سۋرەت: azattyq.org
1953 جىلدىڭ 12 تامىزىندا وسى ءوڭىر, وسى جەردە تۇڭعىش سۋتەگى بومباسى سىنالدى.
1949 جىلدان 1963 جىلعا دەيىن يادرولىق بومبالار اشىق اۋادا, جەر بەتىندە جارىلىپ جاتتى. وسى مەرزىم ىشىندە بارلىق جيىنى 30 مەگاتوننا بولاتىن يادرولىق قارۋ سىناقتان وتكىزىلدى. چەرنوبىلدەگى اپات كەزىندە سىرتقا شاشىلعان, تاراعان زاريادتىڭ قۋاتى 100 حيروسيمالىق بومباعا تەڭ بولسا, ال 15 جىل بويى دەگەلەڭدە اشىق اسپاندا جارىلعان بومبا حيروسيماعا تاستالعان بومبانىڭ قۋاتىنان ەكى جارىم مىڭ ەسەگە ارتىق.
سەمەي پوليگونىنىڭ توڭىرەگىندەگى ەكولوگيالىق اپاتقا ۇشىراعان ايماق قانا 300 مىڭنان استام شارشى شاقىرىمدى الىپ جاتىر. قازاقستان اۋماعىنىڭ گەرمانيا اۋماعىنا تەڭ وننان ءبىر بولىگى ۋلانعان قۇلا دۇزگە اينالىپ, جۇزدەگەن يادرولىق جارىلىس وعان جازىلماستاي جارا سالدى. رادياتسيالىق ساۋلە زاردابىنا تۇسكەن قازاقستاندىقتاردىڭ جالپى سانى ميلليون ادامنان اسىپ تۇسەدى.
جەر بەتىندە وركەنيەتتى, تىرشىلىكتى قۇرتىپ جىبەرۋ ءۇشىن 100 مەگاتوننا تەرمويادرولىق بومبالار جارىلسا جەتكىلىكتى.
توقسانىنشى جىلدارى اينالدىرعان ونشاقتى جىلدا پوليگوننىڭ ناق ەپيتسەنترىندەگى ءبىر عانا سارجال اۋىلىنان سىناق سالدارىنان جيىرمادان استام ازامات وزىنە ءوزى قول جۇمساعان. سوڭعى وتىز جىلدان بەرى اتالعان اۋىلدا ءبىر مىڭعا جۋىق ادام سىناق سالدارىنان كوز جۇمعان. كەزىندە وسى اۋىلدان سەمەيدەگى رادياتسيالىق ديسپانسەر ارقىلى باقىلاۋعا الىنعان 300 ادامنان قازىردە تەك ەكى-ءۇش-اق ادام ءتىرى ءجۇر. 1931 جىلعى قولدان جاسالعان ناۋبەتكە دەيىن اباي اۋدانىنداعى حالىق سانى – 31, ال ابىرالى اۋدانىنداعى حالىق سانى 30 مىڭ بولسا, قازىردە وسى وڭىرلەردە تيىسىنشە العاشقىسىندا – 16 مىڭ, ال ەكىنشىسىندە نەبارى 6-7 مىڭ عانا ادام تۇرادى.
1991 جىلدىڭ 29 تامىزىندا ەگەمەن ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ العاشقى جارلىقتارىنىڭ بىرىمەن اجال اجداھاسى اتانعان سەمەي اتوم پوليگونى اۋىزدىقتالدى.
2009 جىلى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ۇسىنىسىمەن سەمەي اتوم پوليگونىنىڭ جابىلعان كۇنى – 29 تامىزدى يادرولىق سىناقتارعا قارسى حالىقارالىق ءىس-قيمىل كۇنى دەپ جاريالادى.
تاۋەلسىز مەملەكەتىمىز سىناقتاردىڭ سالدارىنا ۇرىنعان حالقىمىز بەن اۋماعىمىزدى الەۋمەتتىك نارلەندىرۋ جونىندە تۇراقتى جۇمىس جۇرگىزۋدە. جالپى جيىنتىعىندا وسى ماقساتتارعا 34 ميلليارد تەڭگەگە جۋىق قاراجات جۇمسالدى. ەلباسى تاپسىرماسىمەن ۇكىمەت سەمەي قالاسىن دامىتۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. وسى ماقساتقا بۇگىنگى كۇنگە دەيىن 20 ميللياردتان استام تەڭگە يگەرىلدى.