ەلباسى بەرگەن باعاسىن
«ەلىمىزدەگى كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبىنىڭ بولاشاعى – وسىنداي الىپتار».
«اننەنسك» كەنىشى پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن العاشقى قۇرمەتتى قوناعى بولعان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ شاحتا شىڭىراۋىنا ءتۇسىپ, تەحنولوگياسىمەن تانىسقان سوڭ وسىلاي ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپتى. مەملەكەت باسشىسىنان وسى وڭىردە وسىنداي جوعارى باعا العان باسقا كاسىپورىن ەستە جوق.
وتكەنىنە ۇڭىلسەك, ونىڭ «تولعاعى» وڭاي بولمادى. كەڭەستىك كەزەڭدە باستالعان قۇرىلىسى جيىرما جىلداي «جىرعا» اينالىپ, اقىرى قوعامداعى توقىراۋعا كەلىپ كيلىكتى: وداق ىدىرادى, ەكونوميكالىق بايلانىس بوساڭسىدى, قارجىلاندىرۋدىڭ قيۋى قاشتى...
قۋاتى كەتكەن كومبينات ونى قاتارعا قوسۋدان كۇدەرىن ۇزگەن كەزدە ەلباسىنىڭ ەكشەۋىمەن كەلگەن شەتەلدىك ينۆەستور شارۋانىڭ بەتىن بەرى قاراتتى. توقسانىنشى جىلدىڭ سوڭىنا قاراي تۇساۋى كەسىلدى. باسىندا شىلبىرىن «شىعىس» ۇستاعان ول ءتيىستى تەحنيكا مەن ادام كۇشى بولىنگەن سوڭ جەكە شاڭىراق كوتەردى.
وندا نەبىر تانىمال شەتەلدىك فيرمانىڭ جەتىلدىرىلگەن تەحنيكاسى قولدانىلادى. «پاراماتيك» بۇرعى بويلاتادى. قۋاتتى «كاتەر» كەن تيەسە, ءتوزىمدى «تورو» تاسىمالدايدى. پروحودكاعا الىمدى «اكسەرا» مەن قارىمدى «مينيماتيك» قويىلعان. زابوي توبەسىن «روبولت» بەكىتەدى.
«اننەنسك» ايماقتاعى تەرەڭ شاحتا. شىڭىراۋ ءتۇبى – شامامەن جەتى ءجۇز مەتر. كەن قاتپارى كۇردەلى. ادەتتە, جەزقازعان ايماعىندا كولبەي قۇلاعان كەن قاباتى ونشا ويىس ەمەس, ال «اننەنسك» ايرىقشا. وعان قالىپتاسقان تەحنولوگيانى قولدانۋ قولايسىز ءارى ءتيىم-
ءسىز. سوندىقتان كەن قاتپارىنىڭ ورنالاسۋىنا وراي ونى ءوندىرۋدىڭ ارنايى جۇيەسى جاسالعان.
سىرتقى سيپاتى سونى كاسىپورىننىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى شاحتا قۇرىلىسىنىڭ تاريحىندا تۇڭعىش رەت وقپاندى ۇڭعىلاۋ مەن كوپەردى مونتاجداۋ قاتار جۇرگىزىلدى. ال, سكيپتىڭ جۇمىسى تارازى تارىزدەس قوزعالىسقا نەگىزدەلگەن: ءبىر باسىنا كەن تيەلسە, كەلەسى باسىندا ءتۇسى-
ءرىلىپ جاتادى.
سكيپ وقپانىنىڭ ونىمدىلىك قۋاتى ساعاتىنا 750 توننا كەن كوتەرۋگە جەتەدى. باستاپقىدا ول جىلىنا 2 ميلليون توننا كەن وندىرسە, جوبالىق قۋاتىنا ساناۋلى جىلدا جەدەل جەتتى. 2000 جىلدىڭ وزىندە وندىرىستىك تاپسىرمانى نەگىزگى كورسەتكىشتەن مەرزىمىنەن بۇرىن ورىنداپ, جاڭا عاسىردىڭ تابالدىرىعىن بەس ميلليون توننالىق مەجەمەن اتتادى.
ال كەنشى قاۋىم «اننەنسك» شاحتاسىن «ارقانىڭ القاسى» دەپ اسپەتتەيدى. شىندىعىندا, ساۋلەتتىك سيپاتىنا قاراساق, ونىڭ تۇرپاتى وسى وڭىردەگى كوز ۇيرەنگەن باسقا شاحتاعا تازا ۇقسامايدى. ءتىپتى تالاي ەلدىڭ توپىراعىنا تابانى تيگەن تالاي تارلاننىڭ ءوزى «مۇنداي جوبانى كەزدەستىرۋ قيىن» دەگەندى ايتادى.
اكىمشىلىك-تۇرمىستىق كورپۋسىن سىرتكوز ونەر وتاۋىنىڭ عيماراتى دەپ ويلاپ قالۋى ابدەن مۇمكىن. وعان وزىندىك ۇيلەسىممەن قابىسقان قوس كاپەردى قوس. قىسقاسى, كورگەن كوزدى قىزىقتىراتىن كورىنىس. ماسكەۋلىك ارحيتەكتورلار توبىنىڭ قيالىنان تۋعان بۇل جوبا فرانتسياداعى الەمدىك بايقاۋدا ەكىنشى ورىندى يەلەندى, ال كانادادا بۇيىرعانى – التىن مەدال.
ەلباسى ەلەگەن, ءدۇيىم ەل دەمەگەن «اننەنسك» شارۋانىڭ شىرايىن شىعارىپ, ەكپىندى ۆاحتانىڭ ءار ءساتىن تولاعاي تابىسقا اينالدىرۋدا. بۇل – ۇيىمشىلدىعى جاراسقان ۇجىمنىڭ ءار مۇشەسىنىڭ مونشاقتاتا توككەن ماڭداي تەرى مەن بىرەگەي بىلىكتىلىگىنىڭ وتەۋى.
