كۇن سايىن كەمى 30 شاقىرىم جۇگىرمەسە, اس باتپايدى, ۇيقىسى بۇزىلادى! «جۇگىرىڭدەر, حالايىق, جۇگىرىڭدەر!» دەيدى. مىنە, ناعىز كەڭەس ازاماتى! اۋداننىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى جەلاياقتىڭ يىعىنا پ ۇلىشتەن تىگىلگەن نە بەلبەۋى, نە زەرلى ويۋى جوق سالبىراڭقى كوك شاپان جاۋىپ, قولىنا دومبىرا ۇستاتتى. اۋداندىق گازەتتىڭ جاپ-جاس تىلشىلەرى «جەلاياق دومبىرانى نە ىستەر ەكەن؟» دەگەن ساۋالعا جاۋاپ تاپپاي, ويىمىز ون ساققا جۇگىرىپ وكىنىپ-اق قاپ ەك سوندا. «پوپقا بايان نە كەرەك؟» دەگەن ورىس ماقالىن ەسىڭىزگە ءتۇسىرىڭىزشى؟!.
ساتىپ الۋعا دومبىرا دا تاپشى, كوزگە قوراش كورىنسە دە كوك شاپانىنىڭ ءوزى قات كەڭەستىك زامان-اي دەسەڭىزشى! ءسويتىپ ءجۇرىپ 90-جىلدارعا جەتتىك. فوسفورى تاۋسىلىپ, بۋداق-بۋداق ءتۇتىنى وشكەن جامبىلدىڭ سۋپەرفوسفات زاۋىتىنا شەتەلدەن ينۆەستورلار كەلە قالسىن! كۇتىپ الۋشىلار ءبىر قايناۋى ىشىندەگى كەلىسىمشارتتىڭ دۇمبىلەزدىگىنە قاراماستان, قوناقتارىمەن سىيلاسۋدىڭ ءجونى وسى-اۋ دەپ شامالاپ, شەتەلدىكتەرگە شاپان جاۋىپ, قولدارىنا ءبىر-ءبىر دومبىرا ۇستاتادى. تاياۋ شىعىستى بەتكە العان اۋە لاينەرى الاتاۋدىڭ يىعىنان اسقاندا مەيماندارمەن قيماي قوشتاسىپ تۇرعان تارازدىقتار اۋەجايدىڭ قوقىس سالاتىن كىر-كىر تەمىر جاشىگىندە قوس دومبىرا مەن قوس شاپاننىڭ ەشكىمگە كەرەكسىز ۇيمە-جۇيمە جاتقانىن بىلمەيتىن...
1961 جىلى 12 ساۋىردە جەر شارىن اينالىپ كەلىپ جەرگە تۇسكەن يۋري گاگارين ساراتوۆ وبلىسىنىڭ ەگىس دالاسىنا «اداسىپ» قونادى. جەرگىلىكتى سەلسوۆەتتىڭ توراعاسى تۇڭعىش عارىشكەرگە ۇيالعان تەك تۇرماستىڭ كەرىمەن سالتاناتتى تۇردە «تىڭ جەرلەردى يگەرگەنى ءۇشىن» مەدالىن توسىنسىي رەتىندە تاپسىرىپتى. كەيىنگى عارىشكەرلەردىڭ توسىنە تىڭ يگەرۋشىلەر مەدالىن تاعۋ ءداستۇرى سودان قالعان. ول دا ءبىر قىزىق! تورعاي دالاسىنا توپىرلاپ ءتۇسىپ جاتاتىن عارىشكەرلەرگە شاپان جابۋدى ءبىز ءالى دە توقتاتار ەمەسپىز, ازىرگە...
