استانا! ءتاي-ءتاي باسقان ەگەمەن ەلدىڭ جاڭا قاۋىزىن اشقان, جۇپارى اڭقىعان جاۋقازىنى. ەلىمىزدىڭ سالتاناتى – سارىارقانىڭ تورىندە جايعاسقان, بۇگىندە ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن العا سۇيرەيتىن لوكوموتيۆكە اينالعان قۋاتتى ورتالىق! ەۋرازيا جۇرەگىندەگى ءبىتىم مەن بەيبىتشىلىكتىڭ, كەلىسىم مەن تۇراقتىلىقتىڭ, ايبىن مەن نامىستىڭ, قايرات پەن جىگەردىڭ, ءبىلىم مەن بىلىكتىڭ, ادىلەت پەن مادەنيەتتىڭ باعانالى, باستى ورداسى! جاس قالا, جاڭا قالا! ەلباسىنىڭ سوزىندەگىدەي: «جاڭا استانانىڭ قالاسى دا, ادامدارىنىڭ ساناسى دا جاڭا بولعاي!».
* * *
1997 جىلى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ەل استاناسىن ورتالىققا كوشىرۋدى ءجون سانادى. ەلوردا اۋىسقان العاشقى جىلدارى مەن ەلباسىمەن كەزدەستىم. ول كەزدە نەشە ءتۇرلى پىكىرلەر ايتىلىپ, قارسىلىق سوزدەر دە قىلاڭ بەرىپ قالاتىن. استانادا جەڭىستىڭ 50 جىلدىعىنا وراي ۇلكەن شارا وتكەن. سوندا بولعان كەزىمدە ءبىر ادام كەلدى.
– ءسىز سۇلتان جيەنباەۆسىز با؟
– ءيا.
– ءسىزدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى كورگىسى كەلەدى, – دەدى. مەن قۋانا كەلىسىپ, كابينەتىنە باردىم.
– سۇلتەكە, استانانى اۋىستىرعانىما قالاي قارايسىز؟ – دەدى ەلباسى.
– ەگەر, مەنىڭ پىكىرىم كەرەك بولسا, مەن وتە دۇرىس شەشىم دەپ ويلايمىن. ويتكەنى, الماتى ۇلكەن, سۇلۋ قالا. ول راس. بىراق وندا حالىق كوپ. ال بىزگە جاڭا قالا تۇرعىزۋ ءۇشىن كەڭ, جاڭا جەر كەرەك. ەكىنشىدەن, الماتى وڭتۇستىك-شىعىستا ورنالاسقان. ال اقمولا ورتالىقتا. بۇل – گەوساياسي جاقتان دا وتە ورىندى قادام, – دەگەن ەدىم.
ەل تىزگىنىن ۇستاعان العاشقى جىلدارىنان-اق مەن نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ساليقالى ساياساتىن قولداپ كەلەمىن. جيىرما جىلدىڭ ىشىندە استانا تامسانارداي, تاڭعالارداي وزگەردى. بۇل جيىرما جىلدىڭ ىشىندە. ال الداعى جىلداردا, ءساتىن سالسا, ودان دا كوركەيىپ, ءوزىنىڭ ءمان-ماعىناسىن, قادىر-قاسيەتىن ودان ءارى ارتتىرا بەرەدى دەپ ويلايمىن. استانانى نازارباەۆ ءوزى قاداعالاپ سالدىردى. مەن ول كىسىنى ارحيتەكتور دەيمىن. ءتىپتى, پەتر ءى-مەن دە سالىستىرا الامىن. پەتر ءى سازدى جەرگە عاجايىپ استانا سالدى. ال نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ەلسىز جەرگە ەل قوندىرىپ, قالا سالىپ, كەڭ بايتاق دالامىزدىڭ بەرەكەسىن كىرگىزدى.
مەن – جيىرما جىلدان استام ۋاقىت ۇلكەن قىزمەتتە بولعان اداممىن. سول كەزدەردە نۇرسۇلتان ابىش ۇلىمەن دە قىزمەتتەس بولدىم. ارقاشان ەلشىل, مەملەكەتشىل رۋحىمەن كوزگە تۇسەتىن. قازىر ەلىمىزدىڭ الەمگە تانىلعانى ەلباسىنىڭ قاجىرلى ەڭبەگى دەپ بىلەمىن. بۇرىن مەن دە كوپ ەلگە جۇمىس بارىسىمەن ساپارعا شىعاتىنمىن. ول كەزدە «قازاقستان» دەسەڭ, كوپ ادام بىلە بەرمەيتىن. وزىڭنەن ءوزىڭ قاراداي قىسىلار ەدىڭ. ال قازىر كەرىسىنشە, ماقتانىش سەزىمى كەرنەيدى. ويتكەنى, قايدا بارساڭ دا قازاقستاندى بىلەدى, نازارباەۆتى تانيدى.
