پولياكتار ۇلتتىق كۇنىنە ۇلكەن دايىندىقپەن كەلىپتى. جۇرتشىلىققا پولشانىڭ قىزىل-اق ءتۇستى تۋى بەينەلەنگەن ءارتۇرلى كادەسىيلار تاراتىلىپ, لوتورەيالار ويناتىلدى. كەلۋشىلەرگە پولشانىڭ سالت-ءداستۇرى مەن تاريحىنان سىر شەرتەتىن سۇراقتار قويىلىپ, وعان دۇرىس جاۋاپ بەرگەن جەڭىمپازدارعا سىيلىقتار بەرىلدى.
ال پولشا رەسپۋبليكاسىنىڭ كونتسەرتتىك باعدارلاماسىنىڭ ءوزى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. قازاقتارعا قاشاندا قۇرمەتى ەرەكشە پولياكتار قازاق اندەرىن دە شىرقاتا سالدى. وسى ەلدىڭ ايگىلى ءانشى قىزى مالگوجاتە شارەك قازاقستاندىقتارعا تارتۋ رەتىندە كەزىندە «دوس مۇقاسان» ءانسامبلىنىڭ اۋەلەتە سالۋىمەن ايگىلى بولعان اتاقتى «سۇلۋ قىز» ءانىن الىپ كەلىپتى. ءانشىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل ءاندى پولشاعا بارعان قازاقتار اكەلگەن. ونىڭ تانىمال بولعانى سونشالىق, قازىر بىردە-ءبىر پولشا تويى وسى ءانسىز وتپەيدى ەكەن. اۋەزى بولەك ءاندى پولياكتار «شلا دجەۆەچكا» دەپ, ءوز تىلدەرىنە اۋدارىپ تا ايتىپ ءجۇر. ەكسپو ساحناسىندا «سۇلۋ قىزدىڭ» قازاق جانە پولياكشا نۇسقاسى قاتار شىرقالىپ, جۇرتشىلىقتىڭ ىقىلاسىنا بولەندى.
ۇلتتىق كۇن بارىسىندا پولياكتاردىڭ كوركەمونەرپازدار ۇجىمى, فولكلورلىق ءانسامبلى جانە ەتومادەني بىرلەستىكتەردىڭ ونەرپازدارى دا ءان, بيلەرىمەن شاشۋ شاشتى. سونداي-اق, ايگىلى «Urban Band» توبى مەن سەباستيان كارپيەل-بۋلەتسكي كۆارتەتى دە كورەرمەندەرگە ادەمى اۋەندەرىن ۇسىندى.
لاتۆيا جاڭا تەحنولوگيالارىن تانىستىردى
كەشە لاتۆيا پاۆيلونىندا اقپاراتتىق تەحنولوگيالار فورۋمى ءوتتى. وندا لاتۆيا, قازاقستان, شۆەتسيانىڭ كومپانيالارى اقپاراتتىق تەحنولوگيا سالاسىندا ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ جونىندە ۇشجاقتى مەموراندۋمعا قول قويىلماق. جيىنعا قازاقستاننىڭ اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ۆيتسە-ءمينيسترى قايرات بالىقباەۆ جانە لاتۆيانىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە وڭىرلىك دامۋ ءمينيسترى كاسپارس گەرحاردس قاتىسىپ, ءسوز سويلەدى.
ۆيتسە-مينيستر قايرات بالىقباەۆ ەلىمىزدەگى اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىنىڭ اياق الىسى تۋرالى ايتا كەلىپ, ۇكىمەت حالىققا كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ەلەكتروندى نۇسقاعا كوشىرۋگە ەرەكشە ءمان بەرىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. «قازاقستاندا ەلەكتروندى ۇكىمەت بۇرىننان دامىپ كەلەدى. ءبىز «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» اتتى بىرىڭعاي مەملەكەتتىك كورپوراتسيانى قۇردىق. ەندى ەكسپو كورمەسى اياقتالعاننان كەيىن 13 قىركۇيەكتە تسيفرلاندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ تۇساۋىن كەسپەكشىمىز», دەدى ول.
ۆيتسە-مينيستر «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسىنىڭ ءتورت باعىتىن اتاپ كورسەتتى. ونىڭ بىرىنشىسىندە كرەاتيۆتى قوعامدى دامىتىپ, ءىت ماماندارعا با-
سىمدىق بەرىلمەك. ەكىنشىسى – ەكونوميكا سالالارىن تسيفرلاندىرۋ بولسا, ءۇشىنشىسى – مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ ەلەكتروندى سالاداعى بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ. ء«بىز 2020 جىلعا قاراي ەلەكتروندى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى 80 پايىزعا جەتكىزۋدى كوزدەپ وتىرمىز. ارينە, ءبارىن جاپپاي ەلەكتروندى نۇسقاعا كوشىرۋگە بولادى. بىراق تۇرعىنداردىڭ ىشىندە قۇجاتتارىن قاعاز تۇرىندە ساقتاعاندى ءجون كورەتىن ازاماتتار دا بار, سوندىقتان ولاردىڭ قۇقىن دا ەسكەرۋىمىز كەرەك», دەيدى ق.بالىقباەۆ.
ال مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ ءتورتىنشىسى – اقپاراتتىق كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار ينفراقۇرىلىمىن قامتيتىن «تسيفرلى جىبەك جولى» باعىتى. وسى باعىت بويىنشا اۋىل تۇرعىندارىن كەڭ جولاقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلىپ وتىر.
ال لاتۆيانىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە وڭىرلىك دامۋ ءمينيسترى كاسپارس گەرحاردس بولسا, قازاقستان لاتۆيانىڭ ورتالىق ازياداعى ماڭىزدى سەرىكتەسى ەكەنىن ايتا كەلە, ەكى ەلدىڭ جاراسىمدى بايلانىسى تەرەڭدەي تۇسۋىنە تىلەكتەستىك ءبىلدىردى. ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىنىڭ اياقتالار اپتاسىندا مۇنداي فورۋمنىڭ ۇيىمداستىرىلۋى اسا ماڭىزدى ەكەنىن ايتقان مينيستر بۇل تەحنولوگيالار مەملەكەتتىڭ دامۋىنا جاڭا سەرپىن بەرەتىنىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, اقپاراتتىق تەحنولوگيا قارىشتاپ دامىعان بۇگىنگى زاماندا IT cالاسىن ىلگەرىلەتۋدىڭ ماڭىزى زور. تسيفرلى تەحنولوگيالاردى جۇمىس پەن كۇندەلىكتى تۇرمىستا پايدالانا الاتىن ازاماتتار تسيفرلى ەكونوميكانىڭ العىشارتىن قالىپتاستىرادى. ءارى تسيفرلى تەحنولوگيانىڭ دامۋى مەملەكەتتەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتى بولۋىنا ىقپال ەتىپ, ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى.
ەرىكتى بولۋدىڭ ءوزى – ەرلىك
ەكسپو كورمەسىنە ەرىكتىلەردىڭ دە قوسقان ۇلەسى كوپ. الىس-جاقىننان كەلگەن قوناقتارعا جول كورسەتىپ, ءجون سىلتەگەن جاستاردىڭ بارلىعى كەمى ءۇش تىلدە سويلەيدى. تاڭنان كەشكە دەيىن قولدى-اياققا تۇرماي تىكەسىنەن تىك اقىسىز قىزمەت ەتكەن ولاردىڭ ەڭبەگى شىنىمەن دە ەرلىكپەن پارا-پار. كورمەدە جۇمىس ىستەگەن 1500 ەرىكتىنىڭ ىشىندە ءوزىمىزدىڭ قاراكوزدەر دە, شەتەلدىك جاستار دا جەتەرلىك. سولاردىڭ ءبىرى – ايدىن عالىمبەك ۇلى مەن فرانتسيالىق ساراز راحماچادران.
ءبىز ەكى بالاڭ جىگىتتى ەكسپو كورمەسىنىڭ الاڭىندا كەزدەستىردىك. ەكەۋى دە ءجون سۇراعان ادامدارعا باعىت-باعدار سىلتەپ, ءوتىنىش ايتقاندارعا ءتىلماش بولىپ, جۇگىرىپ ءجۇر. بىزگە دە قولعابىس ەتىپ, فرانتسۋزدارمەن ارادا ءتارجىما جاساپ بەردى.
ساراز فرانتسيادان كەلىپتى. ءوزى تۋعان تىلىنەن باسقا, اعىلشىنشا, تۇرىكشە ەركىن سويلەيدى. ەندى قازاقستانعا كەلىپ قازاقشا ءتىل سىندىرىپ ءجۇر ەكەن. «مەن قازاقستانمەن ەكى جىلدان بەرى تانىسپىن. الدىندا ەكسپو كورمەسى وتەدى دەگەننەن دايىندالدىم. عالامتور ارقىلى وزىمە قاجەت بولادى-اۋ دەگەن قازاق سوزدەرىن جاتتاپ الدىم. فرانتسيا كورمەگە كەلەر الدىندا ءتىل بىلەتىن جاستاردى جيناپ, كونكۋرس وتكىزدى. بىرنەشە ءتىل بىلەتىندىگىمنىڭ ارقاسىندا مەن بايقاۋدان سۇرىنبەي ءوتتىم. وسىندا كەلگەلى ءوزىم سۇرانىپ, ەرىكتى بولدىم. جۇمىسىم سونداي ۇنايدى. قازاق دوستار تاپتىم, سولاردىڭ ارقاسىندا قازاقشا دا اجەپتاۋىر ۇيرەنىپ قالدىم. ەندى مەن ءوزىمدى ءتورت ءتىل بىلەمىن دەپ سەنىمدى ايتا الامىن», دەيدى ساراز.