شەتەلدىك قوناققا قىل اياعى سىي جاساۋدى دا بىلمەيتىن كەزەڭدەر ارتتا قالدى! ەلىمىزدىڭ دۇكەندەرىندە كادەسىيدىڭ مىڭ سان ءتۇرى سىقيىپ تۇر. شاپاندى دا جونىمەن كيگىزەمىز, دومبىرا سەكىلدى ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ەشكىمدى جاتسىنباي الا ساپ جۇگىرۋدى قويدىق, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, كورە-كورە «كوزىمىز اشىلدى»! قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرى وتكەن جىلدان باستاپ زاڭدىق نورمالارعا سايكەس ەلىمىزدە 10 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتەن اساتىن سىيلىق الۋعا وزدەرىنە تىيىم سالىنعانىن جاقسى بىلەدى. مۇنداي سىي-سياپاتتار قوزعالىسىن رەتتەپ تۇراتىن زاڭ اكتىلەرىنە باعىنۋ – الەمدىك تاجىريبەدە ەجەلدەن بار. ماسەلەن, اقش-تىڭ فەدەرالدىق قىزمەتكەرلەرى مەن قىزمەتشىلەرى, پرەزيدەنتتىڭ ءوزى دە, شەتەلدەن العان سىيلىعىنىڭ قۇنى 305 دوللاردان اسسا, دەكلاراتسيالىق قۇجات تولتىرادى. ءارى ول زاتتى مەملەكەتتىك ارحيۆكە وتكىزۋگە مىندەتتى, سىيلىق تىم ۇناپ قالسا, ءوز اقشاسىنا ساتىپ الۋعا رۇقسات. كىمنىڭ نە العانى, قانداي سىي-سياپاتقا يە بولعانى ەلدەگى Federal Register حابارشى-جۋرنالىندا تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ جازىلادى. اقش-تا مەملەكەتتىك قىزمەتكەر باعاسى 50 دوللاردان ارتىق سىيلىق السا, ول پاراعا تەلىنىپ, قىزمەتكەردىڭ ۇستىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعالادى! فرانتسيانى ۇزاق باسقارعان پرەزيدەنت فرانسۋا ميتتەراننىڭ اسىل تۇقىمدى ارعىماقتى, ودان كەيىنگى پرەزيدەنت جاك شيراكتىڭ اقش پرەزيدەنتى بيلل كلينتون سىيلاعان «Rolex» ساعاتىن كەرى قايتارۋى – ەلدەگى سىي-سياپات تۋرالى زاڭعا باعىنۋدان تۋعان تالاپتار.
...بيىلعى الماتىدا وتكەن XXVIII دۇنيەجۇزىلىك ستۋدەنتتەر ۋنيۆەرسيا-
داسىندا مانەرلەپ سىرعاناۋشى دەنيس تەن ەركىن سىرعاناۋىن اياقتاعان تۇستا, الدەكىم سپورتشىعا قۇرمەت كورسەتىپ, مۇز ايدىنىنا تاقيا لاقتىردى. ايدىنعا گۇل, ايەل سپورتشىعا قۋىرشاق لاقتىرۋ ادەتى بار. بىراق... الگى قازاقتىڭ قاسيەتتى باس كيىمى جانكۇيەرلەر سۇيىكتىسىنە اينالعان دەنيسكە بۇيىرمادى, ايدىن بەتىندەگى قوقىستى جيناۋشىلار ابجىلدىك تانىتىپ تاقيانى سپورتشىدان بۇرىن ءىلىپ الىپ كەتتى. سول تاقيانىڭ تاعدىرى تاراز اۋەجايىنداعى باياعى ۇمىتىلماس وقيعانى ەرىكسىز ەسكە سالدى-اي!.. قازاق باس كيىمىن ەشكىمگە سىيلامايدى, لاقتىرماق تۇگىلى, جەرگە قويۋعا قيمايدى! جانكۇيەر جەتكىنشەككە اتا-اناسى جازىلماعان زاڭ ىسپەتتى قاتال ءداستۇرىمىزدىڭ بارىن ەسكەرتپەگەن ەكەن-اۋ دەپ وكىنىپ قالدىق!..
