13 شىلدە, 2017

مامىلەگەر ەلدىڭ مارتەبەسى

520 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى­نان باستاپ قازاقستان ءوزىنىڭ سىر­تقى ساياسي ەرىك-جىگەرىن جاھاندىق قاۋ­ىپ­­سىزدىككە قاتەر توندىرەتىن كۇر­دە­لى سايا­سي كيكىلجىڭدەردى رەتتەۋگە جۇم­ساپ كەلەدى. بۇگىندە ەلىمىزدىڭ بۇل با­عىت­تا­عى اۋقىمدى جۇمىستارىن الەمدىك قو­عامداستىق اشىق مويىندايدى.

مامىلەگەر ەلدىڭ مارتەبەسى

قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ بىتىمگەرلىك باس­تامالارىنىڭ تۇتاس تاريحى قا­لىپ­­­تا­سىپ وتىر. بۇل تاريح ەلباسى نۇر­سۇل­تان نازارباەۆتىڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ ال­­عاشقى كەزەڭدەرىندە ورىن العان ازەر­بايجان مەن ارمەنيا اراسىنداعى تاۋلى قاراباق جانجالىن رەتتەۋدەگى ارا­اعايىندىق قىزمەتىنەن باستاۋ الادى. سودان بەرگى ارالىقتا قازاقستاننىڭ بى­تىم­گەرلىك ءىس-قيمىلى جاندانا ءتۇستى. 
ەلىمىزدىڭ جۇرگىزىپ كەلە جاتقان سايا­ساتى پرەزيدەنت تاراپىنان ناق­تى­لا­ناتىنىن ەسكەرە سويلەسەك, مەملەكەت باس­شىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بى­­تىم­­گەرلىك باعىتىنداعى ىزگىلىكتى ۇس­تانىمدارى وزگەرگەن جوق. بۇل ءوز كە­زەگىندە قازاقستاننىڭ جاھاندىق قاۋ­ىپ­سىزدىك ماسەلەلەرىنە قاتىستى ماقساتى مەن مۇددەسى ەشقاشان وزگەرمەيتىنىن, وسى ورايداعى كۇش-جىگەرى الداعى ۋا­قىتتا تەك بەيبىت الەم قۇرۋعا جۇمسالا بە­رەتىنىن ايقىندايدى.
حالىقارالىق قارىم-قاتىناستار جۇيە­سىندەگى ءاربىر قادامىمىزدى ءسوز ەت­كەندە ەلىمىزدىڭ بىتىمگەرشىلىك ميس­سيا­سىن سالقىنقاندىلىقپەن, ساۋ­ا­ت­تى­لىقپەن اتقارىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتۋىمىز كەرەك. بۇل ءبىر جاعىنان ەلىمىزدىڭ جا­ھاندىق تۇيتكىلدەردى شەشۋدە مول تا­جى­ريبە جيناقتاعانىن, ءوزىنىڭ ميسسياسىن ورىنداۋدا بۇرا تارتپاي, ادىلدىككە جۇ­گىنەتىنىن اڭعارتادى. سوندىقتان دا بولار, قازىرگى تاڭدا اقش, رەسەي, فرانتسيا جانە باسقا دا الپاۋىت مەملەكەتتەردىڭ باسشىلارى, سونداي-اق, حالىقارالىق بەدەلدى ۇيىمداردىڭ جەتەكشىلەرى اسا كۇردەلى, جاھاندىق قاۋىپسىزدىككە تىكەلەي قا­تىسى بار ماسەلەلەردە قازاقستان تا­را­پىنىڭ ارااعايىندىق جاساۋىن قا­لايتىندىقتارىن ءبىلدىرىپ كەلەدى. 
ماسەلەن, اقش-تىڭ 44-ءشى پرە­زي­دەنتى باراك وبامانىڭ 2014 جىلى قازاقستان باسشىسىنا بىرنەشە رەت تە­لە­فون سوعىپ, اقش-رەسەي قارىم-قا­تى­ناسىن رەتتەپ, ورىن العان كۇردەلى ما­­سەلەلەردىڭ وڭتايلى شەشىلۋىنە ىق­پال ەتۋىن وتىنگەنىن, سونداي-اق, ونىڭ ۋكراينانىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىنداعى جاع­دايعا بايلانىستى سان مارتە حابارلاسىپ, ەلباسىنا ونداعى تۇيتكىلدەردى رەتتەۋگە ۇلەس قوسۋىن سۇراعانىن اتاپ وتۋگە بولادى. سودان كەيىن كوپ وتپەي, ياعني سول جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا فرانتسيانىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى فرانسۋا وللاند ۋكراينا داعدارىسىن رەت­تەۋ ىسىنە بايلانىستى قازاقستانعا كە­­لىپ نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن اڭگى­مە­لەس­كەن سوڭ, اۋەلگى باعىتىن وزگەرتىپ, قاي­­تار جولىندا ماسكەۋگە سوعىپ, رە­سەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينمەن كەز­دەس­كەنى تالايدىڭ ەسىندە. ارينە, مۇنىڭ بار­لىعى ەلباسىنىڭ بىتىمگەرلىك ءرولىنىڭ زور ەكەنىن ۇقتىرادى.
سونىمەن قاتار, پرەزيدەنت نۇر­سۇل­تان­ نازارباەۆتىڭ رەسەيلىك بوم­بالاۋشى ۇشاقتىڭ اتىپ تۇسىرىلۋىنە بايلانىستى تۋىنداعان تۇركيا-رەسەي جانجالىنىڭ تەز ارادا باسىلۋىنا سىڭىرگەن ەڭبەگى ەرەك­شە. ەگەر بۇل كيكىلجىڭ ۇزاققا سو­زى­لىپ نەمەسە باسقا دا كۇردەلى جاع­داي­لارعا ۇلاسىپ كەتەر بولسا, ەكى جاققا دا وڭاي تيمەسى انىق ەدى. دەگەنمەن, ولار­­دىڭ باعىنا وراي ىسكە پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ كىرىسىپ, تۇركيا-رەسەي قا­رىم-قاتىناستارى قالپىنا كەلدى. بۇل دا ەلى­مىز بەن ەلباسىمىزدىڭ حالىقارالىق ارە­ناداعى بەدەلىن ودان ءارى بيىكتەتە ءتۇستى. 
ءيا, مۇنداي دانەكەرلىك دەرەكتەرى ەل­با­سىنىڭ قىزمەتى جولىندا بار­شى­لىق. وسى ورايدا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باس­تاماسىمەن ەلىمىزدىڭ قۋاتى جاعىنان الەم­دە ءتورتىنشى ورىندا تۇرعان يادرولىق ار­سەنالىنان ءوز ەركىمەن باس تارتۋىن, يران­نىڭ يادرولىق باعدارلاماسىنا قا­تىستى كەرەعار كوزقاراستاردى ءبىر-بىر­ىنە جاقىنداتىپ, نەگىزگى تۇيتكىلدىڭ شەشىلۋىنە استانا كەلىسسوزدەرى وزىندىك زور ىقپالىن تيگىزگەنىن بۇگىندە ماق­تا­نىش­پەن ايتۋعا بولادى. 
تاعى ءبىر ايتا كەتەر جايت, ەلباسىنىڭ ساليقالى ساياساتى ارقاسىندا ەلىمىز بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇ­شە­سى بولىپ سايلاندى. وسىناۋ بە­دەل­دى ۇيىمعا مۇشە بولۋىمىزعا ەلباسى نۇر­سۇلتان نازارباەۆتىڭ حالىقارالىق قوع­ام­داستىق الدىنداعى جوعارى بەدەلى مەن بى­تىمگەرشىلىك باستامالارى تىكەلەي اسەر ەتكەنى انىق.
سوڭعى كەزدەرى سيريا داعدارىسىنا قاتىستى كەلىسسوزدەردى جۇرگىزۋگە استانا الاڭى تاڭدالدى. بەيتاراپ استانادا وتكەن اتالعان كەلىسسوزدەر «استانا پرو­تسە­سى» دەگەن اتاۋمەن تاريحقا جازىلۋدا. بۇ­گىندە ونىڭ استانادا 5 راۋندى ءوتتى. وسى استانا كەزدەسۋىنە قاتىسۋشىلار ال­­عاش رەت سيريا ۇلتتىق بىرلىكتىڭ مەم­لە­­كەتى بولىپ قالۋى ءتيىس ەكەنىن قۋ­ات­تادى. 
ءيا, بۇگىندە كوپتەگەن مەملەكەت باس­­­­شىلارى ايماقتىق نەمەسە الەمدىك وزەك­تى ماسەلەلەردى شۇعىل شەشۋدە ەل­با­سىنا جۇگىنەتىنى, ەلىمىزدى ارا­اعاي­ىن­دىققا شاقىراتىنى داستۇرگە اينالىپ وتىر. مۇنىڭ بارلىعى ەل مەرەيىنىڭ بيىكتەگەنىن بىلدىرەتىن فاكتور بولسا كەرەك. 
 

سوڭعى جاڭالىقتار