بۇگىنگى كۇننىڭ باستى تالاپتارى ينفراقۇرىلىمدىق جۇيەلەردىڭ تۇتاستىعىن قاجەت ەتەدى. ايتالىق, جاڭا تۇرعىن ۇيلەر مەن الەۋمەتتىك- تۇرمىستىق جانە وندىرىستىك نىساندار بوي كوتەرگەن كەزدە دۇنيەنىڭ ءبىر راحاتى ىسپەتتەس گازدى تۇتىنۋ جۇيەلەرىن قوسا ويلاستىرماسا الدىڭعى ايتقانىمىزدىڭ ءبارى بوس اڭگىمە بولىپ شىعادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, كوگىلدىر وتىن – ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن كوتەرۋدىڭ باستى ءبىر تەتىگى. مۇنداي يگى ماقساتقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن اقتوبە ايماعىندا ۇلتتىق وپەراتور «قازترانسگاز» اق كەشەندى شارالاردى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. وسى ارقىلى ايماقتاعى ەلدى مەكەندەردى گازبەن جابدىقتاۋعا جانە گاز تاراتۋ جەلىلەرىن جاڭعىرتۋعا جاڭاشا كوزقاراس قالىپتاسقان. سونىڭ ناتيجەسىندە اتالعان ءىس تۇتاستاي ينۆەستيتسيالىق جوبا دەڭگەيىنە كوتەرىلگەن. بۇل باعىتتا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ اقتوبە وبلىسىنا جۇمىس ساپارى كەزىندە پايدالانۋعا بەرىلگەن اۆتوماتتاندىرىلعان گاز تاراتۋ ستانساسىنىڭ (اگتس) ءجونى بولەك, ورنى ايرىقشا. ونىڭ ونىمدىلىگى ساعاتىنا 300 مىڭ تەكشە مەتردى قۇرايدى. وسى ارادا مۇنداي جوبالىق بيىك مولشەردى بۇعان دەيىن ەلىمىزدە بىردە-ءبىر گاز تاراتۋ ستانساسى الا الماعانىن ايتقان ءجون. مۇنىڭ ءوزى اتالعان نىسان ەلىمىزدەگى ەڭ قۋاتتى گاز تاراتۋ ستانساسى ەكەنىن كورسەتەدى.
وتكەن سارسەنبىنىڭ ءساتتى كۇنى ەلباسى وسى وڭىردەگى زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن كەزدەسۋى كەزىندە, اقتوبەنىڭ ەلوردامىز استانا, مەگاپوليس قالا – الماتى جانە ەلدىڭ وڭتۇستىگىندەگى شىرايلى شاھار شىمكەنت سەكىلدى ءىرى قالالاردىڭ بىرىنە اينالا الۋ مۇمكىندىگى بار ەكەنىن ايتتى. وسى ورايدا اگلومەراتسيالىق ايماق ورتالىعى حالقىنىڭ سانىن كەلەشەك جىلداردا ميلليونعا دەيىن جەتكىزۋ كوزدەلگەن. وسىناۋ كۇردەلى دە جاۋاپتى مىندەت ءوز كەزەگىندە بىرقاتار ستراتەگيالىق شەشىمدەردى قاجەت ەتەدى. سونىڭ ەڭ باستى شارتتارىنىڭ ءبىرى تۇرعىندار سانى جىلدان جىلعا ءوسىپ كەلە جاتقاندا زاماناۋي قالانى كوگىلدىر وتىنمەن تولىقتاي قامتۋ بولىپ وتىر. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, قازىرگى كۇنى قالاداعى كوممۋنالدىق جانە ونىدىرىستىك نىسانداردىڭ تابيعي وتىنعا دەگەن قاجەتتىلىگىن قاناعاتتاندىرۋ ىسىندە «قازترانسگاز» اق قارقىندى دا قارىشتى قادام جاسادى دەۋگە تولىق نەگىز بار.
جۇزەگە اسقان ءىس – ءبىر جاعىنان, ۇلتتىق وپەراتوردىڭ ەلباسى تاپسىرماسىنا ساي قيمىل-قارەكەت تانىتا بىلگەنىنىڭ ايعاعى. اقتوبە قالاسى ىرگەسىندە قازاقستانداعى ەڭ قۋاتتى اگتس-ءتىڭ ىسكە قوسىلۋى, بىرىنشىدەن, گاز تاراتۋ قۋاتىن ودان ءارى كۇشەيتەدى. ەكىنشىدەن, گاز تاراتۋ كولەمى ايتارلىقتاي وسەدى.
ۇشىنشىدەن, قولدانىستاعى ستانسالارعا ءتۇسىپ كەلگەن سالماقتى اجەپتاۋىر ازايتادى. «قازمۇنايگاز» ۇك» اق-تىڭ اعا ۆيتسە-پرەزيدەنتى سەردى يبۋللا جۇماعۇل ۇلى گازەت تىلشىسىنە وسىلاي دەپ مالىمدەدى. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, قۇرىلىستى جۇرگىزۋ بارىسىندا ۇزىندىعى 32 شاقىرىمدى قۇرايتىن جاڭا گاز قۇبىرلارى تارتىلعان. بۇعان قوسا گاز رەتتەگىش ەكى قوسىن تۇرعىزىلعان.