بۇرىن قازاقتار, ءتىپتى الماتىنىڭ وزىندە از بولاتىن. ساۋدا سالاسىندا ءبىر قازاقتى كورمەيتىن ەدىم. بانكتەردە, كەڭسەلەردە دە ءبىر قارا كوزدى بايقامايتىنمىن. قازىر ساۋدادا, بانكتەر مەن كەڭسەلەردە, باسقا دا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ورىنداردا ءوزىمىزدىڭ بالالارىمىز ءجۇر. بۇل – ەل ءۇشىن, ۇلت ءۇشىن وتە قۋانارلىق جاعداي. قازاقتار ءبىلىمدى, بىلىكتى, زامانعا ىلەسكەن وزىق ۇل-قىزدار تاربيەلەپ ءوسىرىپ وتىر دەگەن ءسوز. مۇنىڭ ءبارى – تاۋەلسىزدىكتىڭ جەمىسى, ەلباسىنىڭ سىندارلى ساياساتى.
ەجەلگى مىسىر پاپيرۋستارىندا باسشىلاردىڭ انتى رەتىندە مىنانداي ءسوز بار ەكەن:
مەن جاس ءسابيدىڭ اۋزىنان ءسۇت تارتىپ المايمىن.
مەن اعىن سۋدى بوگەمەيمىن.
مەن بىرەۋدى ولتىرۋگە بۇيرىق بەرمەيمىن.
مەن بىرەۋدىڭ كوز جاسىنا قالمايمىن.
مەن السىزدەرگە قول كوتەرمەيمىن.
مەن تارازىدان جەمەيمىن.
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قارا ورمان قازاق جۇرتىنىڭ الدىنداعى ۇستانىمى, سەرتى, انتى دا وسىنداي ەكەنى كۇمانسىز. بۇل – قاي زاماندا دا ەل باسقارعان كوسەمدەردىڭ اينىماس قاعيداسى. «جالاڭاش حالىقتى توندى, از حالىقتى كوپ قىلۋ» ءۇشىن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى بابالار سالعان ونەگەلى جولمەن ءجۇرىپ كەلەدى. كونە ورحون-ەنيسەي ەسكەرتكىشىندەگى: «اكەمىز, اعامىز قۇراعان حالىقتىڭ اتاق-داڭقى جوق بولماسىن دەپ تۇركى حالقى ءۇشىن ءتۇن ۇيىقتامادىم, كۇندىز وتىرمادىم», دەگەن قايسار رۋح پەن قاجىماس جىگەردى جانىنا سەرىك ەتكەن ەلباسىنىڭ تاۋەلسىز ەلىمىزگە سىڭىرگەن ەڭبەگى زور.
