شۋاققا شومىلعان بوياۋلار

اركىمگە ءوزىنىڭ تۋعان جەرى – ىستىق دەسەك تە, ىشىندە ەرەكشە قاسيەتىمەن دارالانىپ تۇراتىن كيەلى وڭىرلەردىڭ ورنى قاشان­دا بولەك سانالادى. سونىڭ بىرىنە – وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, تولە­بي اۋدانىنىڭ قاسقاسۋ ءوڭى­رى جاتادى. سەبەبى, ودان 17 كسرو سۋرەتشىلەر وداعى مۇشە­سىنىڭ شىققانىن بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلە بەرمەۋى مۇمكىن. ءۇش مەكتەپ سول ءوڭىر­دەن تۇلەپ ۇشقان قىل­قالام شەبەر­لەرىنىڭ – توقبولات توعىسباەۆ, قۇراس تىنىبەكوۆ, بەكسەيىت تۇلكيەۆ ەسىمىنە يە. بۇل دا باسقا بىردە-ءبىر جەردە جوق وقيعا. قازاقتىڭ تۇڭ­عىش گوبەلەن توقۋشىسى, سۋرەتشى قۇراس تىنىبەكوۆ, شىعىس جەكپە-جەگى­نىڭ شەبەرى, تاەكۆون­دو­نىڭ مايتالمانى بەكسەيىت تۇلكيەۆ جايىندا ءالى بولەك اڭگىمە قوزعالا جاتار. ال جاقىندا پرەزيدەنتتىك مادە­نيەت ورتالىعىنىڭ كورمە زالىندا بەلگىلى قىلقالام شەبەرى, كسرو سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ ءمۇ­شە­سى توقبولات توعىس­باەۆتىڭ 70 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي وتكەن جەكە كورمەسى  ليريكالىق, پاتريوتتىق سارىنىمەن باۋرادى. الۋان ناقىشپەن ورىلگەن بوياۋ سازىنان دالا قۇدىرەتى سەزىلەدى. مۇنى ەشكىم يەلەنىپ كەتە المايدى, «مەنىكى» دەۋگە جۇرەگى داۋالامايدى. سەبەبى, قىل­قالام يەسى تۋعان ولكەنىڭ ەتنو­گرافيالىق قۇندىلىقتارىن قيال-ار­مانى قالىقتاعان  تۇستىڭ بارلىعىندا ساناعا مىقتاپ قۇيىپ وتىرعان. توق­بولات توعىسباەۆ شىعارمالارى ەپيكا­لىق سارىندا توگىلە جىرلانادى. ول قازاقتىڭ رۋحى مەن كۇش-قايراتى ءوزى­نىڭ ءتول تۋىندىلارىندا, سالت-ءداستۇرى مەن ادەت-عۇرپىندا جاتقانىن جازباي تانىعاندىقتان, وسى ۇعىمنان قاي كەزدە دە باس تارتپاعان. 60-70-80-جىل­داردا كەڭەستىك ساياساتتىڭ شارىقتاپ تۇرعان كەزى بولاتىن. سول ۋاقىتتىڭ تىنىسىن ايشىقتاپ, اتاق-داڭققا بولەنە بەرسە, كىم ۇستاپتى ونى بۇل جولدان؟ كوممۋنيزمدى, ءسوتسياليزمنىڭ جەتىستىكتەرىن نەگە جىرلامادى؟ سايا­ساتتىڭ سويىلىن سوعۋدان نەگە قاشتى؟ نەنىڭ توزىپ, نەنىڭ ماڭگى ءومىر سۇرە بەرەتىنىن باعامداۋدىڭ ءوزى تەك قانا تالانتتى ادامداردىڭ عانا قولىنان كەلەتىنىن وسى كورمەدەگى كەز كەلگەن تۋىندىسى شاشاۋسىز بايانداپ تۇر. توقبولات سۋرەتشى «دالا اندەرى نا­قىشتارى» (1968ج), «سايىس» (1972ج), «ءانشى تاۋلار» (1973ج), «جاڭعىرعان دالا» (1980ج), «بەيبىتشىلىك ءانى» (1985ج), «تۇيەشىلەر» (1986ج), «جاي­لىلىق» (1986ج), «بەيبىتشىلىك تۋرالى ءان» (1985ج), ت.