02 قازان, 2017

جاڭا جازۋعا جاناشىرلىق كەرەك

530 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ءبىر نارسە انىق, قازىر ۇلت مۇد­دەسى ءۇشىن كەۋدەسىن «وققا» توس­قان, جارعاق قۇلاعى جاستىق كورمەي جۇر­گەندەر – مەنىڭ ارىپتەستەرىم, اسى­رە­سە قازاق جۋرناليستەرى. 

جاڭا جازۋعا جاناشىرلىق كەرەك

رۋحاني جاڭ­عىرۋدى, ونداعى لاتىن جازۋىنا كوشۋ قوزعالىسىندا دا الدىڭعى قا­تاردا كەلەمىز. لاتىن ءالىپبيى ءسوز جوق قازاققا كەرەك. ونى ەڭ كوپ پايدالاناتىن بىزدەر ءۇشىن ما­ڭىزى ءتىپتى ەرەكشە. سەبەبى وسى جا­ڭا جازۋدىڭ بارلىق ىستىعى مەن سۋ­ىعىن باستان كەشەتىن, ءالىپبيدىڭ ۇلتقا قىزمەتىندەگى تاعدىر-تالاي­ىن­دا جاۋاپكەرشىلىكتىڭ نار جۇ­گىن ارقالايتىنداردىڭ ءبىرىمىز. ەن­دە­شە, ەل بولىپ ەلباسى باستاماسىن قىزۋ قولداپ وتىرعان تاريحي كەزەڭدەگى قوعامعا كەرەگى سارابدال سابىر. پرەزيدەنتىمىز قايتا-قايتا ەسكەرتىپ وتىرعانداي اسىقپاي, جان-جاقتى تالقىلاپ, سارالاپ بارىپ, تۇپكىلىكتى شەشىم قابىلداۋ ءلازىم. 

وسى جەردە جاڭا ءالىپبي قا­بىل­دانباي جاتىپ-اق جەكەلەگەن باق لاتىنشا جازۋدى باستاپ كەپ جى­بەردى. ول-ول ما, كەيبىر جەرلەر­دە ماڭدايشالار, بيلبوردتار لاتىن­شا بوي كورسەتىپ جاتىر. ءالىپ­بيى, ەرەجەلەرى قابىلدانباعان مۇن­داي اسىعىستىق كورەرمەندى, وقىر­مان­دى اداستىرۋ بولىپ شىقپاي ما؟ تۇركيا, وزبەكستان جانە ازەر­باي­جان­دا ءدال وسىنداي ويسىز ارەكەتتىڭ سال­دارىنان شاتاسۋعا, اداسۋعا, باس قاتىرۋعا ۇشىراپ, ءالى كۇنگە دەي­ىن سونىڭ سالدارىنان ايىعا ال­ما­عانىن كوزىمەن كورىپ, ءوز اۋزى­نان ەس­تى­گەندەرمەن جۇزدەستىك. سون­دىقتان لا­تىنشا جازۋدىڭ ءمان-جاي­ىن عى­لىمي ۇيعارىم جاسال­ماي جاتىپ, اسى­عىس اتتانداۋعا ءۇن قوسپايىق.

الدىمەن ارىپتەستەرىمە, كىسى­گە كەڭەس بەرمەس بۇرىن ءوزىمىز تەرە­ڭى­نەن زەرتتەپ, انىق-قانىعىنا كوز جەت­كىزىپ الايىق دەگىم كەلەدى. 

قازىر قوعامداعى پىكىرلەر ءار-الۋ­ان, سان قيلى كوزقاراس ايتىلۋ­دا. بارىنە دە توزىمدىلىك تانىتىپ, دۇ­رىس قابىلداۋىمىز كەرەك. وسى وراي­دا سولتۇستىك وڭىردە ورىس تىل­دىلەر باسىم ورتادا تۇتاستاي ال­عاندا قازاق ءتىلىنىڭ لاتىن جازۋىنا كوشۋىن تۇسىنىستىكپەن قابىلداعانى قۋانتتى. تالاي ورىس جانە ورىس ءتىلدى تۇرعىندارمەن جۇزبە-ءجۇز تىلدەستىم. ماسەلەنىڭ تەرەڭ, ماڭىز­دى, ۇلتتىق وڭ جاڭعىرۋ ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. ايتالىق, وبلىستىق ءار­حيۆ­تىڭ باسشىسى ۆ.ۆيشنيچەنكو, «تەررا» شارۋا قوجالىعىنىڭ جە­تە­كشىسى ۆ.سەمەيكين, ارىپتەسىم «كوس­تانايسكيە نوۆوستي» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى س.حارچەنكو اعىنان جا­رى­لا شىنايى قولدايتىندىعىن دە­رەك-دايەكپەن ايتقاندا سۇي­سى­نەسىڭ. بىر­گە ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان ءتۇرلى زا­ما­نداستاردىڭ وسىندايداعى ىشكى بىرلىگىنە ءتانتى بولاسىڭ. ايت­سە دە تەك تىز ەتپە ەموتسيا­دان عانا تۇراتىن, استارىندا قيسىندى وي جوق, جۇرتتىڭ بىرلىگى مەن ىنتىماعىنا سى­زات تۇسىرەتىن پىكىرسىماقتار, الەۋ­مەتتىك جەلىنى ايتپاعاندا, ءۇش-ءتو­رت كىسى باس قوسقان جەردە جىلت ەتە قا­لادى. مۇندايدا بايسالدى جاۋ­ابىڭ بولۋى كەرەك. ويتكەنى كوبى جۋ­رناليست اعايىنداردىڭ اۋزىن اڭ­ديتىنى انىق.

سۇراق كوپ. ءبىر مۇعالىم قا­زاق مەكتەبىن لاتىنشا بىتىرگەندەر ەل­دەگى جوعارى وقۋ ورىندارىندا ورىسشا كيريليتسادا وقىتاتىن ما­ماندىقتارعا تۇسە الا ما؟ سە­بەبى, ەلدەگى, رەسەيدەگى جوو دەنى ۇلت­ارا­لىق تىلدە ەكەنى انىق قوي دەيدى. نە­گە تۇسپەسىن, تۇسە الادى, سەبەبى ءۇش ءتىل دە مەكتەپتە وقىتىلادى. بولا­شاعىن ايقىنداعان ءجاسوسپىرىم وقي­تىن ءتىلىن تەرەڭىرەك يگەرۋگە ۇم­تىلادى دەيمىز. 

مەنىڭ ايتايىن دەگەنىم, ءبىز ەل ءۇشىن كەرەك وزىق وي-پىكىر,قۇندى ۇسىنىستاردى جۇرتقا الدىمەن جەتكىزۋگە ۇمتىلامىز. ەندەشە ۇلت تاعدىرىنا تىكەلەي قاتىستى بۇل ماسەلەگە ءجىتى قاراپ, شىنايى جانا­­شىر بولايىق. 

جانۇزاق ايازبەكوۆ,

قوستاناي وبلىستىق  «قوستاناي تاڭى»
گازەتىنىڭ ديرەكتور-باس رەداكتورى

قوستاناي

سوڭعى جاڭالىقتار

شەرحان جانە گاملەت

ونەر • بۇگىن, 15:25

الماتى ماڭىندا جەر سىلكىندى

الماتى • بۇگىن, 15:02