بىرىنشىدەن, كونگرەسس پەن اق ءۇيدىڭ اقش-تىڭ سىرتقى ساياساتىن انىقتاۋدا ءوزارا باقتالاستىعى بار جانە بۇل بارىنە ءمالىم. اتالعان زاڭ اياسىنداعى تارتىستار وسىنىڭ ايقىن كورىنىسى. ەل كونستيتۋتسياسىنىڭ 2-بابى اتقارۋشى بيلىككە سىرتقى ساياساتتى انىقتاۋعا جانە جۇزەگە اسىرۋعا كەپىلدىك بەرەدى. الايدا, سول ساياساتتاعى جوبالارعا قاجەتتى قارجىلىق شىعىنداردى بەكىتۋ قۇقىعى كونگرەستىڭ ەنشىسىندە. رەسمي تۇردە اقش-تىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى ەلدىڭ سىرتقى ساياساتىن جۇرگىزگەنىمەن, سىرتقى ساياسي باعىت پەن ستراتەگيانى ايقىنداۋدا اق ءۇي مەن پەنتاگوننىڭ ساياسي سالماعى باسىم. وعان اۋعانستان مەن يراكتاعى سوعىس كەزىندە اقش ازاماتتارى كۋا بولدى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, اقش پرەزيدەنتىنە ءسوزى جۇرگەن ءارى ەلدىڭ سىرتقى ساياساتىندا وزىندىك قولتاڭباسىن قالدىرعان سوڭعى مەملەكەتتىك حاتشى – گەنري كيسسيندجەر. ودان كەيىن بىردە-ءبىر مەملەكەتتىك حاتشى ءالى كۇنگە دەيىن ءوز الدىنا تاۋەلسىز سىرتقى ساياسات جۇرگىزگەن ەمەس. ال كونگرەسس بولسا اتالعان زاڭدى قابىلداۋ ارقىلى ءوزىنىڭ سىرتقى ساياساتتاعى مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋدى ويلايدى.
ەكىنشىدەن, كونگرەستىڭ زاڭدى ەكى پالاتادا دا كوپشىلىك داۋىسپەن قابىلداۋى پرەزيدەنت ترامپقا ساياسي قىسىم كورسەتۋ تەتىگىنە ۇمتىلىسىن كورسەتەدى. زاڭدى قاۋىمدار پالاتاسىندا 419-3, سەناتتا 98-2 داۋىسپەن قابىلداۋ ارقىلى كونگرەسس ترامپتى ۆەتو قۇقىعىن قولدانۋ مۇمكىندىگىنەن الدىن الا ايىرىپ تاستادى. كونستيتۋتسيا بويىنشا پرەزيدەنتتىڭ ۆەتوسىنا قارسى پارلامەنتتىك ۆەتو قابىلداۋ ءۇشىن كونگرەستىڭ قوس پالاتاسىندا زاڭ شىعارۋشىلاردىڭ ۇشتەن ەكىسى اق ءۇي يەسىنىڭ شەشىمىنە قارسى ەكەندىكتەرىن ءبىلدىرۋى قاجەت. ونىڭ ۇستىنە, قازىرگى ساياسي جاعداي The Hill جاڭالىق پورتالى اتاپ وتكەندەي, ونسىز دا رەسەي ۇكىمەتىمەن اۋىز جالاسقان دەگەن ايىپتى باستان كەشىپ جاتقان ترامپ اكىمشىلىگى ءۇشىن رەسەيگە قارسى «جۇمساقتىق» تانىتۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى. ودان بولەك, بۇل زاڭ اقش حالقى الدىندا كونگرەسس پرەزيدەنتتىڭ قالاۋلارىنا قارسى تۇرۋعا شاراسىز دەگەن كوزقاراستى جوققا شىعارۋعا مۇمكىندىك. سونىمەن قاتار اتالعان زاڭ – كونگرەستى تولىقتاي ءوز باقىلاۋىندا ۇستاپ وتىرعان رەسپۋبليكاشىل پارتيا ءۇشىن امەريكالىق سايلاۋشىلار الدىندا وزدەرىن پرەزيدەنت ترامپتان ەرەكشەلەپ كورسەتۋدىڭ جولى. جاقىندا عانا كونگرەستەگى باسىمدىقتارىنا قاراماي, وباماكەير باعدارلاماسىنىڭ كۇشىن جويا الماعان رەسپۋبليكاشىلار ءۇشىن تامىزداعى ۇزىلىسكە كەتكەنشە قالاي دا قوعامدى سەلت ەتكىزەتىن زاڭ قابىلداۋ قاجەت بولدى. ال سالىق رەفورماسىنىڭ, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ بويىنشا نەمەسە جاڭا دەنساۋلىق ساقتاۋ زاڭىنىڭ وسى شاقىرىلىمدا قابىلدانۋى ەكىتالاي.