جاپانداعى «جامان ايبات»
ءتۇن تۇندىگى تۇرىلمەي كەنشىلەر قالاسىنان كوتەرىلدىك.
جول شەتى – «جامان ايبات».
جەزقازعاننان قىزىلورداعا قۇلايتىن تاس جولدىڭ تۇسىنان تۋرا قىرىق شاقىرىم قاشىقتىقتاعى «ميبۇلاق» اۋلىنا جول تالعامايتىن جۇردەك اۆتوكولىكپەن «اۋپىرىمدەپ» ارەڭ جەتتىك. اۋىلدان «...ايباتقا» دەيىنگى كوتەرمە جول دا جەتىسىپ تۇرعان جوق.
الايدا, ايتپاعىمىز جول جونىندە ەمەس.
ەكى ءجۇز شاقىرىمداي جولدى ارتقا تاستاعاندا, قارسى الدىڭنان «الىپ» ارىپپەن جازىلعان «جامان ايبات» دەگەن جازۋ شىعادى. ءسال ىلگەرى جۇرگەن سوڭ تۋرا سونداي «جومارت كەنىشى» دەگەندى كەزىكتىرەسىڭ. كەنىشتىڭ قاداسى قاعىلعان كەزدەن بەرى بىلەتىن ادامعا بۇل ەكەۋى دە كوزگە ىستىق كورىنەدى.
سەبەبى, «جامان ايبات» – قۋاتتى كاسىپورىننىڭ وتكەنى, ال «جومارت كەنىشى» – بۇگىنى مەن بولاشاعى. «جومارت» – «قازاقمىس» ءوز كۇشىمەن, ءوز قاراجاتىمەن قىسقا مەرزىمدە قاتارعا قوسقان كەنىش. باستاپقى كەزدە كەلگەن قاراعاندىلىق شاحتا قۇرىلىسشىلارى شارۋانىڭ شىرايىن شىعارا الماي, اقىرى كەرى قايتقانى ەستە.
كومپانيانى دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق باعدارلاماسى بويىنشا سالىنعان بۇل كەنىش جىلىنا 4 ميلليون تونناداي كەن بەرەدى. مامانداردىڭ ەسەبىنە قاراعاندا, «جومارتتىڭ» تەك ءبىرىنشى كەزەگىنىڭ ءوزى 27 جىلعا جوبالانعان. ەندەشە ونىڭ بيىك بەلەسى ءالى الدا.
قازىر دە كەندە قالماعانى كوزگە كورىنىپ تۇر. ءمونوليتتى بەتوننان قۇيىلىپ, سىرتى قاپتالعان سكيپ-كلەت وقپانى جاپان دالادا وقشاۋ بوي تۇزەگەن, اسپانعا اسقاقتايدى. توڭىرەگىنە كەنىشتىڭ كۇندەلىكتى قىزمەتىنە قاجەتتى ءتۇرلى قۇرىلىم توپتاسقان. جەزقازعاننان تارتىلعان تەمىر جول تابانى دا وسى وقپانعا كەلىپ تىرەلەدى.
ءتىپتى اكىمشىلىك-تۇرمىستىق كەشەنى دە ونىمەن جابىق ءدالىز ارقىلى جالعاسقان. ءبىزدى ءبىر توپ مامان كۇتىپ تۇر ەكەن, جاڭاعى جابىق ءدالىز ارقىلى بىردەن كلەتكە قاراي ءوتىپ, شاحتا شىڭىراۋىنا جول تارتتىق. «تابان تيگەن تۇس جەر بەتىنەن 600 مەتر تەرەڭدىكتە جاتىر», دەدى جولباسشى بولىپ جۇرگەن جىگىتتىڭ ءبىرى.
قويناۋىنا قۇپياسىن بۇككەن, تاۋلىك بويى كەن ءوندىرۋ تولاستامايتىن «شاحتا شاھارى» – گەولوگ, قۇرىلىسشى مەن پروحودكاشى قولىنان شىققان كەرەمەت. ولار ۇزاق ۋاقىت «قالعىعان» جەردى ۇيقىسىنان وياتىپ, كەنىشتىڭ كەلەشەك تاعدىرىن كەنشىنىڭ سەنىمدى قولىنا تاپسىردى.
كەنشى «جامان ايباتتىڭ» ەكىنشى تىنىسىن اشتى. وعان باسقا قۋاتتى كەنىشىنەن كەلۋگە تىلەك ءبىلدىرۋشى كوپ بولدى. كەن ءوندىرىسىن ۇيىمداستىرۋداعى وزىندىك ءتاسىل قاراعاندى, كەنتاۋ, تۇركىستان, قىزىلوردادان قاتىناپ ىستەيتىن «ۆاحتوۆيكتىڭ» دە كوڭىلىنەن شىقتى. جاقىنداعى جاڭاارقا مەن ۇلىتاۋ اۋدانى اۋىلىنىڭ ازاماتىنا دا جۇمىس تابىلدى.
...«قىرعا» كوتەرىلگەسىن كەنشىلەردىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىمەن تانىستىق: جايلى جاتاقحانا, جاتتىعۋ زالى, بيليارد بولمەسى, قالا مەيرامحاناسىنا جەتەقابىل ەكى قاباتتى ەڭسەلى اسحانا.
قىسقاسى, ءبارى كوڭىلدەن شىقتى...
الىبەك ءابدىراش,
جۋرناليست
قاراعاندى وبلىسى
