەح پوسەلكەسى ىرگەسىندەگى قورىمعا جەرلەنگەنىن كوزىمەن كورگەنىن, مارقۇمنىڭ اقىرعى اماناتىن ورىنداۋ ءۇشىن قىزىلجار توپىراعىنا ارنايى كەلگەنىن تەبىرەنە اڭگىمەلەدى.
حالقىمىزدىڭ اياۋلى ۇلدارى باۋىرجان مومىش ۇلى, حامزا ابدۋللين, جايىق بەكتۇروۆ, تاعى باسقالارى ماعجاننىڭ 1938 جىلى اتىلعانىن جوققا شىعارادى. رەسمي قۇجاتتارعا اينا-قاتەسىز سەنۋ جاڭساقتىقتارعا ۇرىندىرادى دەپ وتىرعانىم سوندىقتان. وعان «پاميات» قوعامدىق قورىنا جەتەكشىلىك ەتكەن كەزەڭدە كوزىم انىق جەتتى. بەرتىنگە دەيىن ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا 20 ميلليون ادام قازا تاپتى دەلىنىپ كەلدى. «وتىرىكتىڭ قۇيرىعى ءبىر-اق تۇتام» ەكەنىن تاريحشىلار دالەلدەپ بەرگەن جوق پا؟
بولات ساعىندىقوۆ,
وبلىستىڭ قۇرمەتتى ازاماتى,
«پاميات» قوعامدىق قورىنىڭ توراعاسى
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