اتالعان گاز تاراتۋ ستانساسىنىڭ اۋقىمى تەك اقتوبە قالاسىمەن شەكتەلمەيدى. ونىڭ كۇش-قاۋقارى قالا ماڭىنداعى ەلدى مەكەندەردى جانە قوبدا, مارتۇك, العا جانە قارعالى اۋداندارى اۋماعىن كوگىلدىر وتىنمەن تۇراقتى تۇردە قامتۋعا جەتەتىنى دە ەلەۋلى ءىس. بۇلاي دەۋدىڭ ءوزى دە از. ءتىپتى جاڭا ستانسانىڭ قۋاتى قازىرگى جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە تاياۋ جىلداردا بوي كوتەرەتىن نىسانداردى گازبەن قامتۋعا دا جەتەدى ەكەن. مۇندايدا بارەكەلدى دەمەگەندە, نە دەمەكپىز!
ەڭ باستىسى, قازىرگى كۇنى سەرپىندى جوبانىڭ تۇرعىندارعا تيگىزەتىن تۇرمىستىق جەڭىلدىكتەرى مول. «اگتس 300» ارقالايتىن الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك جوعارى. ونىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋى اقتوبە ءوڭىرىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇرعىدان ودان ءارى دامۋىنا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە وڭ اسەرىن تيگىزگەنى دە تالاسسىز ماسەلە. وسى ارقىلى ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىقتىڭ ارتقانى دا بولەك ءبىر تاقىرىپتىڭ ەنشىسى. ءدال وسى تۇستا سوڭعى ەكى جىلدا ءوڭىردى گازبەن قامتۋ دەڭگەيى الپىستان سەكسەن جەتى پايىزعا وسكەنىن دە ايتا كەتۋدىڭ رەتى كەلىپ تۇر. ال جاڭا قۋاتتى ستانسانىڭ ىسكە قوسىلۋى ارقىلى بۇل دەرەك پەن كورسەتكىش دەڭگەيى ودان ءارى وسە تۇسەتىنىنە دە سەنىم مول. «قۇتتى قوناق كەلسە قوي ەگىز تابادى» دەگەندەي, قاتارداعى كوپ قوناقتىڭ ءبىرى ەمەس, قۋاتتى ستانسا پايدالانۋعا بەرىلگەن كۇنى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ اقتوبەگە جۇمىس ساپارىمەن كەلۋىنىڭ دە جاعىمدى جاعى مول دەمەكپىز.
وسى ارقىلى تاعى دا كەلەشەككە كوز تىگىپ, باعدار بەلگىلەر بولساق. «قازترانسگاز» اق الداعى جىلدارعا ارنالعان ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ كەستەسىن بەلگىلەگەنىن ايتپاي كەتۋ مۇمكىن ەمەس. وسى كەستەگە سايكەس ۇلتتىق وپەراتور ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ 96 پايىزىن تابيعي گازبەن قامتۋدى جوسپارلاپ وتىر. سونىمەن بىرگە وبلىس اۋماعىندا گاز قۇبىرلارىن سالۋ ءىسى دە ودان ءارى جالعاسادى. وسى كۇنگە دەيىن وبلىس اۋماعىندا 400 كيلومەترگە جۋىق گاز قۇبىرى توسەلسە, گاز ماماندارى الداعى ۋاقىتتا تاعى دا 287 شاقىرىم گاز قۇبىرىن جۇرگىزبەك.
بۇگىنگى اڭگىمەمىزدى تۇيىندەي كەلە, اۆتوماتتى گاز تاراتۋ ستانساسى قالا سىرتىنداعى جاڭا ءالجان ەلەۆاتورى ماڭىندا سالىنعانىن ايتا كەتكىمىز كەلەدى. ءدال وسى جەردىڭ تاڭدالۋى دا تەكتەن-تەك ەمەس ەكەن. ويتكەنى ءدال وسى تۇستا «جاڭا جول-اقتوبە» جانە «بۇقارا-ورال» ماگيسترالدى گاز قۇبىرلارى تارتىلعان. ياعني اقتوبە وبلىستىق اكىمدىگى ونى قاي جەردەن سالۋ كەرەكتىگى جونىندە شەشىم قابىلدار كەزدە نىساننىڭ ستراتەگيالىق سيپاتىن ءبىرىنشى كەزەككە قويعان سىڭايلى. ويتكەنى وڭىردەگى ءبىر بىرىنە تاۋەلسىز بۇعان دەيىنگى قوس قۋات كوزى ماگيسترالدى گاز قۇبىرلارىنىڭ بىرىندە اپات بولا قالعان جاعدايدا دا گاز ۇزدىكسىز ءارى تۇراقتى تۇردە تارالا بەرەتىنى جاڭا اگتس-ءتىڭ ستراتەگيالىق ءرولىن ايقىنداي تۇسەدى.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە
سۋرەتتە: جاڭا اۆتوماتتاندىرىلعان گاز تاراتۋ ستانساسىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى
