ىقپالداستىققا ىنتا جوعارى

كەشە ەرتەڭگىسىن قازاقستان پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ ءتور­اعا­سى ورال مۇحامەدجانوۆ باستاعان قازاقستاندىق دەلەگاتسيا مينسك تراكتور جاساۋ زاۋىتىنىڭ قۇراستىرۋ تسەحتارىن ارالاپ كورىپ, اتالعان كاسىپورىن جۇمىسىمەن جان-جاقتى تانىستى. بۇل شارا بۇعان دەيىن حابارلاعانىمىزداي, ءماجىلىس توراعا­سىنىڭ ۇقشۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ وتى­رى­سىنا قاتىسۋ ءۇشىن بەلارۋسكە كەلگەن ساپارى بارىسىندا جۇزەگە استى. ال زاۋىتتا بولۋ كەزىندە سونداي-اق دەلەگاتسيا مۇشەلەرىنە زاۋىت شىعاراتىن ونىمدەردىڭ ۇلگىلەرى كورسەتىلدى. مۇندا قويىلعان تراكتورلار بيداي, كۇرىش, ماقتا القاپتارىن وڭدەۋگە بەيىمدەلىپ جاسالعان ەكەن. جانە دە كليماتتىق ەرەكشەلىكتەرگە بايلانىستى جان-جاعى اشىق تراكتورلار دا شىعارى­لا­تى­نى بەلگىلى بولدى. جالپى, اتالعان كاسىپورىن تراكتوردىڭ 60 مودەلىن شىعارسا, ونىڭ ءوزى 200-دەن استام موديفيكاتسياعا ءبولى­نەدى ەكەن. ەگەر زاۋىت 2010 جىلى 42 مىڭ تراكتور شىعارسا, بيىل ونىڭ كولەمىن 62 مىڭعا جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىرعان كورىنەدى. مينسك تراكتور زاۋىتى ءوز ونىمدەرىن الەم­نىڭ كوپتەگەن ەلدەرىنە ساتا­دى. مىسالى, سەمەي وڭىرىندەگى اۆتو زاۋىتتا قازان ايىندا ال­عاشقى تراكتور قۇراستىرىلعان ەدى. قاراشانىڭ سوڭىنا دەيىن تاعى ءتورت تراكتور قۇراستىرىلىپ بىتەدى دەپ كۇتىلۋدە. جىل سوڭىنا دەيىن بەلارۋس تراكتورلارىنىڭ بارلىق مودەلىن قامتيتىن 1150 داناسى قۇراستىرىلادى دەپ جوس­پارلانىپتى. جىل باسىنان بەرى ەلىمىزگە بەلارۋس تاراپىنان 2064 تراكتور مەن ونىڭ بولشەك­تەرى ساتىلىپتى. بۇدان كەيىن ورال مۇحامەد­جا­نوۆ بەلارۋس رەسپۋبليكا­سى­نىڭ پرەزيدەنتى الەكساندر لۋ­كا­شەنكونىڭ قابىلداۋىندا بولدى. بەلارۋس باسشىسى قازاقستان تاراپىنىڭ ءوز ەلى مەن حالقىنا كوزقاراسى كوڭىلدەن شىعاتىنىن ايتا كەلىپ, حالىقارالىق ماسە­لە­لەردە دە ۇستانىم الشاقتىعى جوق­تىعىن العا تارتتى. قازىرگى تىنىشسىز الەمدە مەملەكەتتەرىمىز ينتەگراتسيالىق قۇرىلىمعا ءبى­رىگىپ, ۋاقىتتىڭ تالابىنان شى­عىپ وتىر. بۇل ينتەگراتسيالىق قۇ­رىلىم 2012 جىلدىڭ 1 قاڭتارى­نان باستاپ ەنگىزىلەتىن ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتەن كەيىن جوعارى بەلەسكە كوتەرىلۋى ءتيىس. اتالعان بىرلەستىكتەن ءۇمىت ۇلكەن, اسىرەسە, مۇندا قازاقستان مەن ونىڭ باسشىسى, مەنىڭ دوسىم نۇر­سۇلتان نازارباەۆتىڭ اتقار­عان ءرولى زور, ەڭبەگى ولشەۋسىز, دەدى ا.لۋكاشەنكو. ول سونداي-اق ەل­با­سىعا سالەمىن جەتكىزۋدى ءوتىندى. بەلارۋس ءوزىنىڭ مۇمىندىگىنە قا­راي قازاقستاننىڭ مۇددەلەرىن ەۋروپا باعىتىندا ىلگەرىلەتۋگە ىقپال ەتۋگە دايىن ەكەندىگىن دە بىلدىرە كەتتى. ءماجىلىس توراعاسى بەلارۋس پرەزيدەنتىنە قازاقستان-بەلا­رۋس ىنتىماقتاستىعىنىڭ ما­ڭىز­دى ماسەلەلەرى بويىنشا پىكىر الماسۋعا ۋاقىت تاپقانىنا ريزا­شى­لىعىن بىلدىرە وتىرىپ, ونىڭ ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 23-25 مامى­رىندا استاناعا جاساعان رەسمي ساپارىن قازاقستاندا جوعارى با­عالايتىندىعىن جەتكىزدى. جوعارى دەڭگەيدەگى بۇل كەلىسىمدەر ەكى ەلدىڭ يگىلىگى ءۇشىن قىزمەت ەتەتىن بولادى. وسى ورايدا ايتا كەتەرلىگى – قازاقستان مەن بەلارۋس ارا­سىنداعى قارىم-قاتىناس ءوزارا سەنىم مەن تۇسىنىستىك نەگىزىندە قۇ­رىلعان. سوندىقتان مۇنداي باي­لا­نىستار تمد جانە حالىق­ارا­لىق ۇيىمدار شەڭبەرىندە نى­عاي­ىپ كەلەدى. قازىرگى تاڭدا قازاق­ستان-بەلارۋس ىنتىماق­تاس­­تى­عى­­نىڭ قۇقىقتىق-كەلى­سىم­دىك بازا­سىن ءار سالا بويىنشا قام­تاماسىز ەتەتىن 76 شارت پەن كەلىسىم بار. بەلارۋس پرەزيدەنتىنىڭ ءۇستى­مىزدەگى جىلدىڭ 17 قازانىندا «يزۆەستيا» باسىلىمىندا جارىق كورگەن «ءبىزدىڭ ينتەگراتسيامىز­دىڭ تاعدىرى تۋرالى» ماقالا­سى­مەن مۇقيات تانىسىپ شىققان­دى­عىن جەتكىزگەن ءماجىلىس توراعاسى ونىڭ نەگىزگى تەزيستەرىن قولداي­تىن­دىعىن جەتكىزدى. 2011 جىل تمد مەملەكەتتەرى ءۇشىن اسا ەرەكشە جىل ەكەندىگىن قاپەرگە سالعان و.مۇحامەدجانوۆ ا.­لۋكا­شەن­كو­نى بەلارۋس رەسپۋبليكاسى ءتاۋ­ەل­سىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىمەن قۇت­تىقتادى. سونداي-اق ورال باي­عو­نىس ۇلى كەدەن وداعى جۇمىسىنا ءوزىنىڭ قاناعاتتانۋشىلىق سەزىمىن دە بىلدىرە كەتتى. كەزدەسۋدەن كەيىن قازاقستان­دىق پارلامەنتشىلەر دەلەگاتسيا­سى قالا سىرتىنداعى «حاتىن» مەملەكەتتىك مەموريالدىق كەشەنىنە بارىپ, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا قازا تاپقانداردىڭ رۋ­حى­نا تاعزىم ەتتى, گۇل شوقتارىن قويدى. سول زۇلمات سوعىستا بەلارۋس حالقى 2,5 ميلليون ادامى­نان ايىرىلعانى بەلگىلى. رەسپۋ­ب­ليكانىڭ ءاربىر ءۇشىنشى تۇرعىنى قۇربان بولدى. قازىرگى كەشەن ور­نالاسقان جەر تۇرعىندارى تىرىدەي ورتەلگەن دەرەۆنيانىڭ ورنى ەكەنى تاريحتان ءمالىم. «بۇل بەلارۋس حالقىنىڭ وتكەن سوعىستا تارتقان ۇلكەن قاسىرەتىنىڭ ءبىر كورىنىسى عانا. ەندى ءبىزدىڭ الدىمىزدا سو­عىستى بولدىرماۋ ماقساتى تۇر», دەدى ءماجىلىس توراعاسى كەشەندى ارالاپ شىققان سوڭ. سونداي-اق قازاقستاندىق دەلەگاتسيا بەلارۋس ۇلتتىق كىتاپحاناسىندا جانە ۇلت­تىق ونەر مۇراجايىندا بو­لىپ, اتالعان مەكەمەلەردىڭ جۇ­مى­سىمەن جان-جاقتى تانىسۋعا مۇمكىندىك الدى. كەشە ءتۇس اۋا ورال مۇحا­مەد­جانوۆتىڭ بەلارۋس رەسپۋبليكا­سى­نىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ميحايل مياسنيكوۆيچپەن كەزدەسۋى بو­لىپ ءوتتى. 