Forbes: قازاقستان جاھاندىق جاڭا كەزەڭگە اياق باستى
3 ملرد اقش دوللارىنا سالىنعان ەكسپو-2017 قالاشىعى ديسنەيدەگى ەپكوت ورتالىعىنا (Disney Epcot Center) ۇقسايدى. شار تۇرىندەگى باس عيماراتتاعى قازاقستان پاۆيلونى اتاربادان باستاپ, اتوم قۋاتىنا دەيىنگى ەنەرگەتيكانىڭ دامۋ ەۆوليۋتسياسىن تانىستىرىپ, بولاشاقتىڭ ەنەرگياسىنىڭ قانداي بولۋى كەرەكتىگىن كورسەتەدى.
«ەكسپو-2017 كورمەسىن وتكىزۋ قۇقىعىن يەلەنگەننەن كەيىن استاناداعى قۇرىلىستىڭ قارقىنى مەنى قاتتى تاڭ قالدىردى. ايتۋلى كورمەنى ابىرويمەن وتكىزۋ ءۇشىن قازاقستان ۇكىمەتى اۋقىمدى جۇمىستار اتقاردى. قازاقستان قازىر ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋعا كوشتى. وسى باعىتتا ۇكىمەت جاڭا ەنەرگيا كوزدەرىنە ينۆەستيتسيا تارتۋدا», دەيدى حالىقارالىق كورمەلەر بيۋروسىنىڭ باس حاتشىسى ۆيسەنتە لوسسارتالەس.
ەكسپو كورمەسى اياقتالعاننان كەيىن قالاشىقتا استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعى جۇمىس ىستەي باستايدى. Astana International Exchange (AIX) جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا اشىلادى. قازىرگى تاڭدا قازاقستان ءىجو-ءسىنىڭ 5%-ى عانا قور بيرجالارىندا ساۋدالانادى. ال شىعىس ەۋروپا ەلدەرىندە بۇل كورسەتكىش 20%-عا دەيىن جەتەدى. وسى ورايدا AIX قازاقستانداعى ءىرى كومپانيالاردىڭ IPO-عا شىعارىلىپ, بەلسەندى ساۋدا جۇرگىزۋىنە جول اشپاق.
Azerbaycan24: الىستى بولجاي بىلگەن قازاقستان
پوستكەڭەستىك ەلدەر ىشىندە بولاشاققا ناقتى جوسپار قۇرا بىلگەن مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى – قازاقستان. ونىڭ دالەلى – ءۇش ايعا سوزىلاتىن ەكسپو كورمەسىنىڭ تاقىرىبى. «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسىنا» ماماندانعان كورمەدە قازاق ۇكىمەتى الەم ەلدەرىن ءداستۇرلى قۋات كوزدەرىنەن باس تارتىپ, بىرتىندەپ ەكولوگيالىق تازا, بالامالى ەنەرگياعا اۋىسۋعا شاقىرادى. بۇل تۇرعىدا مەملەكەتتە ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ مەن بىلىمگە نەگىزدەلگەن ەكونوميكانى دامىتۋ شارالارى قارقىندى جۇرۋدە.
قازاقستاننىڭ پايدالى قازبالارعا باي جەر قويناۋى مەن جۇزدەن استام ۇلت پەن ۇلىستان قۇرالعان حالقى – مەملەكەتتىڭ نەگىزگى بايلىعى. ال ەكسپو كورمەسىنەن كەيىن استانادا پايدا بولاتىن IT-ستارتاپ الاڭى, جاسىل ەنەرگەتيكا تەحنولوگيالارى, تۋريزم مەن حالىقارالىق قارجى ورتالىعى ەلدىڭ جاڭاشا دامۋىنا سەرپىن بەرەدى دەپ كۇتىلۋدە. ال ەكسپو تاقىرىبىنىڭ «جاسىل ەنەرگەتيكا» ەكەنىن ەسكەرسەك, بيۋدجەت كىرىسىنىڭ 50%-ىن, ەكسپورت كولەمىنىڭ 60%-ىن مۇناي قۇرايتىن قازاق ەكونوميكاسىندا ەندى ەنەرگەتيكا سالاسىنا جاڭاشا كوزقاراس پايدا بولاتىنى انىق.
سينحۋا: ەكسپو قالاشىعىندا قور نارىعى پايدا بولادى
وتكەن ءساۋىر ايىندا ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى ورتالىق ازيادا بالامالى قۋات كوزدەرىن دامىتۋ ءۇشىن قازاقستانعا 1 ملرد اقش دوللارى كولەمىندە قارىز بەردى. بۇل قاراجات قازاقستانداعى جاڭا ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا جۇمسالماق. ناتيجەسىندە استانا قالاسى ۇلى جىبەك جولى بويىنداعى جاسىل ەنەرگەتيكانىڭ حالىقارالىق حابىنا اينالادى.
ەكسپو كورمەسىنىڭ قازاق ەكونوميكاسىنا قانشا قارجى اكەلەتىنى تۋرالى بولجام جاسار بولساق, الدىمەن بۇعان دەيىنگى كورمەلەردىڭ ستاتيستيكاسىنا ءۇڭىلۋ كەرەك بولادى. ماسەلەن, 2010 جىلى شانحايدا وتكەن ەكسپو كورمەسىندەگى پاۆيلوندار قالاشىعى 12 ملرد ەۋرو تاپسا, جالپى قالا 33 ملرد ەۋرو تابىس تاپقان. ال 2015 جىلى كورمە وتكىزگەن ميلانعا كەلگەن تۋريستەر جىلدىق كورسەتكىشتە 27%-عا ارتىپ, قوناق ءۇي باعالارى 30%-عا قىمباتتاپتى. ءوز كەزەگىندە ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ باسشىلىعى شاراعا كەلەتىن شەتەلدىك تۋريستەردىڭ سانىن 300 مىڭنىڭ اينالاسىندا دەپ بولجاپ وتىر.
دايىنداعان
باۋىرجان مۇقانوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
