قازىرگى تاڭدا استانا ماڭىندا 80 مىڭعا جۋىق گەكتار جەرگە اعاش وتىرىزىلعان. ال ەلوردانىڭ «جاسىل بەلدەۋىنىڭ» جالپى كولەمى 15 مىڭ گەكتارعا جۋىقتادى. استانامەن بىرگە قالىپتاسىپ, بىرگە بوي كوتەرگەن «جاسىل بەلدەۋگە» جىلدا قالا كۇنى قارساڭىندا بارۋدى ەلباسى جاقسى داستۇرگە اينالدىرعان.
«جىل سايىن ەلوردانىڭ اۋماعىندا ورمان شارۋاشىلىعىن دامىتۋ بويىنشا تاپسىرمانىڭ قانشالىقتى ورىندالىپ جاتقانىن تەكسەرىپ, قارايمىن. بۇعان دەيىن ءبىز ورماننىڭ باتىس اۋماعىنا وتىرعىزىلعان كوشەتتەردى كورسەك, بۇگىن بۇل ءۇردىس ورماننىڭ شىعىس بولىگىندە قالاي جۇزەگە اسىپ جاتقانىن كوردىك. الدىمەن اعاشتاردىڭ ءتۇرلى سۇرىپتاعى جيىنتىعى, ورماننىڭ ورتاسىنا قاراعاي, شىرشا, اققايىڭ سەكىلدى اعاشتار وتىرعىزىلدى. ءارى قاراي ورمان ءوزى گۇلدەپ-ءونىپ, اعاشتار مەن جاسىل-جەلەك كوبەيەدى. قازىر ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز – ورماندى قايتا تۇلەتىپ, اعاش-تەرەكتەردى وتىرعىزۋ, قالانى قورشاعان ورماندى دامىتۋىمىز قاجەت», دەدى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «جاسىل بەلدەۋدى» ارالاعان سوڭ باق وكىلدەرىنە ارنالعان بريفينگتە.
ەلباسى جىل وتكەن سايىن ورماننىڭ اۋماعى ۇلعايىپ, كوكجەلەك كوكجيەگى كەڭەيىپ كەلە جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. مەملەكەت باسشىسى قالا ماڭىنداعى ورمان القابى ەلوردانىڭ قولايلى كليماتىن قالىپتاستىرىپ, ەكولوگياسىن جاقسارتۋدا ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىنا توقتالدى. سونداي-اق, ءوز ەلىنىڭ ناعىز پاتريوتتارىن تاربيەلەپ وسىرۋدە تابيعاتتى ساقتاۋدىڭ جانە تۋعان جەردى قۇرمەتتەۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ەرەكشە اتادى.
«بۇل ورمان – تازا اۋامەن تىنىستاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەلىمىزدىڭ «وكپەسى». ورمان قالانى جەلدەن, شاڭنان قورعايدى, تازالىققا ۇلەس قوسادى. بۇل – ءبىزدىڭ ۇرپاعىمىز ءۇشىن جاسالىپ وتىرعان سىي, بولاشاققا ەسكەرتكىش. استانادا ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى ءوتىپ جاتىر. ول «جاسىل دامۋدىڭ» قاعيداتتارى مەن يدەياسىن ۇستاناتىن قالا رەتىندە استانانىڭ ءيميدجىن نىعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. ەلوردا ىشىندەگى ساياباقتار دا بەلسەندى تۇردە جاقسارتىلۋدا. ءبىز جاسىل ەنەرگەتيكامەن, تابيعاتتى كوركەيتۋمەن اينالىسۋدامىز», دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
پرەزيدەنت, سونداي-اق, بۇل جەردە اعاش وتىرعىزۋ وڭاي بولماسا دا, ورمانشىلار اۋقىمدى جۇمىس اتقارعانىن ايتىپ, عالىمدار مەن ورمانشىلارعا العىسىن ءبىلدىردى.
ءمالىم بولعانداي, ەلوردانىڭ جاسىل بەلدەۋىندەگى ەكپە اعاشتارىنىڭ جالپى سانيتارلىق جاعدايى تۇراقتى. بۇگىنگى تاڭدا مۇنداعى جۇمىستار عىلىمنىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن جۇرگىزىلۋدە. عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارى بىرنەشە باعىتتا, ماسەلەن, جاسىل بەلدەۋدىڭ كوشەتتەرىن ورمان-پوتولوگيالىق زەرتتەۋ, عىلىمي-تاجىريبەلىك ايماقتاردا ورمان وسىمدىگى تۇرلەرىنىڭ جاعدايىن زەرتتەۋ, كەسىپ-كۇتۋ ادىستەرىنىڭ اعاشتارعا اسەرى سياقتى باعىتتاردا جۇزەگە اسۋدا.