مەن «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ ەرتەدەن بەرى تۇراقتى, قارت وقىرمانىمىن. قازىر دە كۇندە كەلگەن گازەتتى پاراقتاپ, ەل جاڭالىعىن, جەر-جەردە بولىپ جاتقان وقيعالاردى, ەلباسى مەن قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ, عالىمداردىڭ ماقالالارىن وقىپ وتىرامىن. 1992 جىلدىڭ 14 اقپانىندا حالىق جازۋشىسى شەرحان مۇرتازاعا بەرگەن سۇحباتىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ مىناداي ءبىر دەرەكتى ايتقان ەدى: «بىلتىر جەلتوقساننىڭ 31-ءى كۇنى مينسكىدەن ۇشىپ كەلە جاتتىق. ۇشقىشتاردىڭ كومانديرى ماعان ءبىر قاعاز ۇسىندى. ء«سىز 1991 جىلى اۋەدە 382 ساعات بولدىڭىز. سونىڭ 185 ساعاتىن تۇندە ۇشتىڭىز», دەدى. مەن ايتتىم: «بۇل از با, كوپ پە؟». «بىزگە 300 ساعات ۇشقان ۇشقىشتارعا ءبىر جىلعى ستاجىمىز ەكى جىلعا سانالادى». «نەگە؟» دەيمىن مەن. سويتسە, 10 000-11 000 مەتر بيىكتىكتە رادياتسيا 260 رەنتگەن بولادى ەكەن. ءجا, جۇمىستى از ىستەيمىز بە, كوپ ىستەيمىز بە – حالىققا ناتيجەسى كەرەك. حالىقتان اياناتىن ەشتەڭە جوق». ءيا, حالىقتان اياناتىن ەشتەڭە جوق! سودان بەرى نەشە رەت اۋەگە كوتەرىلىپ, نەشە ساعات جۇلدىزدار قۇشاعىندا كىرپىك ىلمەي, جۇرتىنىڭ جوعىن تۇگەندەپ, بارىنىڭ بەرەكەسىن كىرگىزۋ ءۇشىن وي ورمانىن كەزدى ەكەن؟
* * *
نۇرسۇلتان نازارباەۆ! دۇنيە ديدارى كۇن سايىن قۇبىلىپ, قاباعى ءسات سايىن تۇنەرىپ, الاڭداۋلى كۇن كەشىپ وتىرعاندا ەكى تىزگىن, ءبىل شىلبىردى تەڭ ۇستاعان, ەلىنىڭ تىنىشتىعىن بارىنەن جوعارى قويعان, مەملەكەتىنىڭ تۇراقتىلىعىن ەشتەڭەمەن تەڭگەرمەگەن ۇلكەن قايراتكەر. ءبىر عانا قازاق جۇرتى ءۇشىن ەمەس, كورشىلەس ەلدەر مەن باۋىرلاس تۇركى حالىقتارىنىڭ تىنىشتىعى ءۇشىن بىتىمگە شاقىرىپ, بەيبىتشىلىكتى ۇندەگەن, سول بەيبىتسۇيگىشتىگىمەن الەم تانىعان ساياسي فيگۋرا.
اباي ايتىپتى: «اكەنىڭ بالاسى بولما, ادامنىڭ بالاسى بول», دەپ. بۇگىنگى استانا پروتسەسى ادامنىڭ بالاسى بولعاندىعى ەمەي نەمەنە؟! توقسان بەستەن اسقان شاعىمدا ارتىمدا قالعان ءىز مول, وتكەن كۇن كوپ بولسا دا, الدىمدى ءجيى ويلايمىن. ول – قازاقتىڭ بولاشاعى. كوڭىلدەگى كورىكتى وي سياقتى قيالداعى عاجايىپ ەلگە ساليقالى, سابىرلى, ەل مەن جەردى جادىنان شىعارماعان ساياساتكەر عانا جەتكىزەدى. قۇداي سونى بۇيىرسىن دەپ تىلەيمىن. ەلباسى ەلىن سوعان جەتەلەپ كەلە جاتىر. تولە بي: «باقىراۋىق باتىردى ەكى دولى قاتىننىڭ ءبىرى تابادى, ەل تۇزەيتىن اقىلدىنى ەستىنىڭ دە ەڭ كەمەلى تابادى», دەپتى. اقىل سارقىلماسىن, ەستىنىڭ ەڭ كەمەلى ازايماسىن!
* * *
تىنىشتىق!
ورتا مەكتەپتى تامامداعان سوڭ قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنە وقۋعا ءتۇستىم. ۇلى وتان سوعىسى باستالعاننان كەيىن 1941 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ينستيتۋتتىڭ ەكىنشى كۋرسىنان ءوز ەركىممەن مايدانعا سۇرانىپ, 100-ءشى جەكە قازاق اتقىشتار بريگاداسىنىڭ قۇرامىندا سوعىسقا اتتاندىم. ءسويتىپ, تانككە قارسى قارۋلار توبىنىڭ كومانديرى بولا ءجۇرىپ, رجەۆ, ۆەليكيە لۋكي, نەۆەل قالالارىن ازات ەتۋگە قاتىستىم. مەن ءومىردىڭ, تىنىشتىقتىڭ قادىرىن ءبىر كىسىدەي بىلەمىن. سوعىستىڭ اۋىر قاسىرەتىن مايدانگەر رەتىندە تەرەڭ سەزىنەمىن. مايداندا ءۇش رەت اۋىر جاراقات الدىم. رجەۆ مايدانىندا جاراقات العانىمدا ماعان العاشقى كومەكتى كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى مانشۇك مامەتوۆا كورسەتتى. مايداننىڭ جۇرەككە باتاتىن ءزىلماۋىر قايعىسى مەن جانعا سالعان جاراسىن قانشا ۋاقىت وتسە دە ەستەن شىعارا العان ەمەسپىن. قاسىم اقىن ايتقانداي: «كۇركىرەپ كۇندەي ءوتتى عوي سوعىس...». ال بۇگىنگى بەيبىت زامان سول كۇندەردىڭ قايتارىمى دەپ تۇسىنەمىن. قازاق دالاسىن ەشقاشان سوعىس ءورتى شالماسىن.
