سوڭعى سايلاۋدا ەكس-پرەمەر دجەيمس كەمەرون باستاعان كونسەرۆاتورلار 36,9% داۋىس جيناپ بريتان پارلامەنتىنىڭ تومەنگى پالاتاسىنداعى (قاۋىمدار پالاتاسى) 331 ورىنعا يە بولعان-دى. مۇنىڭ ارقاسىندا ولار ءوز الدىنا ۇكىمەت قۇردى. بىراق ۇلىبريتانيا ەۋرووداقتان شىقسىن با, جوق پا دەگەن رەفەرەندۋمدا كوپشىلىك «جوق» دەپ جاۋاپ بەرگەن سوڭ, ەو-دا قالۋدى جاقتاعان دجەيمس كەمەرون وتستاۆكاعا كەتتى. ودان كەيىن پارتيا ليدەرلىگى ءۇشىن بولعان كۇرەستە ىشكى ىستەر ءمينيسترى تەرەزا مەي جەڭىسكە جەتىپ, پرەمەر كرەسلوسىنا وتىردى. رەفەرەندۋم الدىندا تەرەزا مەي دە ەو-دان شىقپاۋدى جاقتاعان بولاتىن. بىراق جاڭا جاعدايدا «برەكسيت بولسا – برەكسيت, ارتقا جول جوق» دەدى. ءسويتىپ, ءبولىنۋ بىرىككەن كورولدىكتىڭ مۇددەسىنە نۇقسان كەلتىرمەۋى ءۇشىن ەۋرووداقپەن كەلىسسوزدەردى ۇتىمدى جۇرگىزۋدى باستى مىندەتى ەتىپ بەلگىلەدى.
ۇلىبريتانيادا كەلەسى پارلامەنت سايلاۋى 2020 جىلۋى ءوتۋى ءتيىس بولاتىن. تەرەزا مەي ءوزى ۇكىمەت باسىنا كەلگەن كەزدە كەزەكتەن تىس سايلاۋ بولمايدى, ۋاقىتىندا وتەدى دەگەن ەدى. الايدا, ءساۋىردىڭ 19-ى كۇنى ول كۇتپەگەن جەردەن كەزەكتەن تىس سايلاۋ وتەتىنىن مالىمدەدى.
بۇل نە ءۇشىن كەرەك بولدى دەسەك, تەرەزا مەي پارلامەنتتەگى باسىمدىعىن قازىرگىدەن دە كۇشەيتۋدى ويلادى, مانداتىن تاعى 5 جىلعا ۇزارتىپ, برەكسيت كەلىسسوزدەرىنە الاڭسىز جانە سەنىمدى كىرىسكىسى كەلدى. سونىڭ الدىندا ەلدەگى نەگىزگى ەكىنشى پارتيا لەيبوريستەر ليدەرى دجەرەمي كوربين ءوز پارتياسىندا ب ۇلىككە تاپ بولىپ, ول كريزيستەن ارەڭ شىققان-دى. بۇل دا تەرەزا مەيدىڭ لەيبوريستەردى ءدال قازىر وڭاي جەڭۋگە بولادى دەگەن سەنىمىن كۇشەيتسە كەرەك.
بىراق قازىر قاراساق, تەرەزا مەي حانىمنىڭ ەسەبى قاتە شىعىپ وتىر. ول سايلاۋ ناتيجەسىندە ماندات سانىن كوبەيپەك تۇگىلى, بىرنەشە ورىن جوعالتاتىن بولدى, ءسويتىپ ءوز قولىمەن پارتياسىن بيلىكتەن ايىرعالى تۇر. سايلاۋ جاريا ەتىلگەن كەزدە كونسەرۆاتورلار پارتياسىنىڭ رەيتينگى لەيبوريستەردەن 25% جوعارى ەدى. اينالاسى ءبىر اي ىشىندە ول باسىمدىق جوققا شىقتى. نەگە بۇلاي بولدى؟
مىنا فاكتىلەر ونىڭ سەبەبىن تۇسىندىرە الۋى مۇمكىن. ءبىر ايدا ۇلىبريتانيادا ءۇش تەراكت بولدى. وپپونەنتتەرى قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنىڭ قيىنداۋىنا تەرەزا مەيدى دە كىنالى ەتىپ قويدى. ويتكەنى, ول ىشكى ىستەر ءمينيسترى قىزمەتىندە ءتارتىپ ساقشىلارى سانىن 20 مىڭعا قىسقارتقان بولاتىن. مەي حانىم سايلاۋالدى دەباتتارعا قاتىسپادى. كونسەرۆاتورلاردىڭ قارتتار ۇيىندەگى ادامدارعا الەۋمەتتىك كومەكتى قىسقارتۋ جوسپارى سىنعا ۇشىرادى. سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋدە پرەمەر-مينيستر كوپتەگەن وتكىر سۇراقتارعا ناقتى جاۋاپ بەرۋدەن قاشۋمەن بولدى.
ال لەيبوريستەر كوبىنە الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى كوتەردى. جوعارى وقۋ ورىندا تەگىن وقىتۋ سياقتى ۋادەلەرى ارقىلى جاس سايلاۋشىلاردىڭ سانىن كوبەيتتى. كونسەرۆاتورلاردى «تاسجۇرەكتەر پارتياسى», ال ونىڭ ليدەرىن «وتىرىكشى» رەتىندە كورسەتىپ وتىردى.
سايلاۋدىڭ العاشقى ناتيجەلەرى جاريا بولعاننان كەيىن تەرەزا مەي بوراعان سىننىڭ استىندا قالدى. مىسالى, بۇرىنعى اتاقتى فۋتبولشى گارري لينەكەر «بۇل ماۋسىمدا ءوز قاقپاسىنا ەڭ ادەمى گولدى سوققان تەرەزا مەي بولدى» دەپ تۋيت جازسا, ۇكىمەتتىڭ بۇرىنعى حاتشىسى لورد تەرنبۋلل «تەرەزا مەي ەكى رەت وڭباي قاتەلەستى. ءبىرى – كەزەكتەن تىس سايلاۋ جاريالاۋى, ەكىنشى – سايلاۋ ناۋقانىن وتە ناشار جۇرگىزۋى. وسىلايشا وعان وڭاي جەڭىس سياقتى كورىنگەن نارسە سوڭىندا كىشىگىرىم جەڭىلىس بولىپ شىقتى» دەپ مەيدىڭ ءسوزسىز وتستاۆكاعا كەتۋى كەرەكتىگىن ايتتى.
Sun گازەتىنىڭ بۇگىنگى ءبىرىنشى بەتى
«كەمەرون وينادى – ۇتىلدى, مەي وينادى – ۇتىلدى. كونسەرۆاتورلارعا پارتياسى كازينوعا اينالدى» دەگەن دە پىكىر ايتىلدى.
كەمەرون ءوزى باستاعان رەفەرەندۋمدا ۇتىلعان سوڭ قىزمەتتەن كەتكەن بولاتىن. مەي دە ءوزى شاقىرعان كەزەكتەن تىس سايلاۋدا ۇتىلدى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ وستاۆكاعا كەتۋىن تالاپ ەتۋلەرگە جانە سولاي بولاتىنى تۋرالى جورامالدارعا قاراماستان تەرەزا مەي ونداي ويى جوق ەكەنىن مالىمدەپ وتىر.
ەرجان ءابدىرامان, "ەگەمەن قازاقستان"
