ەكسپەديتسيانىڭ باستى ماقساتى − ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا ايرىقشا نازار اۋدارعان كيەلى جەرلەر مەن تاريحي سانانى جاڭعىرتۋ. سوندىقتان دا ەكسپەديتسيا مارشرۋتى موڭعوليانىڭ كەنتاي ايماعىنداعى كوشپەلىلەر كيەلى سانايتىن بۋرحان حالدۋننان باستالىپ, ۇلىتاۋداعى الاشا حان, جوشى حان كەسەنەسىنە دەيىن جالعاسادى دەپ جوسپارلانعان. وسىعان وراي, موڭعوليانىڭ كەنتاي ايماعى دەلگەرحاان سۇمىنىندا TWESCO مەن موڭعوليا ۇلتتىق مۋزەيىنىڭ قولداۋىمەن وسى ەكسپەديتسيا اياسىندا حالىقارالىق دالا سەمينارى ءوتتى. عىلىمي باعىتتاعى القالى جيىنعا اكادەميا باسشىسى د.قىدىرالى مەن موڭعوليا ۇلتتىق مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى د.ءسۇحبااتار باستاعان كورنەكتى تاريحشى, ارحەولوگ جانە تۇركىتانۋشى عالىمدار مەن ەكى ەلدىڭ بەلدى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
سونىمەن قاتار, بىلتىر قولعا الىنعان تۇركى اكادەمياسى مەن موڭعوليا ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى جانىنداعى تاريح, ارحەولوگيا ينستيتۋتىمەن بىرلەسكەن «شيۆەەت ۋلاان» عۇرىپتىق كەشەنىندە جۇرگىزگەن ارحەولوگيالىق قازبا زەرتتەۋلەرىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىن دە ناتيجەلى اياقتادى.
وتكەن جىلعى تۇمشالاۋ كەزىندە سالىنعان توپىراقتار مەن تاستاردى تازالاۋ جۇمىستارىنان باستالعان ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارى ناتيجەسىندە بيىل باس قۇرىلىستىڭ جاڭادان ءۇش قىرى تولىق انىقتالىپ, تازالاندى. سونداي-اق, سەگىز قىرلى باس قۇرىلىستىڭ ءتورتبۇرىش ىرگەتاسى ارشىلىپ, ونىڭ تاستان قالانعانى بەلگىلى بولدى. ەرەكشە اتاپ وتەرلىگى, قازبا جۇمىسى الاڭىنان كەۋدەسى تومەن قاراعان جاڭا ءبادىز تابىلدى. بۇل عۇرىپتىق كەشەن اۋماعىنان تابىلعان ەكىنشى تاس ءمۇسىن ءبادىز بولىپ وتىر. وتكەن جىلعى زەرتتەۋلەر بارىسىندا وسىعان ۇقساس تاس ءمۇسىن تابىلعان ەدى.
بۇدان بولەك, كەشەننىڭ باس قۇرىلىس الاڭىن ارشىپ, تازالاۋ بارىسىندا پىشاقتىڭ تەمىر ۇشى, ورنەكتى تاس سىنىقتارى, تەمىر جەبەلەر, لاعىل, اقىق تاس مونشاقتار, تەمىر قاپسىرمالار سىندى اشەكەي بۇيىمدار زەرتتەۋشىلەر نازارىنا ءىلىندى. كونە تۇرىك داۋىرىندە يمپەريانىڭ قاعان, يابعۇ, شاد, بۇيرىق, تارحان, تەگىن سىندى بيلىك يەلەرىنە, لاۋازىمدى تۇلعالارىنا ارنايى عۇرىپتىق كەشەندەر ورناتىلىپ, ارۋاعىنا تاعزىم ەتىپ, مەملەكەتتىك دەڭگەيدە ارنايى جوسىن-جورالعىلار اتقارىلاتىن بولعانى بەلگىلى. ورتالىق ازيادا قايتالانباس ءارى بىرەگەي «شيۆەەت ۋلاان» سونداي كونە عۇرىپتىق كەشەندەردىڭ ءبىرى. اكادەميا كونە تۇركى ەسكەرتكىشىن زەرتتەۋ جۇمىستارىن ءالى دە جالعاستىرادى.
ەكسپەديتسيا اياسىندا تۇركى اكادەمياسىنىڭ باسشىسى مەن موڭعوليانىڭ ءبىلىم, عىلىم, مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى گەلەگپيل چۋلۋنبااتاردىڭ كەزدەسۋى ءوتتى. كەزدەسۋ بارىسىندا مينيستر كەلەشەكتە بىرلەسكەن جوبالار جۇرگىزىپ, موڭعول ەلىندە جوسپارلانعان عىلىمي باستامالارعا ءوز تاراپىنان مەيلىنشە قولداۋ كورسەتۋگە ءازىر ەكەندىگىن جەتكىزدى.
نۇرلىبەك دوسىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