كەڭەس زامانىنداعى توتاليتارلىق جۇيە رەسمي مانسۇقتالدى. ول مەملەكەتتى ەندى ەشقانداي ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تا قالپىنا كەلتىرە المايدى. ويتكەنى, جاس ۇرپاق ءوسىپ كەلەدى. ولاردىڭ ساناسى ازات. ەلدى ارانداتۋشىلىق ساياساتتان ساقتاپ, بۇرىنعىنى كوكسەگەن ارام پيعىلدىلاردىڭ تامىرىن ۇنەمى شاۋىپ وتىرۋ قاجەت. قازاقستان – ءبىزدىڭ اڭسارىمىز! ال ونىڭ بولاشاعى جەمىستى بولۋ ءۇشىن ايانار ەشتەڭە جوق. نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان بەرى بىرنەشە رەفورما جاسادى. سونىڭ ءبارى كوپتىڭ ىقىلاسىنا يە بولىپ, ۇنەمى قولداۋ تاۋىپ كەلەدى. ول – جارىق كۇنگە دەگەن حالىقتىڭ ىڭكارلىگى. جاقسىلىققا دەگەن ادال نيەتى. سونىڭ ءبارى ءبىز ويلاعانداي ىسكە اسۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن اۋىزبىرلىك پەن تىنىشتىق قاجەت. «التاۋ الا بولسا, اۋىزداعى كەتەدى, تورتەۋ تۇگەل بولسا, توبەدەگى كەلەدى».
ءۇش ءجۇز جىل رەسەي پاتشالىعىنىڭ وتارىندا بولىپپىز. جەتپىس جىل كەڭەس وداعىنىڭ قۇرامىندا بولدىق. توقسانىنشى جىلدارى ازاتتىق الىپ, اپىل-تاپىل اياعىمىزدى باسقاندا, جاسىراتىنى جوق, جۇدەپ-جاداۋشىلىقتى باستان كەشتىك. ءبىز تۇگىلى اقش سياقتى ءىرى مەملەكەت تە « ۇلى داعدارىسقا» تاپ بولدى. سول تۇستا ف.رۋزۆەلت ەلدى اپاتتان قۇتقارۋ ءۇشىن «جاڭا باعىت» ساياساتىن ۇسىندى. تمد ەلدەرىندە ءدال سونداي جاڭا باعىتتى ءبىرىنشى بولىپ نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى كوتەردى. جىل وتكەن سايىن ەكونوميكالىق جاڭعىرۋدى جالعاستىرىپ, الەم كوشىنەن قالماي, جاھاندىق ۇدەرىستەرگە جۇرت قاتارلى اياق باسىپ كەلەمىز. جاقىندا جارىق كورگەن «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا كوپتىڭ كوڭىلىندەگى كۇپتى ويدى ءدال باسىپ, ەلدىڭ رۋحاني احۋالىنا باسا نازار اۋداردى. ءار زامان ءوز جاڭالىعىمەن كەلەدى. ءار جاڭالىق العاشىندا توسىن كورىنەدى. سونىڭ ءبارىن جاتىرقاماي قابىلداپ, جاتسىنباي تۇسىنگەن جاعدايدا عانا ءبىز ىلگەرى جىلجيمىز.
قازىر ءبىزدىڭ ەلدىڭ الدىندا كوپتەگەن اسۋلار تۇر. ارتتا قالعان بەلەستەردىڭ از ەمەستىگىن ايتۋدىڭ ءوزى ارتىق. ونى ايتىپ ماقتانبايمىز. ويتكەنى, زاڭدىلىقتىڭ ءبارى ءوز رەتىمەن ىسكە اسادى. سولاي بولۋ كەرەك دەپ قابىلدايمىز. بۇگىن استانانىڭ تورىندە ءوتىپ جاتقان ەكسپو حالىقارالىق كورمەسى دە ەشقانداي كەزدەيسوقتىق ەمەس. ال ونى ابىرويلى اتقارۋ كەز كەلگەن باسشىنىڭ ماڭدايىنا جازىلماعانى تاعى تۇسىنىكتى.