ساراز استانانى بايلار تۇراتىن قالا دەپ ەسەپتەيدى ەكەن. «شىنىمدى ايتايىن, مۇندا كەلگەلى ءجۇرىپ-تۇرۋىما كوپ شىعىندالۋعا تۋرا كەلدى. سىزدەردە ازىق-ت ۇلىك, جول اقىسى ۋداي قىمبات ەكەن. مىسالى, فرانتسيادا قوعامدىق كولىك اقىسى تەڭگەمەن ەسەپتەگەندە – 20 تەڭگە. ال مۇندا وتە قىمبات ەكەن. سوعان قاراعاندا استانادا تەك اۋقاتتى ادامدار تۇراتىن سياقتى», دەيدى فرانتسۋز جىگىتى اڭعالدىقپەن.
ال ايدىن – استاناداعى №4 مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى. «مەن قوسىمشا حەيليبەري مەكتەبىندە اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنىپ ءجۇرمىن. ەكسپو كورمەسىنە ەرىكتى بولۋىمنىڭ باستى سەبەبى دە سول, اعىلشىن ءتىلىن جەتىلدىرە ءتۇسۋ. ارينە, ەرىكتى بولۋ وڭاي ەمەس. بىراق بار جاعدايىمىز جاسالدى. ءۇش مەزگىل تاماق, قوعامدىق كولىككە اي سايىن تەگىن بيلەت بەرىپ تۇردى. بىزگە ودان باسقا نە كەرەك؟ ءار ەلدەن دوس تابۋدىڭ ءوزى جاقسى ەمەس پە؟!», دەيدى ايدىن.
ەكسپو كورمەسىنە ەرىكتى بولعان ءۇش ايدىڭ ىشىندە ايدىننىڭ باسىنان نەبىر قىزىقتار ءوتىپتى. بالامىسىڭ دەگەن, شىلدەنىڭ شىلىڭگىرىندە كۇنى بويى دالادا جۇرەتىنىنە قاراماستان ءوزى ورازا دا ۇستاپتى. ءدال سونداي ىستىق كۇندەردىڭ بىرىندە كەنيادان كەلگەن قوناقتار ايدىننىڭ ەلگەزەكتىگىنە ريزا بولىپ, قالانى ارالاتۋدى وتىنسە كەرەك. بۇل باس تارتا الماعان. «كەنيالىقتارمەن ەرىپ الىپ, كەشكە دەيىن قالانى ارالادىم. ولار نە تاكسي ۇستامايدى, نە اۆتوبۋسقا وتىرمايدى ەكەن. قالانى كۇنى بويى جاياۋ ارالادىق. ەكسپو كورمەسىنەن «بايتەرەككە» بارىپ, ودان ءارى قالالىق اكىمدىكتىڭ جانىنداعى تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ مۋزەيىنە دەيىن جاياۋ جۇردىك», دەيدى سول كەزدى ەسكە العان ايدىن. شەتەلدىكتەردىڭ نەسى كەتەدى, ءار جارتى ساعات سايىن داستارقاندى جايىپ جىبەرىپ, جاقسىلاپ تاماقتانىپ الادى ەكەن. ال ايدىن ورازا ۇستاعاندىقتان ءنار تاتپاعان. «ولار مەنىڭ تاماق جەمەي وتىرعانىمدى باسقاشا ءتۇسىندى. قانشا تۇسىندىرسەم دە قابىلداي المادى. «اكە-شەشەڭ نەگە سەنى سونشا تاماق جەگىزبەي جازالادى, ا؟» دەپ باسىن شايقاۋمەن بولدى», دەپ كۇلەدى ايدىن.
ايدىن بيىل مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ شەتەلگە وقۋعا بارۋدى جوسپارلاپ وتىر. ەندى ول تىلدەن قيىندىق كورمەيتىنىن ايتادى.
توپتامانى ازىرلەگەن قىمبات توقتامۇرات,
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن
ورىنباي بالمۇرات,
ەرلان ومار
«ەگەمەن قازاقستان»