ۇشىنشىدەن, امەريكاداعى سايلاۋشىلار سىرتقى ساياساتقا قاراعاندا, ىشكى ساياساتقا كوپ ءمان بەرەدى. ولارعا يران مەن سولتۇستىك كورەياعا قارسى سانكتسيالاردان گورى ءوز ەلىندە نە بولىپ جاتقانى الدەقايدا ماڭىزدىراق. وسى سەبەپتى, كونگرەسس مۇشەلەرى ىشكى ماسەلەلەرگە بايلانىستى مالىمدەمە جاساۋدا اقىرىن قادام باسىپ, سىرتقى ساياسات بويىنشا پىكىر ايتۋدا ەركىنسيدى. جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا پحەنيانعا قارسى ارەكەتتەن گورى, جۇمىسسىزدىق پەن سالىق ماسەلەسى وزەكتىرەك. ەندەشە, نەگە بۇكىل الەم جۇرتشىلىعى تالقىلاپ جاتقان جانە تىكەلەي جاۋاپكەرشىلىكتى جۇكتەمەيتىن زاڭدى قولداماسقا؟
تورتىنشىدەن, سىرتقى جاۋلارعا قاتىستى ايبات شەگۋ, اسىرەسە, «ەجەلگى اتاجاۋ» سانالاتىن رەسەيگە قارسى مالىمدەمەلەر جاساۋ, كونگرەستەگى قوس پارتيا ءۇشىن باق-تىڭ نازارىنا ىلىگىپ, جەرگىلىكتى ەلەكتورات الدىندا ساياسي ۇپاي جيناۋدىڭ ءداستۇرلى جولى. وعان سوڭعى ونجىلدىقتا ءۇش قايناسا سورپاسى قوسىلماي كەلە جاتقان دەموكراتتار مەن رەسپۋبليكاشىلاردىڭ اتالعان زاڭدى ءبىراۋىزدان قابىلداۋى دالەل. سونىمەن قاتار, سوڭعى ۋاقىتتا رەسەيدەن بولەك, يران مەن سولتۇستىك كورەياعا قاتىستى قاتاڭ ساياساتتىڭ قاجەتتىلىگىن ايتۋ ارقىلى سىرتقى ساياسي ماسەلەلەر بويىنشا اشىق پىكىر ءبىلدىرۋ – اقش-تىڭ پرەزيدەنتى بولۋعا دامەلى بولاشاق پرەزيدەنتتىك كانديداتتار ءۇشىن ءوز ءيميدجىن قالىپتاستىرىپ, پوزيتسيالارىن كۇشەيتۋ ءۇشىن زور مۇمكىندىك. ترامپتىڭ رەسەيگە قاتىستى «جۇمساقتىعىنا» ءوزىنىڭ «قاتاڭ» ساياسي كوزقاراسىن قاتار قويۋ ارقىلى امەريكالىق ساياساتكەرلەر كەلەسى سايلاۋعا دەيىن سايلاۋشىلاردىڭ كوز الدىندا سىرتقى ساياسات بويىنشا ءوز پوزيتسياسىن قالىپتاستىرۋعا تىرىسادى.
وسىدان مىناداي سۇراقتار تۋىندايدى. ترامپقا قىسىم كورسەتەتىن زاڭدار جالعاسىن تابا ما؟ كونگرەستەگى رەسپۋبليكاشىلار پرەزيدەنت ترامپتان تەرىس اينالىپ جاتىر ما؟ 2018 جىلى سايلاۋدا ترامپتىڭ قولداۋشىلارى باسىم سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە باق سىنايتىن كونگرەسس مۇشەلەرىنىڭ جاعدايى نە بولماق؟
بۇل سۇراقتاردىڭ جاۋابى بۇرىنعى فەدەرالدى تەرگەۋ بيۋروسىنىڭ ديرەكتورى روبەرت ميۋللەردىڭ 2016 جىلعى ترامپ كامپانياسىنا قاتىستى تەكسەرىسىنە جانە امەريكالىقتاردىڭ ترامپتى قولداۋىنا تىكەلەي بايلانىستى.
شالقار نۇرسەيىت,
ساراپشى