سول سياقتى, ءبىز وتكەندى ەمەس, بولاشاقتى ويلاۋمەن عانا ىلگەرىلەيدى ەكەنبىز. كوزدەگەن ماقساتقا, مەجەلەگەن اسۋعا جەتۋ ءۇشىن بىزگە تىنىشتىق اۋاداي قاجەت. مەن نە ءۇشىن وتكەن كۇنىمدى ەسكە الدىم. مايداندى ءسوز ەتتىم. ونداي زوبالاڭ ادامزات تاريحىندا بىردە-ءبىر ەلدى ۇشپاققا شىعارعان جوق. كەرىسىنشە, وركەنيەتتەر جەتكەن جەتىستىكتىڭ ك ۇلىن كوككە ۇشىردى, جەرمەن جەكسەن ەتتى. سيرياداعى قيراعان تاريحي جادىگەرلەر ەندى قاشان ورنىنا كەلەدى؟ قالپىنا كەلتىرۋ مۇمكىن بە, دەپ جانىم اۋىرادى. ونىڭ ءبارى ادامزاتتىڭ ورتاق قۇندىلىقتارىنا اينالعان باعزى تاريح ەمەس پە ەدى؟! ءبىز ول لاعىنەت جولىن اينالىپ وتەمىز. ءبىزدىڭ جەتىستىككە جەتەر ءوز داڭعىلىمىز بولادى. ال – بەيبىتشىلىك داڭعىلى, تىنىشتىق جولى!
* * *
جەرۇيىق!
ءبىز جەرۇيىق دەپ اتايتىن قاستەرلى مەكەندى ەسكەندىر زۇلقارنايىن ماكارەي ارالدارىنان, ريم پاپاسى ءىىى الەكساندر, فرانتسۋز كورولى VII ليۋدوۆيك «يوانن پاتشالىعىنان», كونە ورىس ابىزدارى اقسۋدان, مۇسىلماندار قاپ تاۋىنان, كەلتتەر باتىس تەڭىزىندەگى شولمەك ارالدان, ماحاياندار شامبالدان, ەزوتەريستەر تيبەت پەن بۇلانايدان ىزدەپتى. قازاقتار جيدەلى بايسىندا دەپ ءتۇسىندى. مەنىڭ ۇعىمىمدا ءبىزدىڭ جەرۇيىق – قازاقستان!
سايىن دالانىڭ باۋىرىنداعى بايلىق ەل يگىلىگىنە جۇمسالىپ جاتىر. قازاق جازيراسىنىڭ تۇمسا تابيعاتى حالىق يەلىگىندە. «قوي ۇستىنە بوزتورعاي جۇمىرتقالاعان زامان» اركىمنىڭ تۇسىنىگىنە بايلانىستى شىعار. بىرەۋ ءۇشىن وتكەن كۇن, بىرەۋ ءۇشىن كەلەر كۇن – سول زامان. ال ءار قازاق بالاسى مەملەكەتىمىزدىڭ بەيبىت عۇمىر كەشۋىن سول زامانعا تەلىسە, سول زامانداي كورسە ەش ارتىق ەتپەيدى. قازىر پراگماتيزم بەلەسىنە كەلدىك. ەلباسى ءوز باعدارلامالىق ماقالاسىندا بۇل جايدى دا ءسوز ەتتى. ءبىزدىڭ قوعام – دەموكراتيالىق قوعام. بىزدە مامىلەگەرلىك كەلىسسوزدەر سالتانات قۇرعان. يوزەف شۋمپەتەر: «دەموكراتيا تەك ءوز قاعيدالارىن ءوزى بەرىك تۇتىنا العان جاعدايدا عانا تابىسقا جەتە الادى. ول ءۇشىن: بىرىنشىدەن, دەموكراتيالىق ەمەس ارەكەتتەرگە يتەرمەلەيتىن سيتۋاتسيالاردى تۋعىزىپ الۋدان قاشۋ كەرەك; ەكىنشىدەن, قاي ماسەلەنى دە ساياسي ماڭىزعا يە مۇددەلى كۇشتەردىڭ بارىنە دە ءتيىمدى بولاتىنداي ەتىپ شەشە ءبىلۋ كەرەك», دەپتى. ءبىزدىڭ كوپۇلتتى ەلدە وسى قاعيدا قاتال ساقتالادى. بۇل – ناعىز دەموكراتيانىڭ كورىنىسى. جىلداعى جولداۋىن, ءار كەزەڭدەردەگى رەفورمالارىن حالىققا ۇسىنار ساتتە نۇرسۇلتان نازارباەۆ ارقاشان نار تاۋەكەلدىڭ ۇستىندە وتىرادى. ويتكەنى, حالىقتىڭ سەنىمىنەن شىعۋ, ءار ساتتەگى قيىندىقتاردىڭ ارتىن سابىرمەن باعىپ, اقىلمەن شەشۋ وڭاي شارۋا ەمەس. «تاۋەكەل كەمەسى سۋعا باتپايدى». ەلباسىنىڭ ديپلوماتيالىق تالانتى, ساياسي كورەگەندىگى مەنى ۇنەمى ءتانتى ەتىپ كەلەدى.