«جاسىل بەلدەۋدە» جان-جانۋارلار قۇرامىن ارتتىرۋ بويىنشا دا جۇمىستار قاتار جۇرگىزىلىپ جاتىر. سەبەبى, جاساندى ورماننىڭ وسىمدىك الەمى مەن جانۋارلار قۇرامى دا قاتار دامۋى قاجەت. التى جىلدىڭ ىشىندە جۇمىرتقادان ينكۋباتسيا ارقىلى 8083 قۇس شىعارىلىپ, 7683-ءى ەركىندىككە جىبەرىلگەن ەكەن. كەشە دە شارا سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى ورمانعا قىرعاۋىلدار مەن ەلىكتەردى جىبەرۋ راسىمىنە قاتىستى.
پرەزيدەنت كەشە, سونداي-اق, ورمان القابىنىڭ اۋماعىن تىكۇشاقپەن ارالاپ كورگەن سوڭ, «بالقاراعاي» دەمالىس ايماعىندا ورنالاسقان ەتنواۋىلدا بولدى.
وندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ توراعالىعىمەن استانانىڭ «جاسىل بەلدەۋىن» دامىتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى كەڭەس ءوتتى. وعان پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ءا.جاقسىبەكوۆ, استانا قالاسىنىڭ اكىمى ءا.يسەكەشەۆ, اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى م.مىرزالين, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ا.مىرزاحمەتوۆ قاتىستى. ەلباسى جاسىل ايماقتى دامىتۋ ءۇشىن اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ بارىسى مەن ونى ودان ءارى كوگالداندىرۋ جوسپارلارىمەن تانىستى.
كەڭەستە اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى ە.نىسانباەۆ ەسەپ بەردى. ە.نىسانباەۆ وتىرعىزىلعان كوشەتتەردىڭ جاعدايىنا ۇدايى مونيتورينگ جاساپ, رەسپۋبليكامىزدىڭ كاسىبي ۇيىمدارىنىڭ قاتىسۋىمەن عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ استانا قالاسى ماڭىندا «جاسىل جەلەكتى» قالىپتاستىرۋدى قامتاماسىز ەتەتىن نەگىزگى شارا بولىپ سانالاتىنىن ايتتى.
«جاسىل بەلدەۋدە» 2020 جىلعا دەيىن ءۇش نەگىزگى باعىت بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋ جوسپارلانۋدا. ءبىرىنشى – جاسىل بەلدەۋدى دامىتۋ, ياعني ىقتىرماارالىق كەڭىستىگىندە ەگىس جۇمىستارىن جالعاستىرۋ. وسى ماقساتتا ىقتىرماارالىق كەڭىستىكتەگى 1589,2 گەكتار اۋماققا 2,1 ميلليوننان استام اعاش كوشەتتەرى وتىرعىزىلعان. سونىڭ ىشىندە 51 پايىزى قىلقان جاپىراقتى ءتۇرى, ال 49 پايىزى جايپاق جاپىراقتى ءتۇرى. 2018 جىل مەن 2030 جىل ارالىعىندا 5730 گەكتار اۋماققا اعاش وتىرعىزۋ كوزدەلگەن. ەكىنشى باعىت – قالا اۋماعىنداعى بوس جەرلەردە ورمان القاپتارىن جاساۋ. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ اياسىندا «ۇزدىكسىز كوگالداندىرۋ» بويىنشا جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن بىرىڭعاي ورمان القابىن قۇرۋ ماقساتىندا قوسىمشا 14 849 گەكتار بوس جەر «جاسىل سىنالار» قۇرۋ ءۇشىن بولىنگەن. جالپى, ەلوردا اۋماعىندا تابيعي-لاندشافتتى 26 676 گەكتارعا دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانعان. ءۇشىنشى باعىت – ەلوردانىڭ جاسىل بەلدەۋىن دامىتۋ ءۇشىن رەكرەاتسيالىق اۋماقتاردى جاساۋ. حالىقتىڭ جاپپاي دەمالاتىن اۋماعىن قالىپتاستىرۋ. بۇل ءۇشىن 2016 جىلى جاسىل بەلدەۋ اۋماعىندا 23 شاقىرىمدى قۇرايتىن اسفالتتالعان ۆەلوسيپەد جولدارى سالىنعان. ۆەلوسيپەد جولدارىنىڭ قۇرىلىسى جاڭا تەحنولوگيالىق ستاندارتتارمەن جاسالعان. وندا ءتىپتى ۆەلوسيپەد تەبۋگە كەلەتىندەر ءۇشىن اۆتوتۇراقتار سالىنىپ, ارنايى ورىندىقتار قويىلعان. كەلەشەكتە مۇنداي ۆەلوسيپەد جولدارى جەلىسىن قالانىڭ اينالاسىندا 258 شاقىرىمعا دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانعان. 2020 جىلعا قاراي استانا ماڭىنىڭ ورمان اۋماعى 100 مىڭ گەكتارعا جەتكىزىلمەك.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتەر پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز
قىزمەتىنەن الىندى