2012 جىلدىڭ 1 قاڭتا­رى­نان باستاپ ەنگىزىلگەلى وتىرعان ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋعا باعىتتالعان ينتەگرا­تسيا­لىق ۇدەرىستەردى تەرەڭدەتۋدە ما­ڭىزدى كەزەڭ بولىپ تابىلادى. ءما­جىلىس توراعاسى بەلارۋس ۇكى­مەتى باسشىسىنىڭ قاتىسۋى جوس­پار­لانعان الدا سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا وتەتىن كەدەن وداعى­نىڭ جوعارى ورگانى – ەۋرازەق مەملەكەتارالىق كەڭەسى وتىرى­سىندا داعدارىسقا قارسى بىرلەسە ارەكەت ەتۋ ماسەلەسىن تالقىلاۋ جوسپارلانعانىن قاپەرگە سالدى. اتالعان شارا قازىرگى قاۋىپتەرگە توتەپ بەرۋ ءۇشىن ءتيىمدى تەتىكتەر مەن قۇرالدار جاساۋعا مۇمكىندىك بەرۋى ءتيىس. قازاقستان مەن بەلارۋس ارا­سىنداعى ساۋدا اينالىمى 2011 جىلدىڭ قاڭتار-تامىز ايلارىندا 400 ميلليون اقش دوللارىنا جەت­كەن. قازاقستان تمد شەڭ­بەرىندە رەسەي مەن ۋكراينادان كەيىنگى وسى ەلدىڭ ساۋدا-ەكونو­مي­كالىق ارىپتەستەرىنىڭ ۇشتىگىنە كىرەدى. ەگەر 2010 جىلدى الساق, قازاقستان مەن بەلارۋس اراسىن­داعى سىرتقى ساۋدا اينالىمى 657,2 ميلليون اقش دوللارى بولسا, بۇل 2009 جىلمەن سالىس­تىرعاندا 1,5 ەسەگە كوپ. ەكى ەل اراسىندا وندىرىستىك كووپەراتسيانى دامىتۋ ماقسا­تىن­دا 2010-2011 جىلدارعا ارنالعان بىرلەسكەن ءىس-شارالار جوسپارى جۇزەگە اسىرىلۋدا. بۇدان باسقا, قازاقستاننىڭ يندۋستريالان­دى­رۋ كارتاسىنا جالپى قۇنى 98,6 ميلليون دوللار بولاتىن بەلا­رۋس­تىك تەحنيكانى قۇراستىرۋ ءجو­نىندەگى 5 بىرلەسكەن جوبا كىرىپ وتىر. م.مياسنيكوۆيچ ءوز كەزەگىندە ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماق­تاس­­تىقتى تەرەڭدەتۋ جايىنا كە­ڭى­نەن توقتالدى. بەلارۋستىڭ قازاق­ستانداعى ۇلتتىق كورمەسى, ءۇستى­مىزدەگى جىلى الماتىدا وتكەن ەكىنشى قازاقستاندىق-بەلارۋستىك كاسىپكەرلىك فورۋمى, سونداي-اق گومەل قالاسىندا (بەلارۋس) وتكەن ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتى­ماق­تاستىق جونىندەگى ۇكىمەتارا­لىق كوميسسيانىڭ 8-ءشى وتىرىسى ەكىجاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىن­تىماقتاستىقتى ارتتىرۋعا اي­تار­لىقتاي ۇلەس قوساتىن بولادى. كەزەكتى 9-شى وتىرىس 2012 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىر وڭىرىندە ءوتۋى ءتيىس. بۇگىن بەلارۋس رەسپۋبليكاسى­نىڭ پرەزيدەنتى ا.لۋكا­شەن­كو­نىڭ ۇقشۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر پارلامەنتتەرىنىڭ باسشى­لارى­مەن كەزدەسۋى بولادى دەپ كۇتىلۋدە. سوڭىنان ۇقشۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ وتىرىسى وتەدى. اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان» – مينسكىدەن.