قازاق حالقى سان عاسىردىڭ قىسپاعىن كورىپ, قيىن وتكەلدەر مەن ءارتۇرلى الەۋمەتتىك, رۋحاني كەزەڭدەردى باستاپ كەشىپ كەلەدى. شۇكىر. جەر كولەمى جاعىنان جاراتقان بىزگە كەڭدىك قىلىپتى. بۇل دا تەگىننەن تەگىن كەلگەن باتپان قۇيرىق ەمەس. ونى دا يگەرە الاتىن, باسقارا الاتىن, ءوز قاجەتىنە جاراتا الاتىن ەلگە نەسىبە عىپ بەرەدى دەپ ويلايمىن. قىسىلعاندا اقىلىنا جۇگىنەر دانالاردىڭ سوزىنەن دە قۇرالاقان ەمەس. تاڭدايىنا ءسوز بىتكەن, اقىلى ەلدەن اسقان كەمەڭگەرلەردىڭ قانشاۋىن ساناساق تا سانىنا جەتپەسپىز. بۇگىندە ەلىن, جەرىن ويلاعان ازاماتتار بيلىكتە وتىر دەپ سەنەمىن. تاۋەلسىزدىكتى كوزىمىزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ, وتكەنگە سالاۋات ايتا وتىرىپ ونەگە الىپ, بولاشاققا دەگەن ءۇمىتىمىز ودان ءارى بەكي تۇسەدى. م.اۋەزوۆ: «ەل بولامىن دەسەڭ, بەسىگىڭدى تۇزە», دەگەن. بۇل تەك قانا تاربيەگە قاتىستى ءسوز ەمەس. قازاق قاشاندا ۇلتتىق تاربيەگە, ۇلكەنگە قۇرمەت, كىشىگە ىزەت جولىنان تايماعان. ال كەمەڭگەر جازۋشىنىڭ ءسوزى ءار ءىستىڭ باسى دۇرىس بولسىنعا مەڭزەمەي مە وسى.
* * *
ەلباسى مەن استانا!
بۇل ەكى ۇعىم قاشاننان قاتار اتالىپ كەلەدى. استانامىز – بۇگىنگى جەمىستى ەڭبەكتىڭ سۇلۋ كورىنىسى. ءالى الدا تالاي بەلەستى جول جاتىر. استانانى ماقتاعانىمىز توقمەيىلسۋ ەمەس, مەرەيلەنۋ. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىن ايتقانىمىز ماداقتاۋ ەمەس, جىگەرلەندىرۋ. قادىم زامانداردان بەرى مەملەكەتتىڭ ايبىنى استاناسى بولعان. استاناسى مىقتى جۇرتتىڭ ىرگەسى بەرىك. ىرگەسى بەرىك ۇلتتىڭ ەرتەڭى جارقىن. ورتەڭگە شىققان كوكتەي جايناپ جاستارىمىز ءوسىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ تىلەۋىمىز سولاردا. ءبىزدىڭ تىلەگىمىز جاستاردا.
استانا كۇنى قۇتتى بولسىن! ەل ءىشى تىنىش, ەلباسى امان بولسىن!
جايناي بەر, استانام!
سۇلتان جيەنباەۆ,
كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى
الماتى