ب ەڭبەكتەرىندە حالقى­مىز­دىڭ ۇلتتىق ويۋ-ورنەكتەرىنەن ءومىر ىزدەرىن كورسەتە ءبىلدى. ابايدىڭ, قۇر­مان­عازىنىڭ, ماحامبەتتىڭ, نۇرعيسا­نىڭ پورترەتتەرىن سالدى. حال­قىنىڭ ازاتتىعى مەن ەرلىگىن جىرلاعان جاسامپاز تۇلعا­لار­دىڭ بەينەسىن مىنەز-بولمى­سىنا قاراي زەرت­تەپ, قىلقالام ونەرىندە ماڭگى قالا­تىن ۇلگىدە ءتۇسىر­گەنىنە ءشۇبا كەلتىرىلمەيدى. كورمە زالى  اشىق ءتۇستى, ايقىن بەينەلەردەن ءدال وسىنشالىق قۇلپىرىپ كەتەدى دەپ ويلاماپپىز. وڭ قاپتالدا سۋرەتشى ەسىمىن جۇرتقا ايگىلى ەتكەن بىرەگەي تۋىندىلارى – ءۇش ءبيدىڭ بەينەسى تۇسىنا كەلگەن ادام تاريح تىلسىمىنا ۇڭىلەدى. تريپتيح-پورترەتتىڭ ەرەكشەلىگى – تاۋەل­سىزدىك جىلدارىندا حالقى­مىز­دىڭ ءۇش كەمەڭگەرىنىڭ بەينەسىن سالۋدى العاش قولعا العان ادامنىڭ الدىندا قانشاما ۇيقىسىز تۇندەر  مەن كۇلكىسىز كۇندەر تۇرعان ەدى. تاريحتى بىلمەي, ءوت­كەن­نىڭ ساباعىنان ءدارىس الماي مۇلتىكسىز دۇنيە تۋا ما؟ جوق, ارينە. ول ءۇشىن شاڭ باسقان ءارحيۆتىڭ ىشىندە ءبىراز كۇن كوز مايىن تاۋىسۋعا تۋرا كەلەدى. ارعى-بەرگى تاريحتى ءسۇزىپ بولعان سوڭ, كوكىرەككە تۇيگەن اسەردى قيالدا ورنەكتەپ شىعۋ ءۇشىن سۋرەتشىگە قانشاما ۇشقىر وي كەرەك دەسەڭشى. جيعان-تەرگەن دەرەكتى سانادا ابدەن ەكشەپ العاننان كەيىن ناعىز جان قينالىسى سوندا باستالادى. ازاپتانىپ, ارقالانۋدى جان دەرتى دەۋ قيىن بولار, بىراق مۇنسىز قاي شىعارما دا ادامدى جالىقتىرىپ جىبەرەدى. سوندىقتان بولسا كەرەك وسى قيىندىققا توزە بىلەتىن ادامداردان عانا اتاقتى سۋرەتشىلەر شىققان. قازاققا شەشەندىگىمەن, اقىل-پاراساتىمەن قىمبات ءۇش تۇلعانىڭ بەينەلەۋ ونەرىندەگى تاعى­لىمىن تاپجىلماي تانىتۋ مىندەتى جۇك­تەلگەندە, سول ءتوزىمدى سۋرەتشى توق­بولاتقا جاراتقاننىڭ ءوزى سىيلا­عانداي. ونەردىڭ توركىنى ءتوزىم ەكەنىن ءتۇيسىن­دىرەر بۇل  كور­مە ادامعا رۋحاني شابىت بەرىپ, كوڭىلگە شات اۋەن ۇيالاتۋىمەن قىمبات.  شارا سۋرەتشىنىڭ ءا.قاستەەۆ اتىن­­داعى مەملەكەتتىك ونەر مۇرا­جايىنداعى, پرەزيدەنتتىك مادەنيەت ورتالىعىنداعى, پاۆلودار وبلىستىق كوركەمسۋرەت مۇرا­جايىنداعى جانە دە ءىنىسى ەربولات تولەپ­باي مەن ءوزىنىڭ جەكە وتباسىنداعى كول­لەك­تسياسىنان ۇيىمداستىرىلىپ, تاۋەل­سىزدىك رۋحىنا ساي كەلۋىمەن باعالى. قاراشاش توقسانباي, سۋرەتتى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات.